Pali Canon Commentaries12. Commentary on the Discourse to Lohicca
12. Chú giải Kinh Lohicca (Lô-hi-gia)
12. Lohiccasuttavaṇṇanā
Commentary on the Story of the Brahmin Lohicca
Chú giải câu chuyện về Bà-la-môn Lohicca (Lô-hi-gia)
Lohiccabrāhmaṇavatthuvaṇṇanā
501. Thus I have heard…in the Kosalan country is the Lohicca Sutta. Herein is a word-by-word commentary of the clear meanings. Sālavatikā is the name of that village. It is so called because it is encircled all around by a row of sal trees, as if by a fence. Thus, it is called Sālavatikā. Lohicca is the name of that Brahmin.
501. "Tôi nghe như vầy… ở tại Kosala (Câu-tát-la)": là Kinh Lohicca (Lô-hi-gia). Đây là phần giải thích các từ ngữ không rõ nghĩa. Sālavatikā (Sa-la-va-ti-ca) là tên của ngôi làng đó, nó được bao quanh bởi một hàng cây sāla (sa-la) xung quanh như một hàng rào. Vì vậy, nó được gọi là Sālavatikā (Sa-la-va-ti-ca). Lohicca (Lô-hi-gia) là tên của vị Bà-la-môn đó.
501.Evaṃme sutaṃ…pe… kosalesūti lohiccasuttaṃ. Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā. Sālavatikāti tassa gāmassa nāmaṃ, so kira vatiyā viya samantato sālapantiyā parikkhitto. Tasmā sālavatikāti vuccati. Lohiccoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ.
502-503. Evil means inferior, because it is devoid of compassion for others, but it is not one or the other of annihilationism or eternalism. Has arisen means has been produced; and not merely just produced in thought. Indeed, he, under the influence of that (view), even speaks thus in the midst of the assembly. What can another do for another? means that a person who is being instructed by another, what will he do for the one instructing him? He states that the wholesome Dhamma attained by oneself should be revered, esteemed, and cultivated by oneself.
502-503. Ác: vì không có lòng thương xót đối với người khác, nên thấp hèn, nhưng không phải là một trong hai loại tà kiến đoạn diệt hay thường hằng. Sanh ra: đã sinh ra, không chỉ là vừa mới sinh ra trong tâm. Ông ta (Lohicca) nói như vậy ngay cả ở giữa hội chúng. Bởi vì ai làm gì được cho ai: người được dạy bảo sẽ làm gì được cho người dạy bảo. Ý nói rằng: "Giáo pháp tốt đẹp mà tự mình chứng đắc thì tự mình nên tôn trọng, cung kính và thực hành."
502-503.Pāpakanti parānukampā virahitattā lāmakaṃ, na pana ucchedasassatānaṃ aññataraṃ. Uppannaṃ hotīti jātaṃ hoti, na kevalañca citte jātamattameva. So kira tassa vasena parisamajjhepi evaṃ bhāsatiyeva. Kiñhi paro parassāti paro yo anusāsīyati, so tassa anusāsakassa kiṃ karissati. Attanā paṭiladdhaṃ kusalaṃ dhammaṃ attanāva sakkatvā garuṃ katvā vihātabbanti vadati.
504-407. He addressed the barber Rosika, Rosika is the name given with the feminine-gender form, he addressed the barber. It is so he thought after having heard of the arrival of the Blessed One – ‘‘It is a burden to be seen having gone to the monastery, but having ordered (him) to the house, I will see and I will give food to the visiting bhikkhus as much as I am able.” Thus, he addressed the barber.
504-407. Gọi người thợ cạo tên là Rosika (Rô-si-ca): gọi người thợ cạo có tên gọi theo giống cái là Rosikā (Rô-si-ca). Ông ta nghe tin Đức Phật đến, bèn nghĩ: – "Đi đến tịnh xá thì có vẻ nặng nề, nhưng nếu cho mời đến nhà thì ta vừa có thể nhìn thấy, vừa có thể cúng dường cho các vị tỳ-kheo đến tùy theo khả năng của mình" – Vì vậy, ông ta mới gọi người thợ cạo như vậy.
