Pali Canon Commentaries5. Commentary on the Kūṭadanta Sutta
5. Chú giải Kinh Kūṭadanta (Cứu-la-đàn-đầu).
5. Kūṭadantasuttavaṇṇanā
323. Thus have I heard…in Magadha—the Kūṭadanta Sutta. Here is the explanation of the words not previously discussed. In Magadha: the Magadhans were the inhabitants of the country, the royal princes, even though there is a single country that by established terminology is called Magadha, in that country of Magadha. The rest is according to what has been explained in the previous two suttas. Ambalaṭṭhikā is just as was explained in the Brahmajāla Sutta. Kūṭadanta was the name of that brahmin. Prepared: arranged. Hundreds of young bulls: hundreds of bullocks. Young rams: young male sheep. These are, indeed, just as mentioned in the Pāli text. However, it should be understood that even many hundreds of other animals and birds, not mentioned in the Pāli text, are gathered as well. It is said he desired to sacrifice a sacrifice of all living beings by hundreds. Led to the sacrificial post: led to the post, called the stake, for the purpose of tying and placing.
323. "Tôi nghe như vầy... tại xứ Magadha (Ma-kiệt-đà)": Đây là kinh Kūṭadanta. Sau đây là phần giải thích các từ ngữ mới lạ. "Tại xứ Magadha": Magadha là tên gọi những người con dòng dõi vua chúa, nơi cư trú của họ, dù chỉ là một vùng đất, theo thói quen mà được gọi là Magadha, tại vùng đất Magadha ấy. Phần còn lại giống như đã được nói trong hai bài kinh trước. Ambalaṭṭhikā (Ấm-bà-lặt-thất-lợi-ca) giống như đã được nói trong kinh Brahmajāla (Phạm Võng). Kūṭadanta (Cứu-la-đàn-đầu): đó là tên của vị Bà-la-môn ấy. "Đã được chuẩn bị": Đã được sửa soạn. "Hàng trăm con bò đực tơ": những con bò đực tơ. "Bò cái tơ": Bò cái tơ. "Dê đực tơ": Được gọi là dê đực tơ còn non. Những điều này đã được đề cập trong bản kinh. Tuy nhiên, cũng cần phải biết rằng, hàng trăm sinh vật khác, chim và thú, không được đề cập trong bản kinh, cũng được tập hợp lại. Nghe nói, ông ta muốn tế lễ một đại tế đàn bao gồm tất cả các loại sinh vật, mỗi loại bảy trăm con. "Được đưa đến cột tế": Được đưa đến cột, tức là cây cột được dựng lên để trói và hiến tế.
323.Evaṃme sutaṃ…pe… magadhesūti kūṭadantasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā. Magadhesūti magadhā nāma jānapadino rājakumārā, tesaṃ nivāso ekopi janapado rūḷhīsaddena magadhāti vuccati, tasmiṃ magadhesu janapade. Ito paraṃ purimasuttadvaye vuttanayameva. Ambalaṭṭhikā brahmajāle vuttasadisāva. Kūṭadantoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ. Upakkhaṭoti sajjito. Vacchatarasatānīti vacchasatāni. Urabbhāti taruṇameṇḍakā vuccanti. Ete tāva pāḷiyaṃ āgatāyeva. Pāḷiyaṃ pana anāgatānampi anekesaṃ migapakkhīnaṃ sattasattasatāni sampiṇḍitānevāti veditabbāni. Sabbasattasatikayāgaṃ kiresa yajitukāmo hoti. Thūṇūpanītānīti bandhitvā ṭhapanatthāya yūpasaṅkhātaṃ thūṇaṃ upanītāni.
328. Threefold: here, the method is called arranging, meaning the act of stabilizing. With sixteen accessories: with sixteen requisites.
328."Ba phương diện": ở đây, phương diện được gọi là sự thiết lập, nghĩa là ba sự thiết lập. "Mười sáu tư trang": mười sáu vật dụng phụ trợ.
328.Tividhanti ettha vidhā vuccati ṭhapanā, tiṭṭhapananti attho. Soḷasaparikkhāranti soḷasaparivāraṃ.
