Pali Canon Commentaries5. Commentary on the Janavasabha Discourse
5. Chú giải Kinh Janavasabha (Xa-ni-sa)
5. Janavasabhasuttavaṇṇanā
Commentary on the Declaration of the Inhabitants of Nātika, etc.
Chú giải phần giải thích về Nātikā
Nātikiyādibyākaraṇavaṇṇanā
273-275. Thus I have heard: The Janavasabha Discourse. Herein is the explanation of words not fully clear: "In all the surrounding districts" means in all districts round about. "Attendants" means attendants of the Buddha, the Dhamma, and the Sangha. "In attainments" means in the attainments of knowledge, destination and merit. "In Kāsī and Kosala" means in both Kāsī and Kosala, that is, in the Kāsī country and the Kosala country. This method applies everywhere. However, he does not declare concerning six [realms] of the Aṅgas, Magadhans, Yonakas, Kambojas, Assakas, and Avantīs. Of these sixteen great districts, he declares only concerning the first ten. "The Inhabitants of Nātika" means those residing in the village of Nātika.
273-275. "Tôi nghe như vầy" (trong) Kinh Janavasabha. Ở đây, đây là phần giải thích các từ ngữ chưa rõ nghĩa – "Khắp mọi quốc độ" là ở tất cả mọi quốc độ. "Những người phục vụ" là những người phục vụ Đức Phật, Giáo Pháp và Tăng Đoàn. "Về những sự tái sanh" là về những sự tái sanh của trí tuệ, đường hướng và công đức. "Ở các xứ Kāsi và Kosala" là ở các xứ Kāsi và Kosala, nghĩa là ở quốc độ Kāsi và quốc độ Kosala. Cách hiểu này (áp dụng) ở mọi nơi. Tuy nhiên, ở sáu (quốc độ) Aṅga, Magadha, Yona, Kamboja, Assaka và Avanti thì Ngài không tuyên bố. Trong số mười sáu đại quốc độ này, Ngài chỉ tuyên bố về mười quốc độ đầu tiên. "Nātikā" là những người cư trú ở làng Nātikā.
273-275.Evaṃme sutanti janavasabhasuttaṃ. Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā – parito parito janapadesūti samantā samantā janapadesu. Paricāraketi buddhadhammasaṅghānaṃ paricārake. Upapattīsūti ñāṇagatipuññānaṃ upapattīsu. Kāsikosalesūti kāsīsu ca kosalesu ca, kāsiraṭṭhe ca kosalaraṭṭhe cāti attho. Esa nayo sabbattha. Aṅgamagadhayonakakambojaassakaavantiraṭṭhesu pana chasu na byākaroti. Imesaṃ pana soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ purimesu dasasuyeva byākaroti. Nātikiyāti nātikagāmavāsino.
"By that" means by that state of non-returning, etc. "Having heard" means, having heard the Blessed One's answer to the question, having discerned it with the knowledge of omniscience, they were established in non-returning, etc. They were delighted by that state of non-returning, etc. In the commentary, however, "by that" means "those inhabitants of Nātika." In this meaning, the word "na" is just a particle.
"Do đó" là do trạng thái bất lai và các trạng thái khác. "Sau khi nghe" là sau khi nghe lời giải đáp câu hỏi của Đức Thế Tôn, Đấng đã phân tích bằng trí tuệ toàn giác, (họ) trở nên vững chắc ở trạng thái bất lai và các trạng thái khác. Họ hoan hỷ với trạng thái bất lai và các trạng thái khác đó. Tuy nhiên, trong Aṭṭhakathā (Sớ giải) nói "do đó" là "những người Nātikā" ấy. Trong nghĩa này, chữ "na" chỉ là một tiểu từ.
Tenāti tena anāgāmiādibhāvena. Sutvāti sabbaññutaññāṇena paricchinditvā byākarontassa bhagavato pañhābyākaraṇaṃ sutvā tesaṃ anāgāmiādīsu niṭṭhaṅgatā hutvā. Tena anāgāmiādibhāvena attamanā ahesuṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana tenāti te nātikiyāti vuttaṃ. Etasmiṃ atthe na-kāro nipātamattaṃ hoti.
Commentary on the Conversation of Ānanda
Chú giải phần tường thuật của Ānanda
Ānandaparikathāvaṇṇanā
277. "Appearing to praise the Blessed One" means he died praising thus: "Oh, the Buddha!, Oh, the Dhamma!, Oh, the Sangha!; Oh, how well proclaimed is the Dhamma!" "Many people would be inspired" means our father, mother, brother, sister, son, daughter, friend, with whom we ate together, slept together, and to whom we did such and such pleasing things, is said to be a non-returner, a once-returner, a stream-enterer; Oh, how good, how excellent!—thus many people would attain inspiration.
277."Người ca ngợi Đức Thế Tôn" là (người) đã qua đời trong khi đang ca ngợi như vầy: "Thật tuyệt vời thay Đức Phật, thật tuyệt vời thay Giáo Pháp, thật tuyệt vời thay Tăng Đoàn; thật khéo thuyết giảng thay Giáo Pháp". "Nhiều người sẽ tịnh tín" là (họ sẽ nghĩ): "Cha, mẹ, anh, chị, con trai, con gái, bạn bè của chúng ta, người đã cùng ăn, cùng ngủ với chúng ta, chúng ta đã làm cho người ấy những điều khả ái này và điều khả ái kia, người ấy nghe nói là bậc bất lai, bậc nhất lai, bậc dự lưu; thật tốt lành thay, thật tuyệt diệu thay", theo cách như vậy, nhiều người sẽ đạt được sự tịnh tín.
277.Bhagavantaṃ kittayamānarūpoti aho buddho, aho dhammo, aho saṅgho; aho dhammo svākkhātoti evaṃ kittayantova kālamakāsi. Bahujano pasīdeyyāti amhākaṃ pitā mātā bhātā bhaginī putto dhītā sahāyako, tena amhehi saddhiṃ ekato bhuttā, ekato sayitā, tassa idañcidañca manāpaṃ akarimha, so kira anāgāmī sakadāgāmī sotāpanno; aho sādhu, aho suṭṭhūti evaṃ bahujano pasādaṃ āpajjeyya.
278. "Destination" means destination by knowledge. "Future life" means the future life by knowledge alone. "Did he see?" How many people did he see? Twenty-four hundred thousand.
278."Đường hướng" là đường hướng của trí tuệ. "Sự chứng ngộ tương lai" là sự chứng ngộ tương lai của trí tuệ. "Đã thấy" là đã thấy bao nhiêu người? Hai triệu bốn trăm ngàn.
278.Gatinti ñāṇagatiṃ. Abhisamparāyanti ñāṇābhisamparāyameva. Addasā khoti kittake jane addasa? Catuvīsatisatasahassāni.
279. "Of composed appearance" means one whose appearance is composed. "He shines exceedingly" means he shines greatly, he radiates exceedingly. "Of the faculties" means of the faculties, including the mind as the sixth. "I saw, Ānanda," he says, "I saw no less or more than twenty-four hundred thousand, not ten, not twenty, not a hundred, not a thousand."
279."Với vẻ an tịnh" là với dung mạo an tịnh. "Sáng chói như" là sáng chói vượt trội, rực rỡ vượt trội. "Các căn" là sáu căn, kể cả ý căn. "Con đã thấy, thưa Ānanda" là (Ngài) nói: "Không phải mười, không phải hai mươi, không phải một trăm, không phải một ngàn, (mà) không ít hơn không nhiều hơn hai triệu bốn trăm ngàn (người) con đã thấy".
279.Upasantapadissoti upasantadassano. Bhātirivāti ativiya bhāti, ativiya virocati. Indriyānanti manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ. Addasaṃ kho ahaṃ ānandāti neva dasa, na vīsati, na sataṃ, na sahassaṃ, anūnādhikāni catuvīsatisatasahassāni addasanti āha.
Commentary on the Yakkha Janavasabha
Chú giải phần Dạ-xoa Janavasabha
Janavasabhayakkhavaṇṇanā
280. "Having seen" means: So great a multitude has escaped suffering because of me; strong joy arose, the mind became serene; because of the mind's serenity, the blood originating from the mind became serene; because of the blood's serenity, the faculties, including the mind as the sixth, became serene—having said all this, he said, "Now then, Ānanda," and so on. Therein, because having heard the Blessed One's discourse on Dhamma, he became the chief of a hundred thousand plus ten thousand people and was born as a stream-enterer, therefore his name was Janavasabha.
280. Nhưng sau khi thấy, "rất nhiều người nhờ ta mà thoát khỏi khổ", niềm hoan hỷ lớn lao đã sanh khởi, tâm trở nên tịnh tín, do tâm tịnh tín nên máu do tâm tạo ra trở nên tịnh tín, do máu tịnh tín nên sáu căn, kể cả ý căn, trở nên tịnh tín, (sau khi) nói tất cả điều này, (Đức Phật) nói "Rồi này Ānanda" v.v... Ở đây, vì vị ấy sau khi nghe bài pháp của Đức Thế Tôn, trở thành người đứng đầu trong số hơn một trăm ngàn người có mười ngàn (người), (và) trở thành bậc dự lưu, do đó vị ấy có tên là Janavasabha (Xa-ni-sa).
280. Disvā pana me ettako jano maṃ nissāya dukkhā pamuttoti balavasomanassaṃ uppajji, cittaṃ pasīdi, cittassa pasannattā cittasamuṭṭhānaṃ lohitaṃ pasīdi, lohitassa pasannattā manacchaṭṭhāni indriyāni pasīdiṃsūti sabbamidaṃ vatvā atha kho ānandātiādimāha. Tattha yasmā so bhagavato dhammakathaṃ sutvā dasasahassādhikassa janasatasahassassa jeṭṭhako hutvā sotāpanno jāto, tasmā janavasabhotissa nāmaṃ ahosi.