504-407.Rosikaṃ nhāpitaṃ āmantesīti rosikāti evaṃ itthiliṅgavasena laddhanāmaṃ nhāpitaṃ āmantesi. So kira bhagavato āgamanaṃ sutvā cintesi – ‘‘vihāraṃ gantvā diṭṭhaṃ nāmaṃ bhāro, gehaṃ pana āṇāpetvā passissāmi ceva yathāsatti ca āgantukabhikkhaṃ dassāmī’’ti, tasmā evaṃ nhāpitaṃ āmantesi.
508. Close behind means he followed close behind for the sake of congenial conversation. Dissuade means release, he is saying to undo that wrong view. This is the lay follower who is a dear friend of the Brahmin Lohicca. Therefore, he spoke thus out of a desire for his welfare. If it might be, here, with the first statement, the Blessed One thunders; with the second statement, he reverberates. Herein is this meaning – Rosika, for this very purpose for four incalculable periods, and a hundred thousand eons I performed the various difficult deeds, I fulfilled the perfections. For this very purpose, I penetrated to the knowledge of all things. It is not difficult for me to break Lohicca’s wrong view; showing this meaning, with the first statement, the Blessed One thunders. Only, Rosika, let Lohicca’s coming to me, or sitting down, or conversation occur, if there is doubt in a hundred thousand beings like Lohicca, I am capable of dispelling it; but what difficulty is there for me in dispelling the wrong view of the one Lohicca; showing this meaning, with the second statement, the Blessed One is to be understood as reverberating.
508. Đi theo sau lưng: đi theo sát phía sau để dễ bề nói chuyện. Giải thoát: hãy giải thoát, hãy loại bỏ tà kiến đó, ý nói như vậy. Vị này (Rosika) là một cận sự nam, là bạn thân thiết của Bà-la-môn Lohicca (Lô-hi-gia). Vì vậy, vì muốn tốt cho ông ta (Lohicca) nên mới nói như vậy. Mong rằng có thể được: ở đây, với lời nói đầu tiên, Đức Phật rống tiếng rống, với lời nói thứ hai, Ngài tán đồng. Ở đây, ý nghĩa là như vầy – Này Rosika (Rô-si-ca), chính vì mục đích này mà ta đã tu tập các hạnh ba-la-mật trong bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp, thực hành những điều khó thực hành khác nhau, chính vì mục đích này mà ta đã chứng đắc nhất thiết trí tuệ, việc phá trừ tà kiến của Lohicca (Lô-hi-gia) đối với ta không có gì là khó khăn – Đức Phật nói lời đầu tiên để cho thấy ý nghĩa này. Này Rosika (Rô-si-ca), chỉ cần Lohicca (Lô-hi-gia) đến gặp ta, ngồi xuống, hay trò chuyện đôi chút, nếu có một trăm ngàn người như Lohicca (Lô-hi-gia) có nghi ngờ, ta có đủ khả năng để loại trừ, huống chi việc loại trừ tà kiến của một mình Lohicca (Lô-hi-gia), đối với ta có gì là khó khăn – Đức Phật nói lời thứ hai để cho thấy ý nghĩa này, như vậy cần phải hiểu.
508.Piṭṭhito piṭṭhitoti kathāphāsukatthaṃ pacchato pacchato anubandho hoti. Vivecetūti vimocetu, taṃ diṭṭhigataṃ vinodetūti vadati. Ayaṃ kira upāsako lohiccassa brāhmaṇassa piyasahāyako. Tasmā tassa atthakāmatāya evamāha. Appeva nāma siyāti ettha paṭhamavacanena bhagavā gajjati, dutiyavacanena anugajjati. Ayaṃ kirettha adhippāyo – rosike etadatthameva mayā cattāri asaṅkhyeyyāni. Kappasatasahassañca vividhāni dukkarāni karontena pāramiyo pūritā , etadatthameva sabbaññutaññāṇaṃ paṭividdhaṃ, na me lohiccassa diṭṭhigataṃ bhindituṃ bhāroti, imamatthaṃ dassento paṭhamavacanena bhagavā gajjati. Kevalaṃ rosike lohiccassa mama santike āgamanaṃ vā nisajjā vā allāpasallāpo vā hotu, sacepi lohiccasadisānaṃ satasahassassa kaṅkhā hoti, paṭibalo ahaṃ vinodetuṃ lohiccassa pana ekassa diṭṭhivinodane mayhaṃ ko bhāroti imamatthaṃ dassento dutiyavacanena bhagavā anugajjatīti veditabbo.