330-336. They dwell: they reside for the experience of the sacrifice. Something that has happened before: the Blessed One said this as if uncovering a treasure hidden in the earth and displaying it, showing a past deed obscured by existence. Mahāvijita: for he conquered the great earth-circle up to the ocean, thus he came to be known as Mahāvijita, the one with a great conquest. In the phrases "rich," and so on, whoever is rich with his own wealth, this one is not only rich, but also of great wealth, endowed with an immense, immeasurable amount of wealth. Of great possessions: he possesses great and superb enjoyments based on the five strands of sensual pleasure. With abundant gold and silver: due to the abundance of genuine gold and silver, and of gold and silver coins, meaning he is endowed with numerous crores of genuine gold and silver. Wealth is joy. The instruments of that wealth, are the instruments of that joy, meaning, the cause of joy. With abundant instruments of wealth: his instruments of wealth are abundant, various kinds of ornamented gold and silver vessels, and so forth. With abundant wealth and grain: stored wealth in the form of the seven jewels, and of the grain, which is grouped as all kinds of food grains and other grains, is abundant. Or, this was said in reference to his circulating wealth and grain, through daily expenses, gifts, collection, and so forth.
330-336. "Cư trú": cư trú để hưởng thụ tế lễ. "Chuyện đã xảy ra trong quá khứ": Đức Thế Tôn nói điều này, như thể Ngài đào một kho báu bị chôn vùi trong lòng đất và chất đống nó lên trước mặt, Ngài cho thấy hành động trong quá khứ bị che lấp bởi các đời sống. "Mahāvijita (Đại Thắng)": Nghe nói, vị ấy đã chinh phục một vùng đất rộng lớn trải dài đến tận biển cả, vì thế, có được sự chinh phục rộng lớn, nên được gọi là Mahāvijita. Trong các từ "giàu có," v.v., bất cứ ai giàu có nhờ tài sản của mình, nhưng vị này không chỉ giàu có, mà còn là người có tài sản lớn, sở hữu khối tài sản lớn không thể đếm được. "Có sự hưởng thụ lớn": có sự hưởng thụ lớn, thù thắng, do năm dục trưởng dưỡng. "Có rất nhiều vàng bạc đã thành phẩm": do có rất nhiều vàng và bạc đã được chế tác thành từng khối, từng thỏi, và các loại đồng tiền vàng, bạc, v.v. nghĩa là sở hữu vô số vàng bạc đã thành phẩm, lên tới hàng triệu. "Vật dụng đem lại sự hoan hỷ": hoan hỷ, vật dụng đem lại sự hoan hỷ là phương tiện đem lại sự hoan hỷ, nghĩa là nguyên nhân của sự hoan hỷ. "Có rất nhiều vật dụng đem lại sự hoan hỷ": có rất nhiều vật dụng đem lại sự hoan hỷ, bao gồm các loại đồ trang sức, chén bát bằng vàng, bạc, v.v. "Có rất nhiều của cải và lúa gạo": do có rất nhiều của cải là bảy báu và lúa gạo bao gồm tất cả các loại ngũ cốc, đã được cất giữ. Hoặc, điều này được nói về của cải và lúa gạo của vị ấy, do sự luân chuyển hàng ngày như chi tiêu, cho tặng, thu nhận, v.v.
330-336.Paṭivasantīti yaññānubhavanatthāya paṭivasanti. Bhūtapubbanti idaṃ bhagavā pathavīgataṃ nidhiṃ uddharitvā purato rāsiṃ karonto viya bhavapaṭicchannaṃ pubbacaritaṃ dassento āha. Mahāvijitoti so kira sāgarapariyantaṃ mahantaṃ pathavīmaṇḍalaṃ vijini, iti mahantaṃ vijitamassāti mahāvijito tveva saṅkhyaṃ agamāsi. Aḍḍhotiādīsu yo koci attano santakena vibhavena aḍḍho hoti, ayaṃ pana na kevalaṃ aḍḍhoyeva, mahaddhano mahatā aparimāṇasaṅkhyena dhanena samannāgato. Pañcakāmaguṇavasena mahantā uḷārā bhogā assāti mahābhogo. Piṇḍapiṇḍavasena ceva suvaṇṇamāsakarajatamāsakādivasena ca jātarūparajatassa pahūtatāya pahūtajātarūparajato, anekakoṭisaṅkhyena jātarūparajatena samannāgatoti attho. Vittīti tuṭṭhi, vittiyā upakaraṇaṃ vittūpakaraṇaṃ tuṭṭhikāraṇanti attho. Pahūtaṃ nānāvidhālaṅkārasuvaṇṇarajatabhājanādibhedaṃ vittūpakaraṇamassāti pahūtavittūpakaraṇo. Sattaratanasaṅkhātassa nidahitvā ṭhapitadhanassa sabbapubbaṇṇāparaṇṇasaṅgahitassa dhaññassa ca pahūtatāya pahūtadhanadhañño. Athavā idamassa devasikaṃ paribbayadānaggahaṇādivasena parivattanadhanadhaññavasena vuttaṃ.