"Seven from here" means, having passed away from this deva world, seven. "Seven from there" means, having passed away from that human world, seven. "Fourteen rounds" means all fourteen sequences of the aggregates. "I know my abode" means I know the dwelling by way of rebirth. "Where I dwelt before" means where, among the devas, I attained companionship with Vessavaṇa, and among humans, I was a king before this existence. Because I had dwelt thus before, and now, having become a stream-enterer, having performed much merit in the three objects, by the power of that, although capable of being reborn higher, due to the strength of my attachment to the place where I had dwelt for a long time, I was reborn right here.
"Bảy từ đây" là bảy (kiếp) sau khi chết từ cõi trời này. "Bảy từ đó" là bảy (kiếp) sau khi chết từ cõi người kia. "Mười bốn vòng luân hồi" là tất cả mười bốn chuỗi (sanh, già, bệnh, chết) của năm uẩn. "Ta biết rõ nơi trú ngụ" là ta biết nơi trú ngụ theo dòng dõi sanh. "Nơi ta đã trú trước kia" là nơi ta đã trú trước cả kiếp sống này, khi (ta) ở cõi chư thiên, đạt được sự đồng trú với Vessavaṇa (Tỳ-sa-môn), và khi (ta) là vua ở cõi người. Chính vì đã trú như vậy trước kia, nên nay dù đã trở thành bậc dự lưu, đã tạo rất nhiều công đức ở ba đối tượng, (và) có khả năng tái sanh ở cõi cao hơn nhờ quả báo đó, nhưng do sự luyến ái mạnh mẽ đối với nơi đã trú trong thời gian dài, (ta) tái sanh ở chính nơi này.
Ito sattāti ito devalokā cavitvā satta. Tato sattāti tato manussalokā cavitvā satta. Saṃsārāni catuddasāti sabbāpi catuddasakhandhapaṭipāṭiyo. Nivāsamabhijānāmīti jātivasena nivāsaṃ jānāmi. Yattha me vusitaṃ pureti yattha devesu ca vessavaṇassa sahabyataṃ upagatena manussesu ca rājabhūtena ito attabhāvato pureyeva mayā vusitaṃ. Pure evaṃ vusitattā eva ca idāni sotāpanno hutvā tīsu vatthūsu bahuṃ puññaṃ katvā tassānubhāvena upari nibbattituṃ samatthopi dīgharattaṃ vusitaṭṭhāne nikantiyā balavatāya ettheva nibbatto.
281. "And hope remains in me" means by this: I did not pass the time being heedless and sleeping, having become a stream-enterer. For the sake of the path of once-returning, my insight has been initiated. I exert myself, thinking, "Today, even today, I will penetrate it." "On the day of the first sight," he is referring to the day he became a stream-enterer at the Laṭṭhivana grove. "On that day, revered sir, long since without downfall, I discern the absence of downfall," he says. Beginning on that day, "Revered sir, I discern the absence of downfall, the state of non-downfall attained through the path of stream-entry at the Laṭṭhivana grove, the long time, consisting of the previous fourteen existences." "Not wonderful" means "not unwonderful." Pondering again and again, this is indeed wonderful, that while going for some necessary task, I saw the Blessed One on the way. This, too, is wonderful, that I heard face to face from the great king Vessavaṇa himself, in his own retinue, just as I saw the Blessed One. "Two conditions" means the fact of seeing on the way and the desire to report what was heard face to face from Vessavaṇa.
281."Và con vẫn hy vọng" là với điều này (Đức Phật) cho thấy: "Con không trải qua thời gian trong sự buông lung, thụ động, nghĩ rằng 'Ta là bậc dự lưu'. Nhưng sự quán của ta đã được khởi lên để (chứng) quả vị nhất lai. Ta sẽ chứng ngộ ngay hôm nay, ngay hôm nay", (vị ấy) sống trong sự nỗ lực như vậy. "Ngày mà" là ám chỉ ngày đầu tiên thấy (Đức Phật) ở khu rừng Laṭṭhivana. "Kể từ ngày đó, bạch Thế Tôn, trong một thời gian dài, con không còn bị đọa, con nhận biết mình không bị đọa" nghĩa là: "Bạch Thế Tôn, kể từ ngày đó, trong một thời gian dài được xem là mười bốn kiếp sống trước kia, con không bị đọa, con nhận biết tính chất không bị đọa đã được chứng đắc nhờ đạo quả dự lưu ở khu rừng Laṭṭhivana". "Không có gì đáng ngạc nhiên" là không lạ thường. Điều này quả thật đáng kinh ngạc, (đó là) khi đang đi (trên đường) vì một việc cần làm nào đó, con đã thấy Đức Thế Tôn ở giữa đường. Điều này cũng đáng kinh ngạc, (đó là) những gì con nghe trực tiếp tương tự như những gì Đức Thế Tôn đã thấy, từ lời nói của quyến thuộc của Đại vương Vessavaṇa. "Hai nhân duyên" là việc thấy (Đức Phật) ở giữa đường và mong muốn trình bày những gì đã nghe trực tiếp từ Vessavaṇa.
281.Āsā ca pana me santiṭṭhatīti imināhaṃ sotāpannoti na suttappamattova hutvā kālaṃ vītināmesiṃ. Sakadāgāmimaggatthāya pana me vipassanā āraddhā. Ajjeva ajjeva paṭivijjhissāmīti evaṃ saussāho viharāmīti dasseti. Yadaggeti laṭṭhivanuyyāne paṭhamadassane sotāpannadivasaṃ sandhāya vadati. Tadagge ahaṃ, bhante, dīgharattaṃ avinipāto avinipātaṃ sañjānāmīti taṃdivasaṃ ādiṃ katvā, ahaṃ, bhante, purimaṃ catuddasaattabhāvasaṅkhātaṃ dīgharattaṃ avinipāto laṭṭhivanuyyāne sotāpattimaggavasena adhigataṃ avinipātadhammataṃ sañjānāmīti attho. Anacchariyanti anuacchariyaṃ. Cintayamānaṃ punappunaṃ acchariyamevidaṃ yaṃ kenacideva karaṇīyena gacchanto bhagavantaṃ antarāmagge addasaṃ. Idampi acchariyaṃ yañca vessavaṇassa mahārājassa sayaṃparisāya bhāsato bhagavato diṭṭhasadisameva sammukhā sutaṃ. Dve paccayāti antarāmagge diṭṭhabhāvo ca vessavaṇassa sammukhā sutaṃ ārocetukāmatā ca.
Commentary on the Assembly of Devas
Chú giải phần hội chúng chư thiên
Devasabhāvaṇṇanā
282. "Had assembled"—Why had they assembled? They assemble for four reasons: for the purpose of gathering for the rains retreat, for the purpose of gathering for the Pavāraṇā ceremony, for the purpose of hearing the Dhamma, and for the purpose of experiencing the Pāricchattaka sporting. Therein, "Tomorrow is the full moon of Āsāḷhī," the devas in the two deva worlds, having assembled in the Sudhammā deva assembly hall, deliberate: "In such and such a monastery, one bhikkhu has entered the rains retreat; in such and such monasteries, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand bhikkhus have entered the rains retreat. In this and that place, make well-arranged protection for the venerable ones"—thus the gathering for the rains retreat is done.
282."Tập hợp" là tại sao tập hợp? Nghe nói, họ tập hợp vì bốn lý do. Để tập hợp (chư thiên) vào mùa mưa, để tập hợp (chư thiên) vào ngày Tự tứ (Pavāraṇā), để nghe pháp, để vui hưởng sự du hý ở (rừng) Pāricchattaka. Ở đây, vào ngày rằm tháng Āsāḷha (tháng 6-7 dương lịch), với (ý nghĩ) "Ngày mai là ngày vào mùa mưa", chư thiên ở hai cõi trời tập hợp tại hội trường Sudhammā (Thiện Pháp) của chư thiên và bàn luận: "Có một vị Tỳ-kheo nhập hạ ở ngôi tịnh xá nọ, có hai, ba, bốn, năm, mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, một trăm, một ngàn vị Tỳ-kheo nhập hạ ở ngôi tịnh xá nọ, ở chỗ này, chỗ kia, hãy thực hiện sự bảo vệ tốt đẹp cho các vị tôn giả", như vậy sự tập hợp (chư thiên) vào mùa mưa được thực hiện.
282.Sannipatitāti kasmā sannipatitā? Te kira catūhi kāraṇehi sannipatanti. Vassūpanāyikasaṅgahatthaṃ, pavāraṇāsaṅgahatthaṃ, dhammasavanatthaṃ, pāricchattakakīḷānubhavanatthanti. Tattha sve vassūpanāyikāti āsāḷhīpuṇṇamāya dvīsu devalokesu devā sudhammāya devasabhāya sannipatitvā mantenti asukavihāre eko bhikkhu vassūpagato, asukavihāre dve tayo cattāro pañca dasa vīsati tiṃsaṃ cattālīsaṃ paññāsaṃ sataṃ sahassaṃ bhikkhū vassūpagatā, etthettha ṭhāne ayyānaṃ ārakkhaṃ susaṃvihitaṃ karothāti evaṃ vassūpanāyikasaṅgaho kato hoti.
On that occasion, too, they had assembled for this very reason. "This is their seat" means this is the seat of those four great kings. Thus, when they were seated, then afterwards was our seat.
Lúc bấy giờ, họ cũng tập hợp vì lý do này. "Chỗ ngồi của họ là chỗ này" là chỗ ngồi của bốn vị Đại vương này. Sau khi họ đã ngồi như vậy, thì sau đó mới có chỗ ngồi của chúng ta.
Tadāpi eteneva kāraṇena sannipatitā. Idaṃ tesaṃ hoti āsanasminti idaṃ tesaṃ catunnaṃ mahārājānaṃ āsanaṃ hoti. Evaṃ tesu nisinnesu atha pacchā amhākaṃ āsanaṃ hoti.