Commentary on the Inquiry of the Brahmin Lohicca
Chú giải về việc Bà-la-môn Lohicca (Lô-hi-gia) thỉnh vấn
Lohiccabrāhmaṇānuyogavaṇṇanā
509. The accumulation of wealth means the arising of wealth is the production of wealth. What has arisen from that is wealth and grain. Those who live by that means those people such as relatives, dependents, servants, and workers who live in dependence upon it. An impediment is an obstruction to gain. He is a well-wishing benefactor. Here, benefit is growth. He is compassionate means he is one who feels compassion, that is to say, he desires. It is said, he desires our growth or not. Hell or the animal realm means if that wrong view is accomplished, it is fixed, one is absolutely reborn in hell; if not, one is reborn in the animal realm.
509. Do sự tăng trưởng sanh: sự tăng trưởng do sự phát sinh ra tài sản, từ đó mà có được của cải, ngũ cốc, ý nói như vậy. Những người sống nhờ vào nó: những người thân thuộc, tôi tớ, người làm công, v.v… sống dựa vào nó. Làm chướng ngại: làm chướng ngại cho lợi ích. Người thương mến, mong cầu điều tốt đẹp: ở đây, điều tốt đẹp là sự tăng trưởng. Thương mến: là thương xót, mong muốn, ý nói như vậy, hoặc là nói rằng mong muốn sự tăng trưởng cho chúng ta. Địa ngục hoặc loài bàng sanh: nếu tà kiến đó thành tựu, thì chắc chắn, nhất định sẽ tái sanh vào địa ngục, nếu không, thì sẽ tái sanh vào loài bàng sanh, ý nói như vậy.
509.Samudayasañjātīti samudayassa sañjāti bhoguppādo, tato uṭṭhitaṃ dhanadhaññanti attho. Ye taṃ upajīvantīti ye ñātiparijanadāsakammakarādayo janā taṃ nissāya jīvanti. Antarāyakaroti lābhantarāyakaro. Hitānukampīti ettha hitanti vuḍḍhi. Anukampatīti anukampī, icchatīti attho, vuḍḍhiṃ icchati vā no vāti vuttaṃ hoti. Nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vāti sace sā micchādiṭṭhi sampajjati, niyatā hoti, ekaṃsena niraye nibbattati, no ce, tiracchānayoniyaṃ nibbattatīti attho.
510-512. Now, because just as beings are found on account of the obstruction of their own gain, not so for the sake of others, therefore, being desirous of persuading the Brahmin even more thoroughly, he says "What do you think of this" bringing up a second logical argument. Those who here means, those sons of good families who, having heard the Blessed One's teaching of the Dhamma, are unable to enter the noble path. 'Divine abodes' is a designation with the accusative case being used in the sense of the instrumental case; meaning 'in divine abodes'. Divine and abodes are epithets for the six heavenly worlds. They bring to maturity means, completing the path leading to the heavenly worlds, giving gifts, observing precepts, making offerings with perfumes, flowers, and so forth, cultivating mental development, they ripen, they cause to come to fruition, they bring to maturity, they bring to fruition. For the arising of divine abodes means divine abodes are the mansions of the gods. It means for their arising. Or else, divine abodes are special meritorious deeds such as giving and so on. Divine abodes are the resultants in the heavenly worlds; it means they perform those meritorious deeds for the arising of those. An impediment to them means he is an impediment to their attainment of the path, attainment of the fruition, and to the special divine abodes. Thus, the Blessed One, having in this way, by an unrestricted method of simile, crushed the Brahmin’s pride that had risen as high as the peak of existence, now, in order to show the three teachers who deserve censure, spoke beginning, "There are, Lohicca, three."