With full treasuries and granaries: the treasury is called the storehouse. The treasury is full of stored wealth, and the granary is full of grain. Or, the treasury is fourfold: elephants, horses, chariots, and foot soldiers. The granary is threefold: the wealth granary, the cloth granary, and the grain granary; all that of his is full, thus it is "with full treasuries and granaries". It occurred: it arose. It seems that this king one day went out on a tour to inspect his treasures. He asked the treasurer: "My dear, who accumulated all this vast wealth?" "Your father, grandfather, and so on, up to the seventh generation in the lineage." "Having accumulated this wealth, where have they gone?" "All of them, your majesty, have met their end through death." "They went without taking their wealth, my dear?" "Your majesty, what are you saying? Wealth is indeed something to be left behind when one goes, not to be taken along." Then the king returned, sat in the royal chamber, and thought: "I have acquired…" and so on. It is said about that: "Thus, this thought arose in his mind."
"Kho lẫm đầy ắp": kho được gọi là nhà kho, kho chứa đầy của cải được cất giữ, và lẫm chứa đầy lúa gạo. Hoặc, có bốn loại kho: kho voi, kho ngựa, kho xe, và kho lính bộ. Có ba loại lẫm: lẫm tiền, lẫm vải, và lẫm lúa, tất cả những thứ đó đều đầy ắp của vị ấy, nên gọi là kho lẫm đầy ắp. "Khởi lên": sinh khởi. Nghe nói, vị vua này, vào một ngày nọ, khi đi dạo xem xét các loại ngọc, đã hỏi quan giữ kho: "Này khanh, số của cải nhiều như vậy là do ai tích lũy?". "Do ông cha của ngài, cho đến bảy đời tổ tiên". "Nhưng sau khi tích lũy số của cải này, họ đã đi đâu?". "Tâu bệ hạ, tất cả họ đều đã chết". "Họ đã ra đi mà không mang theo của cải của mình sao, khanh?". "Tâu bệ hạ, ngài nói gì vậy, của cải là thứ phải bỏ lại khi ra đi, chứ không phải là thứ có thể mang theo". Rồi vua trở về, ngồi trong tẩm cung, suy nghĩ: "Ta đã đạt được", v.v. Vì thế, nói rằng: "Ý nghĩ như vầy khởi lên trong tâm".
Paripuṇṇakosakoṭṭhāgāroti koso vuccati bhaṇḍāgāraṃ, nidahitvā ṭhapitena dhanena paripuṇṇakoso, dhaññena paripuṇṇakoṭṭhāgāro cāti attho. Athavā catubbidho koso – hatthī, assā, rathā, pattīti. Koṭṭhāgāraṃ tividhaṃ – dhanakoṭṭhāgāraṃ, vatthakoṭṭhāgāraṃ, dhaññakoṭṭhāgāranti, taṃ sabbampi paripuṇṇamassāti paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Udapādīti uppajji. Ayaṃ kira rājā ekadivasaṃ ratanāvalokanacārikaṃ nāma nikkhanto. So bhaṇḍāgārikaṃ pucchi – ‘‘tāta, idaṃ evaṃ bahudhanaṃ kena saṅgharita’’nti? Tumhākaṃ pitupitāmahādīhi yāva sattamā kulaparivaṭṭāti. Idaṃ pana dhanaṃ saṅgharitvā te kuhiṃ gatāti? Sabbeva te, deva, maraṇavasaṃ pattāti. Attano dhanaṃ agahetvāva gatā, tātāti? Deva, kiṃ vadetha, dhanaṃ nāmetaṃ pahāya gamanīyameva, no ādāya gamanīyanti. Atha rājā nivattitvā sirīgabbhe nisinno – ‘adhigatā kho me’tiādīni cintesi. Tena vuttaṃ – ‘‘evaṃ cetaso parivitakko udapādī’’ti.