"For what purpose" means for what purpose of the rains retreat. "Having considered that purpose, having deliberated on that purpose" means, having considered that purpose of protection for the forest-dwelling Sangha of bhikkhus. "Arrange protection for the Sangha of bhikkhus who have come out of that place," having deliberated with the four great kings. "Also the ones with whom they spoke," those thirty-three devas speak, that is, the great kings are called "those with whom they spoke." "Likewise, the thirty-three devas instruct in return; the others are called "those who instruct according to what was instructed." But in both phrases, "indeed" is merely a particle. "Undeparted" means not gone.
"Vì lý do nào" là vì lý do nhập hạ nào. "Suy nghĩ về lý do đó, bàn luận về lý do đó" là suy nghĩ về lý do bảo vệ Tăng đoàn Tỳ-kheo sống trong rừng. "Ở chỗ này, chỗ kia, hãy thực hiện sự bảo vệ Tăng đoàn Tỳ-kheo đã mãn hạ", (họ) bàn luận cùng với bốn vị Đại vương. "Những vị nói theo lời đã được nói" là ba mươi ba vị thiên tử nói, được gọi là những vị Đại vương nói theo lời đã được nói. Cũng vậy, ba mươi ba vị thiên tử khác khích lệ, được gọi là những vị nói theo lời đã được khích lệ. Tuy nhiên, ở cả hai cụm từ, "ti" chỉ là một tiểu từ. "Không rời đi" là không đi.
Yenatthenāti yena vassūpanāyikatthena. Taṃ atthaṃ cintayitvā taṃ atthaṃ mantayitvāti taṃ araññavāsino bhikkhusaṅghassa ārakkhatthaṃ cintayitvā. Etthettha vuṭṭhabhikkhusaṅghassa ārakkhaṃ saṃvidahathāti catūhi mahārājehi saddhiṃ mantetvā. Vuttavacanāpi tanti tettiṃsa devaputtā vadanti, mahārājāno vuttavacanā nāma. Tathā tettiṃsa devaputtā paccānusāsanti, itare paccānusiṭṭhavacanā nāma. Padadvayepi pana tanti nipātamattameva. Avipakkantāti agatā.
283. "Magnificent" means extensive, great. "Deva radiance" means that radiance of the garments, ornaments, abodes, and bodies of all the devas extends for twelve yojanas. But the body-radiance of those of great merit extends for a hundred yojanas. Transcending that deva radiance.
283."Rộng lớn" là to lớn, vĩ đại. "Thần lực chư thiên" là ánh sáng của y phục, đồ trang sức, cung điện và thân thể của tất cả chư thiên tỏa ra mười hai do-tuần. Nhưng ánh sáng thân thể của những bậc đại công đức tỏa ra một trăm do-tuần. (Ánh sáng) vượt qua thần lực chư thiên đó.
283.Uḷāroti vipulo mahā. Devānubhāvanti yā sā sabbadevatānaṃ vatthālaṅkāravimānasarīrānaṃ pabhā dvādasa yojanāni pharati. Mahāpuññānaṃ pana sarīrappabhā yojanasataṃ pharati. Taṃ devānubhāvaṃ atikkamitvā.
"This is the precursor of Brahmā," just as, for the rising of the sun, this is the forerunner, this is the precursor, that is, the dawn, even so, this is for Brahmā—"precursor," he explains.
"Đó là điềm báo trước của Phạm thiên" là giống như mặt trời, đây là (dấu hiệu) đi trước, đây là điềm báo trước, đó là ánh bình minh, thì cũng như vậy, đối với Phạm thiên, đây là - "điềm báo trước", (Đức Phật) chỉ rõ.
Brahmunohetaṃ pubbanimittanti yathā sūriyassa udayato etaṃ pubbaṅgamaṃ etaṃ pubbanimittaṃ yadidaṃ aruṇuggaṃ, evameva brahmunopi etaṃ – ‘‘pubbanimitta’’nti dīpeti.
Commentary on the Story of Sanaṅkumāra
Chú giải phần câu chuyện của Sanaṅkumāra
Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā
284. "Unattainable" means unreachable; the devas of Tāvatiṃsa do not see him, that is the meaning. "Within the path of sight" means in the presence of the eye-faculty or in its vicinity. He is not attainable, not reachable, not surpassed, in the presence of the sight of the devas; that is what is said. Indeed, lower deities are able to see the manifested bodies made gross of the higher deities, they obtain satisfaction, that is the attainment of joy. "Recently anointed with sovereignty" means presently anointed with sovereignty. This meaning should be illustrated with the story of Duṭṭhagāmaṇi Abhaya:
284."Không thể đạt tới" là không thể chạm tới, nghĩa là chư thiên ở cõi Tam Thập Tam (Ba Mươi Ba) không thấy vị ấy. "Trong tầm mắt" là trong sự tiếp xúc của nhãn thức hoặc trong con đường (của nhãn thức). Vị ấy không thể đạt tới, không thể chạm tới trong tầm mắt của chư thiên, nghĩa là không thể bị khuất phục. Vì chư thiên ở cõi thấp có thể thấy thân do hóa hiện, làm cho thô hơn của chư thiên ở cõi cao hơn, (nhưng họ) đạt được sự hoan hỷ, đạt được sự thỏa mãn. "Vừa mới được xức dầu bằng vương quyền" là vừa mới được xức dầu bằng vương quyền. Ý nghĩa này nên được làm rõ bằng câu chuyện của Duṭṭhagāmaṇi Abhaya -
284.Anabhisambhavanīyoti apattabbo, na taṃ devā tāvatiṃsā passantīti attho. Cakkhupathasminti cakkhupasāde āpāthe vā. So devānaṃ cakkhussa āpāthe sambhavanīyo pattabbo na hoti, na abhibhavatīti vuttaṃ hoti. Heṭṭhā heṭṭhā hi devatā uparūpari devānaṃ oḷārikaṃ katvā māpitameva attabhāvaṃ passituṃ sakkonti, vedapaṭilābhanti tuṭṭhipaṭilābhaṃ. Adhunābhisitto rajjenāti sampati abhisitto rajjena. Ayaṃ panattho duṭṭhagāmaṇiabhayavatthunā dīpetabbo –
He, having conquered thirty-two Tamil kings, and attained consecration in Anurādhapura, with joy and happiness, did not get sleep for a month. Then, "I do not get sleep, revered sir," he told the Sangha of bhikkhus. "Then, great king, today undertake the Uposatha observance." He undertook the Uposatha observance. The Sangha, having gone, sent eight Abhidhamma-reciting bhikkhus, saying, "Recite the Cittayamaka." They, having gone, said, "Lie down, great king," and began the recitation. The king, while listening to the recitation, fell asleep. The elders departed, thinking, "Do not wake the king." The next day, when the sun had risen, the king, waking up and not seeing the elders, asked, "Where are the venerable ones?" "Knowing that you had fallen asleep, they left." "There is no medicine, sirs, for my young children that the venerable ones do not know; even sleeping medicine they know," he said.
Nghe nói, sau khi chiến thắng ba mươi hai vị vua người Damila (Tamil), (và) làm lễ đăng quang ở Anurādhapura, (vị ấy) không ngủ được trong một tháng vì quá vui mừng, hoan hỷ, sau đó (vị ấy) trình bày với Tăng đoàn Tỳ-kheo: "Bạch chư Tăng, con không ngủ được". "Vậy thì, thưa Đại vương, hôm nay hãy thọ trì Bát quan trai giới". Vị ấy đã thọ trì Bát quan trai giới. Tăng đoàn đi đến (và) phái tám vị Tỳ-kheo A-tì-đàm đến (và nói): "Hãy tụng Cittayamaka (Song Yếu về Tâm)". Họ đi đến (và) nói: "Thưa Đại vương, Ngài hãy nằm xuống", (và) bắt đầu tụng. Trong khi đang nghe tụng, nhà vua đã chìm vào giấc ngủ. Các vị Trưởng lão ra đi (với ý nghĩ): "Đừng đánh thức nhà vua". Vào ngày thứ hai, khi mặt trời mọc, nhà vua thức dậy, không thấy các vị Trưởng lão, (vị ấy) hỏi: "Các vị tôn giả ở đâu?". "Biết rằng Ngài đã chìm vào giấc ngủ, (họ) đã đi". (Nhà vua) nói: "Này các ông, đối với ta, thuốc của các vị tôn giả, của các trẻ nhỏ không phải là thứ không biết, cho đến thuốc ngủ (họ) cũng biết".
So kira dvattiṃsa damiḷarājāno vijitvā anurādhapure pattābhiseko tuṭṭhasomanassena māsaṃ niddaṃ na labhi, tato – ‘‘niddaṃ na labhāmi, bhante’’ti bhikkhusaṅghassa ācikkhi. Tena hi, mahārāja, ajja uposathaṃ adhiṭṭhāhīti. So ca uposathaṃ adhiṭṭhāsi. Saṅgho gantvā – ‘‘cittayamakaṃ sajjhāyathā’’ti aṭṭha ābhidhammikabhikkhū pesesi. Te gantvā – ‘‘nipajja tvaṃ, mahārājā,’’ti vatvā sajjhāyaṃ ārabhiṃsu. Rājā sajjhāyaṃ suṇantova niddaṃ okkami. Therā – rājānaṃ mā pabodhayitthāti pakkamiṃsu. Rājā dutiyadivase sūriyuggamane pabujjhitvā there apassanto – ‘‘kuhiṃ ayyā’’ti pucchi. Tumhākaṃ niddokkamanabhāvaṃ ñatvā gatāti. Natthi, bho, mayhaṃ ayyakassa dārakānaṃ ajānanakabhesajjaṃ nāma, yāva niddābhesajjampi jānanti yevāti āha.
Being like the five-crested Gandhabba. For the gods, they desire the form of the five-crested Gandhabba, the deva's son. Therefore, Brahma also, having created a similar form, appeared. He sat cross-legged means he sat having folded his legs in the cross-legged posture.