510-512. Giờ đây, vì chúng sanh bị chướng ngại lợi ích của mình nhiều hơn so với của người khác, nên muốn làm cho vị Bà-la-môn hiểu rõ hơn, Ngài nói "Ngươi nghĩ thế nào" và đưa ra ví dụ thứ hai. Những người này: những thiện nam tử không thể thể nhập vào Thánh địa sau khi nghe Pháp của Như Lai, "những cõi trời" (dibbā gabbhā) là cách nói đối cách (chỉ đối tượng) ở đây, có nghĩa là "các cõi trời" (dibbe gabbhe). "Cõi trời" (Dibbā, gabbhā) là tên gọi chung của sáu cõi trời dục giới. Làm cho chín muồi: làm cho sung mãn con đường dẫn đến cõi trời, bố thí, trì giới, cúng dường bằng hương, hoa, v.v…, tu tập thiền định, làm cho chín muồi, làm cho thành tựu, làm cho viên mãn, làm cho đạt đến quả. Để sanh vào các cõi trời: cõi trời là các lâu đài của chư thiên, để tái sanh vào đó, ý nói như vậy. Hoặc, "cõi trời" (dibbā gabbhā) là các loại phước báu như bố thí, v.v… Cõi trời (dibbā bhavā) là các uẩn quả báo ở cõi trời, thực hiện các phước báu đó để tái sanh vào đó, ý nói như vậy. Làm chướng ngại cho họ: làm chướng ngại cho sự thành tựu đạo, thành tựu quả và các cõi trời thù thắng của họ. Như vậy, Đức Phật bằng phương pháp so sánh không có giới hạn, cho đến tột đỉnh của cõi Sắc Cứu Cánh, đã phá vỡ được sự ngã mạn của vị Bà-la-môn, giờ đây để chỉ ra ba hạng đạo sư đáng bị khiển trách, Ngài nói: "Có ba hạng người này, này Lohicca (Lô-hi-gia)".
510-512. Idāni yasmā yathā attano lābhantarāyena sattā saṃvijjanti na tathā paresaṃ, tasmā suṭṭhutaraṃ brāhmaṇaṃ pavecetukāmo ‘‘taṃ kiṃ maññasī’’ti dutiyaṃ upapattimāha. Ye cimeti ye ca ime tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā ariyabhūmiṃ okkamituṃ asakkontā kulaputtā dibbā gabbhāti upayogatthe paccattavacanaṃ, dibbe gabbheti attho. Dibbā, gabbhāti ca channaṃ devalokānametaṃ adhivacanaṃ. Paripācentīti devalokagāminiṃ paṭipadaṃ pūrayamānā dānaṃ, dadamānā, sīlaṃ rakkhamānā, gandhamālādīhi, pūjaṃ kurumānā bhāvanaṃ bhāvayamānā pācenti vipācenti paripācenti pariṇāmaṃ gamenti. Dibbānaṃ bhavānaṃ abhinibbattiyāti dibbabhavā nāma devānaṃ vimānāni , tesaṃ nibbattanatthāyāti attho. Atha vā dibbā gabbhāti dānādayo puññavisesā. Dibbā bhavāti devaloke vipākakkhandhā, tesaṃ nibbattanatthāya tāni puññāni karontīti attho. Tesaṃ antarāyakaroti tesaṃ maggasampattiphalasampattidibbabhavavisesānaṃ antarāyakaro. Iti bhagavā ettāvatā aniyamiteneva opammavidhinā yāva bhavaggā uggataṃ brāhmaṇassa mānaṃ bhinditvā idāni codanārahe tayo satthāre dassetuṃ ‘‘tayo kho me, lohiccā’’tiādimāha.