Như năm ngọn tóc (Pañcasikha), nghĩa là trở thành giống như vị thiên nam năm ngọn tóc. Được biết, chư thiên nam năm ngọn tóc (Pañcasikha) của tất cả chư thiên đều nói rằng thân thể của ta. Vì vậy, Phạm thiên cũng hóa hiện thân thể giống như vậy rồi hiện ra. Ngồi kiết già (Pallaṅkena nisīdi) nghĩa là kiết跏趺坐 (kiết già) rồi ngồi.
Pañcasikhoti pañcasikhagandhabbasadiso hutvā. Pañcasikhagandhabbadevaputtassa kira sabbadevatā attabhāvaṃ mamāyanti. Tasmā brahmāpi tādisaṃyeva attabhāvaṃ nimminitvā pāturahosi. Pallaṅkena nisīdīti pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi.
Released means well-released, unhindered. Intelligible means conveying the meaning. Sweet means delightful, soft. Pleasant to hear means worthy of being heard, pleasing to the ear. Resonant means of a single consistency. Clear means very distinct, not scattered. Deep means arisen from the depth of the navel, a deep arising, not arisen merely from the action of the tongue, teeth, lips, and palate. For what arises in this way is not sweet and does not carry far. Resounding means endowed with resonance like the sound of a great cloud-drum. Moreover, here, each subsequent word should be understood as the meaning of the preceding word. As far as the assembly extends means he makes it known to the extent of the assembly. His voice revolves within the assembly; it does not spread outside. The words "whoever" and so forth are said to show the fact of having undertaken for the benefit of many people. Having gone for refuge does not refer to those who have gone for refuge in just any way. But it refers to those who have taken refuge with unshakable faith. They fill the company of Gandharvas means they fill the assembly of Gandharva devas. Thus, he said that from the time of the arising of our Teacher in the world, it has been uninterrupted like a tube filled after beating the back in the six deva worlds and so forth, and like a tube for calling.
Thông suốt (Vissaṭṭha) nghĩa là hoàn toàn giải thoát, không bị ngăn che. Rõ nghĩa (Viññeyya) nghĩa là làm cho hiểu rõ ý nghĩa. Ngọt ngào (Mañju) nghĩa là êm dịu, nhu hòa. Đáng nghe (Savanīya) nghĩa là xứng đáng để nghe, êm tai. Tròn đầy (Bindu) nghĩa là đặc chắc. Không lan rộng (Avisārī) nghĩa là rất trong sáng, không tán loạn. Âm thanh sâu thẳm (Gambhīra) nghĩa là khởi lên từ nơi sâu thẳm là gốc của rốn, không phải khởi lên từ sự va chạm của lưỡi, răng, môi và vòm họng. Vì khởi lên như vậy thì không ngọt ngào, và không vang xa. Âm thanh vang động (Ninnādī) nghĩa là có tiếng vang như tiếng sấm của mây lớn hay tiếng trống lớn. Nhưng ở đây, mỗi từ sau nên được hiểu là có ý nghĩa của mỗi từ trước. Theo hội chúng nào (Yathāparisa) nghĩa là [Phạm thiên] làm cho hiểu rõ với số lượng hội chúng tương ứng. Âm thanh của vị ấy chỉ xoay vần bên trong hội chúng, không lan ra bên ngoài. Bắt đầu với "những ai" là để chỉ ra hành động vì lợi ích của nhiều người. Đã quy y (saraṇaṃ gata) ở đây không phải nói về những người quy y theo kiểu tùy tiện. Mà nói về những người đã quy y không còn nghi ngờ. Làm cho đầy đủ các cõi trời (Gandhabbakāyaṃ paripūrenti) nghĩa là làm cho các nhóm chư thiên được đầy đủ. Như thế, kể từ khi bậc Đạo Sư của chúng ta xuất hiện trên thế gian, Ngài đã làm cho sáu cõi trời… giống như ống chứa đầy sau khi đã giã gạo, như ống sáo hay ống tre, liên tục không gián đoạn, ý nói hội chúng.
Vissaṭṭhoti sumutto apalibuddho. Viññeyyoti atthaviññāpano. Mañjūti madhuro mudu. Savanīyoti sotabbayuttako kaṇṇasukho. Bindūti ekagghano. Avisārīti suvisado avippakiṇṇo. Gambhīroti nābhimūlato paṭṭhāya gambhīrasamuṭṭhito, na jivhādantaoṭṭhatālumattappahārasamuṭṭhito. Evaṃ samuṭṭhito hi amadhuro ca hoti, na ca dūraṃ sāveti. Ninnādīti mahāmeghamudiṅgasaddo viya ninnādayutto. Apicettha pacchimaṃ pacchimaṃ padaṃ purimassa purimassa atthoyevāti veditabbo. Yathāparisanti yattakā parisā, tattakameva viññāpeti. Anto parisāyaṃ yevassa saddo samparivattati, na bahiddhā vidhāvati. Ye hi kecīti ādi bahujanahitāya paṭipannabhāvadassanatthaṃ vadati. Saraṇaṃ gatāti na yathā vā tathā vā saraṇaṃ gate sandhāya vadati. Nibbematikagahitasaraṇe pana sandhāya vadati. Gandhabbakāyaṃ paripūrentīti gandhabbadevagaṇaṃ paripūrenti. Iti amhākaṃ satthu loke uppannakālato paṭṭhāya cha devalokādīsu piṭṭhaṃ koṭṭetvā pūritanāḷi viya saravananaḷavanaṃ viya ca nirantaraṃ jātaparisāti āha.
Discourse on the cultivation of the bases of success
Giảng về sự phát triển các thần túc
Bhāvitaiddhipādavaṇṇanā
287. As far as these are well-proclaimed by the Blessed One means as far as these are well-proclaimed, well-expounded by the Blessed One, my Teacher. Here, Iddhi (success) should be understood in the sense of succeeding, and pada (base) in the sense of foundation. On account of being powerful in success means on account of being established in success. On account of mastery in success means on account of being adept in success, on account of repeated cultivation, it is said that there is frequent practice. On account of the manifestation of success means on account of manifesting success, for the purpose of showing it having made it in various ways. In the expressions "endowed with concentration and volitional formations due to zeal" and so on, concentration that is caused by zeal or dominated by zeal is zeal-concentration. This is a designation for the concentration obtained by making the zeal for action the dominant factor. Volitional formations that are the basis of exertion are exertion-volitional formations. This is a designation for the right-effort striving that accomplishes the four tasks. Endowed means possessed of both zeal-concentration and exertion-volitional formations. Base of success means, in the alternative of accomplishment, in the sense of succeeding, or, in this alternative, they succeed by this, beings become successful, grown, and at their peak, referring to the zeal-concentration-exertion-volitional formations associated with supramundane knowledge-mind, in the sense of being the base, the foundation for the remaining mass of mind and mental factors. It is said – "Base of success means the feeling aggregate, the perception aggregate, the volitional formations aggregate, and the consciousness aggregate of one thus constituted" (Vibha. 434). In this way, the meaning should be understood in the remaining cases as well. Just as the concentration obtained by making zeal dominant is called zeal-concentration, so the concentration obtained by making energy, mind, and investigation dominant is called investigation-concentration. Moreover, the jhana of access is the base; the first jhana is success. The first jhana together with access is the base; the second jhana is success. Thus, the base is in the former part, success in the latter part; thus the meaning should be understood here. In detail, the discourse on the bases of success is stated in the Path of Purification and the Commentary to the Vibhanga.
287. “Đã được khéo tuyên thuyết bởi Thế Tôn ấy” (Yāvasupaññattā cime tena bhagavatā) nghĩa là đã được khéo tuyên thuyết, khéo trình bày bởi bậc Đạo Sư Thế Tôn của tôi. Thần túc (Iddhipādā), ở đây nên hiểu theo nghĩa thành tựu (िज्झनट्ठेन - ijjhanaṭṭhena) là thần thông (iddhi), theo nghĩa nền tảng (patiṭṭhānaṭṭhena) là túc (pāda). Vì sự dư dật của thần thông (Iddhipahutāyā) nghĩa là vì sự dư dật của thần thông. Vì sự rộng lớn của thần thông (Iddhivisavitāyā) nghĩa là vì sự rộng lớn của thần thông, do thường xuyên thực hành mà trở nên thuần thục. Vì sự biến hóa của thần thông (Iddhivikubbanatāyā) nghĩa là vì sự biến hóa của thần thông, để hiển thị bằng nhiều cách khác nhau. Bắt đầu với "định do dục, các hành tăng thịnh" (Chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgata), định (samādhi) do dục (chanda) làm nhân, hay dục làm chủ là định do dục (chandasamādhi), ở đây chỉ cho định chứng đắc được bằng cách lấy ý muốn làm chủ. Các hành (saṅkhārā) là tăng thịnh (padhāna) là các hành tăng thịnh (padhānasaṅkhārā). Ở đây chỉ cho tinh tấn chánh cần (sammappadhānavīriya) thành tựu bốn phận sự. Được thành tựu (Samannāgata) nghĩa là đầy đủ cả định do dục và hành tăng thịnh. Thần túc (Iddhipāda), ở đây chỉ cho phần còn lại của tâm và tâm sở là nền tảng cho các hành định do dục và các hành tăng thịnh, là những thứ được tính là thần thông (iddhi), theo nghĩa thành tựu với ý nghĩa viên mãn, hoặc theo nghĩa này, rằng chúng sanh thành tựu, tăng trưởng, đạt đến tột đỉnh nhờ nó. Như đã nói – "thần túc là uẩn thọ, uẩn tưởng, uẩn hành, uẩn thức của vị ấy" (vibha. 434). Theo cách này, nên hiểu ý nghĩa trong các phần còn lại. Cũng như định chứng đắc được bằng cách lấy dục làm chủ được gọi là định do dục, tương tự, định chứng đắc được bằng cách lấy tinh tấn, tâm, tư duy làm chủ được gọi là định do tư duy (vīmaṃsāsamādhi). Và nữa, cận định (upacāra) là túc, sơ thiền là thần thông. Sơ thiền cùng với cận định là túc, nhị thiền là thần thông, như vậy phần trước là túc, phần sau là thần thông, nên hiểu ý nghĩa ở đây như vậy. Chi tiết về thần túc được nói trong Thanh Tịnh Đạo và Chú giải Phân Tích.
287.Yāvasupaññattā cime tena bhagavatāti tena mayhaṃ satthārā bhagavatā yāva supaññattā yāva sukathitā. Iddhipādāti ettha ijjhanaṭṭhena iddhi, patiṭṭhānaṭṭhena pādāti veditabbā. Iddhipahutāyāti iddhipahonakatāya. Iddhivisavitāyāti iddhivipajjanabhāvāya, punappunaṃ āsevanavasena ciṇṇavasitāyāti vuttaṃ hoti. Iddhivikubbanatāyāti iddhivikubbanabhāvāya, nānappakārato katvā dassanatthāya. Chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgatantiādīsu chandahetuko chandādhiko vā samādhi chandasamādhi, kattukamyatāchandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhissetaṃ adhivacanaṃ. Padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā. Catukiccasādhakassa sammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ. Samannāgatanti chandasamādhinā ca padhānasaṅkhārena ca upetaṃ. Iddhipādanti nipphattipariyāyena ijjhanaṭṭhena vā, ijjhanti etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontīti iminā vā pariyāyena iddhīti saṅkhyaṃ gatānaṃ abhiññācittasampayuttānaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārānaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena pādabhūto sesacittacetasikarāsīti attho. Vuttañhetaṃ – ‘‘iddhipādoti tathābhūtassa vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho’’ti (vibha. 434). Iminā nayena sesesupi attho veditabbo. Yatheva hi chandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi chandasamādhīti vutto, evaṃ vīriyaṃ, cittaṃ, vīmaṃsaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi vīmaṃsāsamādhīti vuccati. Apica upacārajjhānaṃ pādo, paṭhamajjhānaṃ iddhi. Saupacāraṃ paṭhamajjhānaṃ pādo, dutiyajjhānaṃ iddhīti evaṃ pubbabhāge pādo, aparabhāge iddhīti evamettha attho veditabbo. Vitthārena iddhipādakathā visuddhimagge ca vibhaṅgaṭṭhakathāya ca vuttā.
But some say, "Success is accomplished. The base of success is unaccomplished." To refute their statement, in the Abhidhamma, there is the section called the ultimate minor section – "There are four bases of success: the base of success through zeal, the base of success through energy, the base of success through mind, and the base of success through investigation. Herein, what is the base of success through zeal? Here, a bhikkhu, at the time when he cultivates the supramundane jhana that is leading out, leading to decline, for the abandoning of ingrained views, for the attainment of the first stage, having secluded himself from sensual pleasures, enters and dwells in the first jhana, which is accompanied by applied thought and sustained thought, born of seclusion, filled with rapture and joy, with a painful path and slow direct knowledge. At that time, the zeal, the state of zeal, the desire to act, the wholesome desire for the Dhamma, this is called the base of success through zeal, the remaining states are associated with the base of success through zeal" (Vibha. 458). But these have come only in the supramundane way. Here, the elder Ratthapala brought about the supramundane Dhamma having made zeal his priority. The elder Sona, having made energy his priority; the elder Sambhuta, having made mind his priority; the venerable Mogharaja, having made investigation his priority.
Nhưng một số vị nói rằng "thần thông (iddhi) thì viên mãn. Thần túc (iddhipāda) thì không viên mãn", để bác bỏ quan điểm của họ, trong Vi Diệu Pháp có chương tên là উত্তরের চূড়া (uttaracūḷika) - "Bốn thần túc là thần túc do dục, thần túc do tinh tấn, thần túc do tâm, thần túc do tư duy. Trong đó, thế nào là thần túc do dục? Ở đây, Tỳ-kheo, vào thời điểm tu tập thiền siêu thế (lokuttaraṃ jhānaṃ), đưa đến xuất ly, hướng đến đoạn tận, để đoạn trừ tà kiến, để chứng đắc địa vị sơ quả, ly dục, chứng và trú sơ thiền, khổ, thông tuệ chậm. Vào thời điểm ấy, dục (chanda), ý muốn (chandikatā), sự mong muốn hành động (kattukamyatā), dục (chanda) về pháp (dhamma) thiện xảo, cái này được gọi là thần túc do dục, các pháp còn lại tương ưng với thần túc do dục" (vibha. 458). Nhưng ở đây, các vị này chỉ xuất hiện theo cách siêu thế. Trong đó, Trưởng lão Raṭṭhapāla lấy dục làm trọng mà thành tựu pháp siêu thế. Trưởng lão Soṇa lấy tinh tấn làm trọng, Trưởng lão Sambhūta lấy tâm làm trọng, Tôn giả Mogharājā lấy tư duy làm trọng.
Keci pana ‘‘nipphannā iddhi. Anipphanno iddhipādo’’ti vadanti, tesaṃ vādamaddanatthāya abhidhamme uttaracūḷikavāro nāma ābhato – ‘‘cattāro iddhipādā chandiddhipādo, vīriyiddhipādo, cittiddhipādo, vīmaṃsiddhipādo. Tattha katamo chandiddhipādo? Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ. Yo tasmiṃ samaye chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando, ayaṃ vuccati chandiddhipādo, avasesā dhammā chandiddhipādasampayuttā’’ti (vibha. 458). Ime pana lokuttaravaseneva āgatā. Tattha raṭṭhapālatthero chandaṃ dhuraṃ katvā lokuttaraṃ dhammaṃ nibbattesi. Soṇatthero vīriyaṃ dhuraṃ katvā, sambhūtatthero cittaṃ dhuraṃ katvā, āyasmā mogharājā vīmaṃsaṃ dhuraṃ katvāti.
Here, just as among four sons of ministers, desiring a position, living in dependence on the king, one, having developed zeal in attending, knowing the king's intention and taste, attending day and night, pleased the king and attained a position. Just as he is, so should one who brings about the supramundane Dhamma with zeal as the priority be understood.
Ở đây, ví như trong bốn người con của đại thần, mong cầu địa vị, nương tựa vào vua mà sống, một người khởi lên ý muốn phục vụ, biết rõ ý muốn và sở thích của vua, ngày đêm phục vụ, làm vua hài lòng, đạt được địa vị. Ví như người ấy, nên hiểu người thành tựu pháp siêu thế với dục làm trọng.
Tattha yathā catūsu amaccaputtesu ṭhānantaraṃ patthetvā rājānaṃ upanissāya viharantesu eko upaṭṭhāne chandajāto rañño ajjhāsayañca ruciñca ñatvā divā ca ratto ca upaṭṭhahanto rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ pāpuṇi. Yathā so, evaṃ chandadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo.
But one thought, "Who is able to attend day by day? When a task arises, I will please him through valor," and being sent by the king to the rebellious border, crushed the enemy through valor and attained a position. Just as he is, so should one who brings about the supramundane Dhamma with energy as the priority be understood.
Một người khác nghĩ rằng – "ai có thể phục vụ ngày này qua ngày khác, khi có việc khởi lên, ta sẽ dùng uy lực mà làm hài lòng", khi biên giới bị xâm phạm, được vua phái đi, dùng uy lực hàng phục kẻ địch, đạt được địa vị. Ví như người ấy, nên hiểu người thành tựu pháp siêu thế với tinh tấn làm trọng.
Eko pana – ‘‘divase divase upaṭṭhātuṃ ko sakkoti, uppanne kicce parakkamena ārādhessāmī’’ti kupite paccante raññā pahito parakkamena sattumaddanaṃ katvā ṭhānantaraṃ pāpuṇi. Yathā so, evaṃ vīriyadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo.
One thought, "Attending day by day, even carrying a spear to the chest, is a burden; I will please him through the power of counsel," and having experience in the warrior's art, pleased the king through the application of counsel and attained a position. Just as he is, so should one who brings about the supramundane Dhamma with mind as the priority be understood.
Một người khác nghĩ rằng – "phục vụ ngày này qua ngày khác, hay mang vác giáo mác cũng đều là gánh nặng, ta sẽ dùng sức mạnh của mật chú mà làm hài lòng", vì đã quen thuộc với thuật của Sát-đế-lợi, dùng mật chú làm vua hài lòng, đạt được địa vị. Ví như người ấy, nên hiểu người thành tựu pháp siêu thế với tâm làm trọng.
Eko – ‘‘divase divase upaṭṭhānampi urena sattisarapaṭicchannampi bhāroyeva, mantabalena ārādhessāmī’’ti khattavijjāya kataparicayattā mantasaṃvidhānena rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ pāpuṇāti. Yathā so, evaṃ cittadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo.
Another thought, "What is the use of these attendances and so on? Kings give a position to one who is well-born; giving to such a one, he will give to me," and relying only on his good birth, attained a position. Just as he is, so should one who brings about the supramundane Dhamma with investigation as the priority, relying on very pure investigation, be understood.
Người còn lại nghĩ rằng – "phục vụ v.v… này có ích gì, vua ban địa vị cho người có dòng dõi cao quý, nếu ban cho người như vậy, thì sẽ ban cho ta", chỉ nương vào dòng dõi cao quý mà đạt được địa vị, ví như người ấy, nên hiểu người thành tựu pháp siêu thế với tư duy làm trọng, nương vào tư duy hoàn toàn thanh tịnh.