Commentary on the Three Who Deserve Censure
Chú giải về ba hạng người đáng bị khiển trách
Tayo codanārahavaṇṇanā
513. There, that censure is the censure of one censuring the three teachers. They do not set their minds on knowing another means they do not set their minds on the purpose of understanding another. Deviating means going continually, without having done his teaching, departing from that, they behave. Might approach one who is retreating means he might go to one who is turning back, he might desire one who is not desiring, one might desire union with one who is not desiring union. Or he might embrace one who is turning away means he might go behind and embrace one who, not even desiring to see, has turned away, standing with her back turned. This is indeed similar to that means I say that this teacher’s Dhamma, of greed, even though these disciples of his are behaving in deviation from his teaching, he instructs them out of greed, is indeed just like this, just so. Thus, such is your Dhamma of greed, whereby you, as if approaching one who is retreating, as if embracing one who is turning away, therefore, he also deserves that censure. What can another do for another? means by which Dhamma you instructed others, first establish yourself in that, make yourself upright. He deserves the censure: What can another do for another?
513. Sự khiển trách đó: sự khiển trách của người khiển trách ba hạng đạo sư. Không hướng tâm đến việc khác: không hướng tâm đến việc hiểu biết khác. Thoát ly: không thực hành liên tục theo lời dạy của vị đạo sư đó, mà thoát ly khỏi đó, ý nói như vậy. Muốn đến với người đã bỏ đi: muốn đến gần người đã quay lưng lại, muốn người không muốn, một người muốn kết hợp với người không muốn, ý nói như vậy. Ôm người đã quay mặt đi: đi đến phía sau và ôm người không muốn nhìn thấy, đã quay mặt đi. Điều này cũng tương tự như vậy: ngay cả khi các đệ tử của vị đạo sư này, hành động thoát ly khỏi lời dạy "đây là các đệ tử của ta", vị ấy vẫn dạy bảo họ do lòng tham, ta nói rằng pháp tham lam này của vị ấy cũng tương tự như vậy, cũng giống như vậy. Như vậy, pháp tham lam của ngươi cũng giống như vậy, do đó, ngươi giống như người muốn đến với người đã bỏ đi, giống như người ôm người đã quay mặt đi, vị ấy cũng đáng bị khiển trách như vậy. Ai làm gì được cho ai: với pháp mà ngươi dạy bảo người khác, trước hết hãy thành tựu điều đó cho chính mình, hãy làm cho ngay thẳng. Ai làm gì được cho ai, vị ấy đáng bị khiển trách.
513. Tattha sā codanāti tayo satthāre codentassa codanā. Na aññā cittaṃ upaṭṭhapentīti aññāya ājānanatthāya cittaṃ na upaṭṭhapenti. Vokkammāti nirantaraṃ tassa sāsanaṃ akatvā tato ukkamitvā vattantīti attho. Osakkantiyā vā ussakkeyyāti paṭikkamantiyā upagaccheyya, anicchantiyā iccheyya, ekāya sampayogaṃ anicchantiyā eko iccheyyāti vuttaṃ hoti. Parammukhiṃ vā āliṅgeyyāti daṭṭhumpi anicchamānaṃ parammukhiṃ ṭhitaṃ pacchato gantvā āliṅgeyya. Evaṃsampadamidanti imassāpi satthuno ‘‘mama ime sāvakā’’ti sāsanā vokkamma vattamānepi te lobhena anusāsato imaṃ lobhadhammaṃ evaṃsampadameva īdisameva vadāmi. Iti so evarūpo tava lobhadhammo yena tvaṃ osakkantiyā ussakkanto viya parammukhiṃ āliṅganto viya ahosītipi taṃ codanaṃ arahati. Kiñhi paro parassa karissatīti yena dhammena pare anusāsi, attānameva tāva tattha sampādehi, ujuṃ karohi. Kiñhi paro parassa karissatīti codanaṃ arahati.
514. To be rooted out means the kinds of grass such as sassa should be pulled out and it should be made clean.
514. Những thửa ruộng: cỏ tranh, cỏ sassa (một loại cỏ tranh), sau khi nhổ lên thì cần phải làm cho sạch sẽ.
514.Niddāyitabbanti sassarūpakāni tiṇāni uppāṭetvā parisuddhaṃ kātabbaṃ.