Aparo – ‘‘kiṃ imehi upaṭṭhānādīhi, rājāno nāma jātisampannassa ṭhānantaraṃ denti, tādisassa dento mayhaṃ dassatī’’ti jātisampattimeva nissāya ṭhānantaraṃ pāpuṇi, yathā so, evaṃ suparisuddhaṃ vīmaṃsaṃ nissāya vīmaṃsadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo.
Various means of many kinds. The aspects of success means the divisions of success.
Nhiều loại (Anekavihita) nghĩa là nhiều hình thức. Các loại thần thông (Iddhividha) nghĩa là các phần của thần thông.
Anekavihitanti anekavidhaṃ. Iddhividhanti iddhikoṭṭhāsaṃ.
Discourse on the three modes of attainment
Giảng về ba loại chứng đắc
Tividhaokāsādhigamavaṇṇanā
288. For the attainment of happiness means for the attainment of the happiness of jhana, the happiness of the path, and the happiness of fruition. Associated means with a mind connected. The Noble Dhamma means the Dhamma taught by the noble Blessed One, the Buddha. He listens means he listens to what is being taught by the Teacher face to face, or by monks, nuns, and so on. He considers wisely means he considers by way of method, by way of path, by way of cause, in terms of 'impermanent' and so forth. "Wise consideration is the consideration by way of method, the consideration by way of path, the revolving of the mind, the repeated revolving, the application, the sustained application, the consideration in conformity with the truths, as 'impermanent' in the impermanent, 'suffering' in suffering, 'not-self' in not-self, 'unattractive' in the unattractive; this is called wise consideration." Having said this, he undertakes action in wise consideration means that. Unassociated means he dwells unassociated with both objective sensual pleasures and defiling sensual pleasures. Happiness arises means the happiness of the first jhana arises. From happiness, gladness beyond means from the happiness of jhana, having emerged from attainment, subsequent gladness arises. Delighted means a weak rapture due to the nature of joy. Joy means a stronger rapture-gladness. The first mode of attainment means the first jhana, having suppressed the five hindrances, stands having taken its own opportunity; therefore, it is said to be "the first mode of attainment".
288. Để chứng đắc lạc (Sukhassādhigamāya) nghĩa là để chứng đắc lạc của thiền, lạc của đạo, lạc của quả. Tương ưng (Saṃsaṭṭha) nghĩa là tâm tương ưng. Pháp của bậc Thánh (Ariyadhamma) nghĩa là pháp được thuyết bởi bậc Thánh, Thế Tôn, Đức Phật. Nghe (Suṇāti) nghĩa là nghe từ trước mặt bậc Đạo Sư hoặc từ các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, v.v... Như lý tác ý (Yoniso manasikaroti) nghĩa là tác ý theo phương pháp, theo con đường, theo nhân duyên, theo cách "vô thường", v.v... "Như lý tác ý nghĩa là tác ý theo phương pháp, tác ý theo con đường, tác ý theo vô thường là vô thường, theo khổ là khổ, theo vô ngã là vô ngã, theo bất tịnh là bất tịnh, hoặc sự hướng tâm, sự chuyên hướng, sự chú tâm, sự chuyên chú của tâm theo thuận với các sự thật (saccānulomika), cái này được gọi là như lý tác ý". Khi nói như vậy, ý là bắt đầu thực hành với như lý tác ý. Không tương ưng (Asaṃsaṭṭha) nghĩa là sống không tương ưng với cả dục ở đối tượng và dục phiền não. Khởi lên lạc (Uppajjati sukha) nghĩa là khởi lên lạc của sơ thiền. Do lạc mà hỷ thù thắng hơn (Sukhā bhiyyo somanassa) nghĩa là sau khi xuất khỏi định, hỷ khởi lên liên tục do nhân là lạc của thiền. Hân hoan (Pamudā) là hỷ yếu ớt, do hình thức hân hoan. Sự hân hoan tột độ (Pāmojja) là hỷ và ý lạc mạnh mẽ hơn. Sự chứng đắc thứ nhất (Paṭhamo okāsādhigamo), sơ thiền vượt qua năm triền cái, nắm giữ cơ hội của mình mà an trú, vì vậy được gọi là "sự chứng đắc thứ nhất".
288.Sukhassādhigamāyāti jhānasukhassa maggasukhassa phalasukhassa ca adhigamāya. Saṃsaṭṭhoti sampayuttacitto. Ariyadhammanti ariyena bhagavatā buddhena desitaṃ dhammaṃ. Suṇātīti satthu sammukhā bhikkhubhikkhunīādīhi vā desiyamānaṃ suṇāti. Yoniso manasikarotīti upāyato pathato kāraṇato ‘anicca’ntiādivasena manasi karoti. ‘‘Yoniso manasikāro nāma upāyamanasikāro pathamanasikāro, anicce aniccanti dukkhe dukkhanti anattani anattāti asubhe asubhanti saccānulomikena vā cittassa āvaṭṭanā anvāvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro, ayaṃ vuccati yonisomanasikāro’’ti. Evaṃ vutte yonisomanasikāre kammaṃ ārabhatīti attho. Asaṃsaṭṭhoti vatthukāmehipi kilesakāmehipi asaṃsaṭṭho viharati. Uppajjati sukhanti uppajjati paṭhamajjhānasukhaṃ. Sukhā bhiyyo somanassanti samāpattito vuṭṭhitassa jhānasukhapaccayā aparāparaṃ somanassaṃ uppajjati. Pamudāti tuṭṭhākārato dubbalapīti. Pāmojjanti balavataraṃ pītisomanassaṃ. Paṭhamo okāsādhigamoti paṭhamajjhānaṃ pañcanīvaraṇāni vikkhambhetvā attano okāsaṃ gahetvā tiṭṭhati, tasmā ‘‘paṭhamo okāsādhigamo’’ti vuttaṃ.
In the word "gross," physical and verbal formations are certainly gross; how are mental formations gross? Due to not being abandoned. For physical formations are abandoned by the fourth jhana, verbal formations by the second jhana, and mental formations by the attainment of cessation. Thus, even though physical and verbal formations are abandoned, they still remain; thus, compared to the abandoned, due to not being abandoned, they are called gross. Happiness means the happiness of the fourth jhana fruition-attainment that arises for one emerging from cessation. From happiness, gladness beyond means subsequent gladness for one who has emerged from fruition-attainment. The second mode of attainment means the fourth jhana, having suppressed happiness and suffering, stands having taken its own opportunity; therefore, it is said to be "the second mode of attainment." The second and third jhanas here, when the fourth is taken, are taken; therefore, they are not stated separately.
Thô (Oḷārika), ở đây thân hành và khẩu hành là thô, còn ý hành làm sao là thô? Vì chưa đoạn trừ. Thân hành được đoạn trừ bởi tứ thiền, khẩu hành bởi nhị thiền, ý hành bởi diệt thọ tưởng định. Như vậy, dù thân hành và khẩu hành đã được đoạn trừ, chúng vẫn còn, nên so với đã đoạn trừ, vì chưa đoạn trừ mà được gọi là thô. Lạc (Sukha) là lạc của quả tứ thiền khởi lên cho người xuất khỏi diệt thọ tưởng định. Do lạc mà hỷ thù thắng hơn (Sukhā bhiyyo somanassa) là hỷ khởi lên liên tục sau khi xuất khỏi quả định. Sự chứng đắc thứ hai (Dutiyo okāsādhigamo), tứ thiền vượt qua lạc và khổ, nắm giữ cơ hội của mình mà an trú, vì vậy được gọi là "sự chứng đắc thứ hai". Nhị thiền và tam thiền ở đây, khi đã bao gồm trong tứ thiền, thì cũng được bao gồm, nên không nói riêng.
Oḷārikāti ettha kāyavacīsaṅkhārā tāva oḷārikā hontu, cittasaṅkhārā kathaṃ oḷārikāti? Appahīnattā. Kāyasaṅkhārā hi catutthajjhānena pahīyanti, vacīsaṅkhārā dutiyajjhānena, cittasaṅkhārā nirodhasamāpattiyā. Iti kāyavacīsaṅkhāresu pahīnesupi te tiṭṭhantiyevāti pahīne upādāya appahīnattā oḷārikā nāma jātā. Sukhanti nirodhā vuṭṭhahantassa uppannaṃ catutthajjhānikaphalasamāpattisukhaṃ. Sukhā bhiyyo somanassati phalasamāpattito vuṭṭhitassa aparāparaṃ somanassaṃ. Dutiyo okāsādhigamoti catutthajjhānaṃ sukhaṃ dukkhaṃ vikkhambhetvā attano okāsaṃ gahetvā tiṭṭhati, tasmā ‘‘dutiyo okāsādhigamo’’ti vuttaṃ. Dutiyatatiyajjhānāni panettha catutthe gahite gahitāneva hontīti visuṃ na vuttānīti.
In the phrases, "this is wholesome," and so on, wholesome refers to the ten courses of wholesome action. Unwholesome refers to the ten courses of unwholesome action. The pairs, such as blameworthy, and so on, should also be understood in terms of these. All of this, however, is black, white, and with counterpart, is black-white-with-counterpart. Nirvana alone is without counterpart. Ignorance is abandoned means that ignorance, which covers over the round of rebirths, is abandoned. Knowledge arises means that the knowledge of the path of arahatship arises. Happiness refers to the happiness of the path of arahatship and the happiness of its fruition. Further joy beyond happiness refers to the successive joy of one who has emerged from the attainment of fruition. The third attainment of opportunity is said to be the path of arahatship because it stands, having subdued all defilements, taking its own opportunity. But the remaining paths, when that one is grasped, are included within it, thus they are not spoken of separately.
Trong các câu như "đây là thiện" (kusalanti), "thiện" (kusalaṃ) ở đây là mười nghiệp thiện. "Bất thiện" (akusalanti) là mười nghiệp bất thiện. Các cặp như "có tội" (sāvajjadukā) cũng nên được hiểu theo cách này. Tất cả những điều này, cả đen và trắng, và có đối phần (sappaṭibhāgañca), được gọi là "đen trắng có đối phần" (kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ). Chỉ Niết Bàn là không có đối phần (appaṭibhāgaṃ). "Vô minh được đoạn trừ" (Avijjā pahīyati) có nghĩa là vô minh che đậy vòng luân hồi được đoạn trừ. "Minh khởi lên" (Vijjā uppajjatīti) có nghĩa là tuệ giác của đạo A-la-hán khởi lên. "Lạc" (Sukhanti) là lạc của đạo A-la-hán và lạc của quả. "Hỷ lạc vượt hơn cả lạc" (Sukhā bhiyyo somanassanti) là hỷ lạc liên tục của vị đã xuất khỏi quả định. "Thành tựu cơ hội thứ ba" (Tatiyo okāsādhigamoti) là đạo A-la-hán, sau khi làm cho tất cả các phiền não lắng xuống, nắm giữ cơ hội của chính mình và an trú, vì vậy được gọi là "thành tựu cơ hội thứ ba". Các đạo còn lại, vì đã bao gồm trong đạo đó khi nó được nắm giữ, nên không được đề cập riêng.
Idaṃ kusalantiādīsu kusalaṃ nāma dasakusalakammapathā. Akusalanti dasaakusalakammapathā. Sāvajjadukādayopi etesaṃ vaseneva veditabbā. Sabbañceva panetaṃ kaṇhañca sukkañca sappaṭibhāgañcāti kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ. Nibbānameva hetaṃ appaṭibhāgaṃ. Avijjā pahīyatīti vaṭṭapaṭicchādikā avijjā pahīyati. Vijjā uppajjatīti arahattamaggavijjā uppajjati. Sukhanti arahattamaggasukhañceva phalasukhañca. Sukhā bhiyyo somanassanti phalasamāpattito vuṭṭhitassa aparāparaṃ somanassaṃ. Tatiyo okāsādhigamoti arahattamaggo sabbakilese vikkhambhetvā attano okāsaṃ gahetvā tiṭṭhati, tasmā ‘‘tatiyo okāsādhigamo’’ti vutto. Sesamaggā pana tasmiṃ gahite antogadhā evāti visuṃ na vuttā.
However, these three attainments of opportunity should be explained in detail, based on the thirty-eight objects of meditation. How? All objects of meditation, establishing them in the manner described in the Path of Purification, through both access concentration and absorption concentration, the first jhana in twenty-four instances should be described as "the first attainment of opportunity." In thirteen instances, the second and third jhanas; in fifteen instances, having reached the fourth jhana and the attainment of cessation, should be described as "the second attainment of opportunity." But the ten access jhanas, being the foundation of the path, partake in the third attainment of opportunity. Moreover, among the three trainings, the training in higher virtue partakes in the first attainment of opportunity, the training in higher consciousness in the second, and the training in higher wisdom in the third; thus, it should also be explained based on the trainings. Even in the Fruits of the Life of a Recluse, from the Minor Morality up to the first jhana is the first attainment of opportunity, from the second jhana up to neither-perception-nor-non-perception is the second, from insight up to arahatship is the third attainment of opportunity; thus, it should also be explained based on the Fruits of the Life of a Recluse sutta. Among the three baskets, the basket of discipline partakes in the first attainment of opportunity, the basket of discourses in the second, and the basket of ultimate doctrine in the third; thus, it should also be explained based on the baskets.
Ba thành tựu cơ hội này nên được trình bày chi tiết dựa trên ba mươi tám đối tượng. Như thế nào? Sau khi xác định tất cả các đối tượng theo phương pháp cận định (upacāra) và phương pháp an chỉ (appanā) như đã nói trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga), ở hai mươi bốn trường hợp, sơ thiền được gọi là "thành tựu cơ hội thứ nhất". Ở mười ba trường hợp, nhị thiền và tam thiền, và ở mười lăm trường hợp, tứ thiền, sau khi đạt đến diệt thọ tưởng định, được gọi là "thành tựu cơ hội thứ hai". Mười cận định thiền, là nền tảng của đạo, thuộc về thành tựu cơ hội thứ ba. Hơn nữa, trong ba học (sikkhā), tăng thượng giới học (adhisīlasikkhā) thuộc về thành tựu cơ hội thứ nhất, tăng thượng tâm học (adhicittasikkhā) thuộc về thứ hai, tăng thượng tuệ học (adhipaññāsikkhā) thuộc về thứ ba, nên cũng có thể trình bày theo ba học. Trong Kinh Sa-môn Quả (Sāmaññaphala), từ tiểu giới (cūḷasīla) cho đến sơ thiền là thành tựu cơ hội thứ nhất, từ nhị thiền cho đến phi tưởng phi phi tưởng xứ (nevasaññānāsaññāyatana) là thứ hai, từ quán (vipassanā) cho đến A-la-hán là thứ ba, nên cũng có thể trình bày theo Kinh Sa-môn Quả. Trong ba tạng (piṭaka), Luật tạng (Vinayapiṭakaṃ) thuộc về thành tựu cơ hội thứ nhất, Kinh tạng (Suttantapiṭakaṃ) thuộc về thứ hai, Luận tạng (Abhidhammapiṭakaṃ) thuộc về thứ ba, nên cũng có thể trình bày theo ba tạng.
Ime pana tayo okāsādhigamā aṭṭhatiṃsārammaṇavasena vitthāretvā kathetabbā. Kathaṃ? Sabbāni ārammaṇāni visuddhimagge vuttanayeneva upacāravasena ca appanāvasena ca vavatthapetvā catuvīsatiyā ṭhānesu paṭhamajjhānaṃ ‘‘paṭhamo okāsādhigamo’’ti kathetabbaṃ. Terasasu ṭhānesu dutiyatatiyajjhānāni, pannarasasu ṭhānesu catutthajjhānañca nirodhasamāpattiṃ pāpetvā ‘‘dutiyo okāsādhigamo’’ti kathetabbaṃ. Dasa upacārajjhānāni pana maggassa padaṭṭhānabhūtāni tatiyaṃ okāsādhigamaṃ bhajanti. Apica tīsu sikkhāsu adhisīlasikkhā paṭhamaṃ okāsādhigamaṃ bhajati, adhicittasikkhā dutiyaṃ, adhipaññāsikkhā tatiyanti evaṃ sikkhāvasenapi kathetabbaṃ. Sāmaññaphalepi cūḷasīlato yāva paṭhamajjhānā paṭhamo okāsādhigamo , dutiyajjhānato yāva nevasaññānāsaññāyatanā dutiyo , vipassanāto yāva arahattā tatiyo okāsādhigamoti evaṃ sāmaññaphalasuttantavasenapi kathetabbaṃ. Tīsu pana piṭakesu vinayapiṭakaṃ paṭhamaṃ okāsādhigamaṃ bhajati, suttantapiṭakaṃ dutiyaṃ, abhidhammapiṭakaṃ tatiyanti evaṃ piṭakavasenapi kathetabbaṃ.
In the past, the great elders would set forth this very sutta at the beginning of the rains retreat. For what reason? We will be able to explain by dividing the three baskets. For one who expounds having assembled them with the three baskets, it cannot be said that it is ill-spoken. This sutta, explained by dividing and expounding the three baskets, becomes well-spoken.
Nghe nói, các vị trưởng lão thời xưa thường bắt đầu vào mùa an cư bằng chính bài kinh này. Vì lý do gì? Để có thể trình bày bằng cách phân chia ba tạng. Vì không thể nói rằng bài kinh của người trình bày kết hợp với ba tạng là "trình bày không tốt" (dukkathita). Bài kinh này, được trình bày sau khi phân chia ba tạng, mới là "trình bày tốt đẹp" (sukathita).
Pubbe kira mahātherā vassūpanāyikāya imameva suttaṃ paṭṭhapenti. Kiṃ kāraṇā? Tīṇi piṭakāni vibhajitvā kathetuṃ labhissāmāti. Tepiṭakena hi samodhānetvā kathentassa dukkathitanti na sakkā vattuṃ. Tepiṭakaṃ bhajāpetvā kathitameva idaṃ suttaṃ sukathitaṃ hotīti.
Description of the Four Foundations of Mindfulness
Giải thích về Bốn Niệm Xứ
Catusatipaṭṭhānavaṇṇanā
298. For the attainment of the wholesome means for the attainment of both the path wholesome and the fruition wholesome. Both of these are wholesome in the sense of being faultless or in the sense of being secure. Herein, he is rightly concentrated means in that internal body he is concentrated, with one-pointed mind. He directs knowledge and vision towards the external, towards the bodies of others, means he sends forth knowledge from his own body towards the bodies of others. This method applies everywhere. Everywhere, by the term mindfulness, the mindfulness that comprehends body and the rest, and by the term world, the very comprehended body and the rest are the world. These four foundations of mindfulness should be understood as mixed mundane and supramundane.
289."Để thành tựu thiện" (Kusalassādhigamāyāti) là để thành tựu thiện của đạo và thiện của quả. Cả hai đều là thiện theo nghĩa không có lỗi lầm (anavajja) hoặc theo nghĩa an ổn (khema). Ở đây, "vị ấy định tâm đúng đắn" (sammāsamādhiyatīti) nghĩa là vị ấy có tâm định tĩnh, nhất tâm trên thân nội tại này. "Hướng đến tri kiến về thân ngoại" (Bahiddhā parakāye ñāṇadassanaṃ abhinibbattetīti) nghĩa là hướng trí tuệ của mình từ thân mình đến thân của người khác. Phương pháp này áp dụng cho tất cả các trường hợp. Trong tất cả các trường hợp, "niệm" (satimāti) là niệm bao quát thân, v.v., "loka" (lokoti) là thân, v.v. được bao quát. Bốn niệm xứ này nên được hiểu là được trình bày lẫn lộn giữa thế gian và xuất thế gian.