515. In the third censure, What can another do for another? means, from the time of not accepting the instruction, another should be instructed. What will he do for the one instructing another? Surely, one should relinquish exertion there and having oneself penetrated the Dhamma, having oneself honored it, revered it, one should dwell; thus, he deserves censure.
515. Với sự khiển trách thứ ba, ai làm gì được cho ai: bắt đầu từ lúc không chấp nhận lời dạy bảo, người khác cần phải được dạy bảo, người dạy bảo người khác sẽ làm gì, chẳng phải nên bỏ qua việc đó, mà tôn trọng, cung kính và thực hành giáo pháp mà tự mình chứng đắc, vị ấy đáng bị khiển trách như vậy, ý nói như vậy.
515. Tatiyacodanāya kiñhi paro parassāti anusāsanaṃ asampaṭicchanakālato paṭṭhāya paro anusāsitabbo, parassa anusāsakassa kiṃ karissatīti nanu tattha appossukkataṃ āpajjitvā attanā paṭividdhadhammaṃ attanāva mānetvā pūjetvā vihātabbanti evaṃ codanaṃ arahatīti attho.
Commentary on the Teacher Who Does Not Deserve Censure
Chú giải về hạng đạo sư không đáng bị khiển trách
Na codanārahasatthuvaṇṇanā
516. Does not deserve censure. Because this one, first having established himself in the proper, teaches the Dhamma to his disciples. And his disciples, being obedient to him, practice according to the instruction, and by that practice, they attain great distinction. Therefore, he does not deserve censure.
516. Không đáng bị khiển trách: vì ngay từ đầu, vị này đã an trú mình trong sự thích hợp, rồi mới thuyết pháp cho các đệ tử. Và các đệ tử của vị ấy, sau khi nghe, liền thực hành đúng theo lời dạy, và do sự thực hành đó, họ đạt được sự thù thắng lớn lao. Vì vậy, vị ấy không đáng bị khiển trách.
516.Nacodanārahoti ayañhi yasmā paṭhamameva attānaṃ patirūpe patiṭṭhāpetvā sāvakānaṃ dhammaṃ deseti. Sāvakā cassa assavā hutvā yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjanti, tāya ca paṭipattiyā mahantaṃ visesamadhigacchanti. Tasmā na codanārahoti.
517. Falling into the abyss of hell means by the view taken by me, I was falling into the abyss of hell. Having lifted me up and established me on dry land means having broken that view, by the hand of his teaching of the Dhamma, having lifted me up from falling into the lower realms, he has established me on the dry land of the path to heaven. Here, the rest is indeed clear.
Thus ends the commentary on the Lohicca Sutta in the Sumaṅgalavilāsinī, the commentary on the Dīgha Nikāya.
517. Rơi vào vực thẳm địa ngục: do tà kiến mà ta đã chấp giữ, ta đang rơi vào vực thẳm địa ngục. Kéo lên và đặt trên đất liền: phá vỡ tà kiến đó, dùng bàn tay thuyết pháp kéo ta lên khỏi sự rơi vào đường ác, và đặt ta trên con đường lên cõi trời, ý nói như vậy. Ở đây, phần còn lại đã rõ nghĩa.
Như vậy là phần Chú giải Kinh Lohicca (Lô-hi-gia)
trong Sumaṅgalavilāsinī (Tô-ma-già-la-tì-la-tây-ni), bộ Chú giải Trường Bộ Kinh, đã hoàn tất.
517.Narakapapātaṃ papatantoti mayā gahitāya diṭṭhiyā ahaṃ narakapapātaṃ papatanto. Uddharitvāthale patiṭṭhāpitoti taṃ diṭṭhiṃ bhinditvā dhammadesanāhatthena apāyapatanato uddharitvā saggamaggathale ṭhapitomhīti vadati. Sesamettha uttānamevāti.
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Lohiccasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.