289.Kusalassādhigamāyāti maggakusalassa ceva phalakusalassa ca adhigamatthāya. Ubhayampi hetaṃ anavajjaṭṭhena khemaṭṭhena vā kusalameva. Tattha sammāsamādhiyatīti tasmiṃ ajjhattakāye samāhito ekaggacitto hoti. Bahiddhā parakāye ñāṇadassanaṃ abhinibbattetīti attano kāyato parassa kāyābhimukhaṃ ñāṇaṃ peseti. Esa nayo sabbattha. Sabbattheva ca satimāti padena kāyādipariggāhikā sati, lokoti padena pariggahitakāyādayova loko. Cattāro cete satipaṭṭhānā lokiyalokuttaramissakā kathitāti veditabbā.
Description of the Seven Factors of Concentration
Giải thích về Bảy Chi Phần Định
Sattasamādhiparikkhāravaṇṇanā
299. Factors of concentration—here are three kinds of factors. As in: “The chariot is the factor of virtue, the axle of jhana, and the wheel of energy,” here adornment is called a factor. As in: “It is well fortified with seven city factors,” here retinue is called a factor. As in: “requisites for life, requisites for the sick,” here provision is called a factor. But here, in the sense of retinue as factor, "seven factors of concentration" is said. Supported means surrounded. This is called the noble right concentration means surrounded by seven qualities, like a wheel-turning monarch surrounded by seven treasures, this is called "the noble right concentration." With proximate cause also means it is said to be with proximate cause, meaning with retinue indeed. Of one with right view means of one established in right view. Right thought arises means right thought proceeds. This method applies to all terms. But this meaning should be understood both in terms of the path and in terms of the fruition. How? For one established in path right view, path right thought arises... up to... for one established in path knowledge, path release arises. Similarly, for one established in fruition right view, fruition right thought arises... up to... for one established in fruition knowledge, fruition release arises.
290."Các chi phần của định" (Samādhiparikkhārāti) ở đây có ba loại chi phần. "Cỗ xe có giới là chi phần, trục xe là thiền, bánh xe là tinh tấn" (saṃ. ni. 5.4) (Ratho sīlaparikkhāro jhānakkho cakkavīriyo), ở đây "chi phần" (parikkhāro) có nghĩa là trang sức (alaṅkāra). "Được phòng hộ tốt bởi bảy chi phần phòng hộ thành" (a. ni. 7.67) (Sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hotī), ở đây "chi phần" có nghĩa là tùy tùng (parivāra). "Vật dụng cần thiết cho người bệnh" (dī. ni. 3.182) (Gilānapaccayajīvitaparikkhāro), ở đây "chi phần" có nghĩa là vật dụng (sambhāra). Ở đây, "bảy chi phần của định" được nói đến theo nghĩa tùy tùng. "Được bao quanh" (Parikkhatāti) nghĩa là được tùy tùng. "Đây được gọi là Thánh Chánh Định" (Ayaṃ vuccati so ariyo sammāsamādhīti), chánh định này, được tùy tùng bởi bảy chi phần, giống như vị Chuyển Luân Thánh Vương được tùy tùng bởi bảy báu, được gọi là "Thánh Chánh Định". "Cũng có nhân duyên" (Saupaniso itipīti) nghĩa là có tùy tùng. "Với người có chánh kiến" (Sammādiṭṭhissāti) nghĩa là với người an trú trong chánh kiến. "Chánh tư duy khởi lên" (Sammāsaṅkappo pahotīti) nghĩa là chánh tư duy diễn tiến. Phương pháp này áp dụng cho tất cả các trường hợp. Ý nghĩa này nên được hiểu theo cả đạo và quả. Như thế nào? Với người an trú trong chánh kiến của đạo, chánh tư duy của đạo khởi lên... với người an trú trong tuệ của đạo, chánh giải thoát của đạo khởi lên. Tương tự, với người an trú trong chánh kiến của quả, chánh tư duy của quả khởi lên... với người an trú trong chánh trí của quả, chánh giải thoát của quả khởi lên.
290.Samādhiparikkhārāti ettha tayo parikkhārā. ‘‘Ratho sīlaparikkhāro jhānakkho cakkavīriyo’’ti (saṃ. ni. 5.4) hi ettha alaṅkāro parikkhāro nāma. ‘‘Sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hotī’’ti (a. ni. 7.67) ettha parivāro parikkhāro nāma. ‘‘Gilānapaccayajīvitaparikkhāro’’ti (dī. ni. 3.182) ettha sambhāro parikkhāro nāma. Idha pana parivāraparikkhāravasena ‘‘satta samādhiparikkhārā’’ti vuttaṃ. Parikkhatāti parivāritā. Ayaṃ vuccati so ariyo sammāsamādhīti ayaṃ sattahi ratanehi parivuto cakkavattī viya sattahi aṅgehi parivuto ‘‘ariyo sammāsamādhī’’ti vuccati. Saupaniso itipīti saupanissayo itipi vuccati, saparivāro yevāti vuttaṃ hoti. Sammādiṭṭhissāti sammādiṭṭhiyaṃ ṭhitassa. Sammāsaṅkappo pahotīti sammāsaṅkappo pavattati. Esa nayo sabbapadesu. Ayaṃ panattho maggavasenāpi phalavasenāpi veditabbo. Kathaṃ? Maggasammādiṭṭhiyaṃ ṭhitassa maggasammāsaṅkappo pahoti…pe… maggañāṇe ṭhitassa maggavimutti pahoti. Tathā phalasammādiṭṭhiyaṃ ṭhitassa phalasammāsaṅkappo pahoti…pe… phalasammāñāṇe ṭhitassa phalavimutti pahotīti.
Well-expounded, and so on, have been described in the Path of Purification. Uncovered means open. Of the deathless means of nirvana. Doors means paths of entry. Through unwavering confidence means by unshakable confidence. Led out by the doctrine and discipline means led out by the right leading out.
"Khéo giảng" (Svākkhātoti), v.v., đã được giải thích trong Thanh Tịnh Đạo. "Được mở ra" (Apārutāti) nghĩa là được khai mở. "Của bất tử" (Amatassāti) nghĩa là của Niết Bàn. "Các cửa" (Dvārāti) là các con đường dẫn vào. "Với lòng tin tuyệt đối" (Aveccappasādenāti) là với lòng tin bất động. "Được dẫn dắt đúng đắn" (Dhammavinītāti) là được dẫn dắt bởi sự dẫn dắt đúng đắn.
Svākkhātotiādīni visuddhimagge vaṇṇitāni. Apārutāti vivaṭā. Amatassāti nibbānassa. Dvārāti pavesanamaggā. Aveccappasādenāti acalappasādena. Dhammavinītāti sammāniyyānena niyyātā.
Here, the other generation refers to non-returners, and it is said that there are non-returners. Partaking in merit means produced by a share of merit. Shame means being ashamed. Thus, showing, "sometimes I might indeed lie, therefore, due to fear of false speech, I am unable to enumerate, but it is not that I do not have the strength to enumerate."
"Vì lợi ích của chúng sanh khác" (Atthāyaṃ itarā pajāti) là nói đến các vị Bất Lai, nghĩa là các vị Bất Lai cũng có. "Thuộc phần phước" (Puññabhāgāti) nghĩa là sanh ra bởi phần phước. "Tàm quý" (Ottappanti) là đang tàm quý. "Có lẽ đôi khi ta nói dối" (Tena kadāci nāma musā assāti), vị ấy nói, "Ta không thể tính đếm vì sợ nói dối, nhưng không phải là ta không có khả năng tính đếm".
Atthāyaṃ itarā pajāti anāgāmino sandhāyāha, anāgāmino ca atthīti vuttaṃ hoti. Puññabhāgāti puññakoṭṭhāsena nibbattā. Ottappanti ottappamāno. Tena kadāci nāma musā assāti musāvādabhayena saṅkhātuṃ na sakkomi, na pana mama saṅkhātuṃ balaṃ natthīti dīpeti.
291. What do you think of this?, he asks only Vessavaṇa, but he does not hold the view that such a teacher did not exist or will not exist. For there is no difference in the full awakening of all Buddhas.
291."Ngươi nghĩ thế nào, các Tỳ-kheo" (Taṃ kiṃ maññati bhavanti), với câu này, Đức Thế Tôn chỉ hỏi Tỳ-sa-môn, nhưng Ngài không có quan điểm rằng vị Đạo Sư như vậy đã không có trong quá khứ hoặc sẽ không có trong tương lai. Vì không có sự khác biệt nào trong sự chứng ngộ của tất cả các vị Phật.
291.Taṃ kiṃ maññati bhavanti iminā kevalaṃ vessavaṇaṃ pucchati, na panassa evarūpo satthā nāhosīti vā na bhavissatīti vā laddhi atthi. Sabbabuddhānañhi abhisamaye viseso natthi.
292. In his own assembly means in his assembly. This is the holy life means this entire holy life of the three trainings. The rest is self-explanatory. But these words were established by the elders who compiled the doctrine.
Thus ends the description of the Janavasabha Sutta in the Sumaṅgalavilāsinī, the commentary to the Dīgha Nikāya.
292."Trong hội chúng của mình" (Sayaṃparisāyanti) nghĩa là trong hội chúng của chính mình. "Phạm hạnh này" (Tayidaṃ brahmacariyanti) là toàn bộ phạm hạnh ba học này. Phần còn lại đã rõ. Các câu này được các vị trưởng lão kết tập Pháp (dhammasaṅgāhakattherehi) thêm vào.
Như vậy là kết thúc phần chú giải Kinh Xa-ni-sa trong Sumaṅgalavilāsinī, Chú giải Trường Bộ Kinh.
292.Sayaṃparisāyanti attano parisāyaṃ. Tayidaṃ brahmacariyanti taṃ idaṃ sakalaṃ sikkhattayabrahmacariyaṃ. Sesaṃ uttānameva. Imāni pana padāni dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitānīti.
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Janavasabhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.