337. He summoned the Brahmin: Why did he summon him? It seems that he thought thus: "One who is going to give a gift should consult with a wise man before giving. Indeed, actions done without consultation cause regret later." Therefore, he summoned him. Then the Brahmin thought: "This king desires to give a great gift, and there are many thieves in his country. If he gives a gift without subduing them, the thieves will plunder the houses, left empty of men, of those who are bringing milk, curds, rice, and other materials for the gift, and the country will become chaotic due to the fear of thieves. Therefore, the king's gift will not last long, and his mind will not be unified. Now, I will inform him of this matter." Then, conveying that matter to him, he said: "Your majesty's country..." and so on.
337. "Sau khi triệu tập Bà-la-môn": tại sao lại triệu tập? Nghe nói, vị ấy suy nghĩ như vầy: "Khi bố thí, cần phải bàn bạc với một người trí tuệ rồi mới bố thí, vì việc làm mà không bàn bạc trước sẽ gây ra hối hận về sau". Vì thế, ngài triệu tập. Rồi vị Bà-la-môn suy nghĩ: "Vị vua này muốn bố thí lớn, nhưng trong nước có rất nhiều trộm cướp, nếu không dẹp yên chúng mà bố thí, thì khi những người mang sữa, sữa đông, gạo, v.v. đến để làm vật phẩm bố thí, bọn trộm cướp sẽ cướp phá những ngôi nhà không có người, đất nước sẽ hỗn loạn vì sợ trộm cướp, do đó, việc bố thí của vua sẽ không kéo dài, tâm của ngài cũng sẽ không an định, thôi được, ta hãy cảnh báo ngài về việc này". Rồi, để cảnh báo ngài về việc đó, ngài nói: "Tâu Đại vương, trong vương quốc của Ngài," v.v.
337.Brāhmaṇaṃāmantetvāti kasmā āmantesi? Ayaṃ kirevaṃ cintesi – ‘‘dānaṃ dentena nāma ekena paṇḍitena saddhiṃ mantetvā dātuṃ vaṭṭati, anāmantetvā katakammañhi pacchānutāpaṃ karotī’’ti. Tasmā āmantesi. Atha brāhmaṇo cintesi – ‘‘ayaṃ rājā mahādānaṃ dātukāmo, janapade cassa bahū corā, te avūpasametvā dānaṃ dentassa khīradadhitaṇḍulādike dānasambhāre āharantānaṃ nippurisāni gehāni corā vilumpissanti janapado corabhayeneva kolāhalo bhavissati, tato rañño dānaṃ na ciraṃ pavattissati, cittampissa ekaggaṃ na bhavissati, handa, naṃ etamatthaṃ saññāpemī’’ti tato tamatthaṃ saññāpento ‘‘bhoto, kho rañño’’tiādimāha.
338. There, infested with thorns: infested with the thorns of thieves. Robbing the roads: road robbers, meaning road killers. He would be doing what should not be done: He would be doing what ought not to be done, acting unlawfully. The stake of thieves: the stake of robbers. By killing: by slaying or by beating. By imprisonment: with fetters and so on. By fining: by punishment carried out in this way: "Seize a hundred, seize a thousand". By confiscation: by seizing and taking, having done thus: making bald, smearing with cow dung, tying potsherds around the neck and so on. By banishment: by expulsion from the kingdom. I will uproot completely: with right reasoning, method, and cause, I shall eradicate. Remnants of those slain: remnants of those killed. They take courage: They become bold. Supply: If what is given is insufficient, then provide even more seeds, food, and farming implements, all of it. Provide the capital: without making a witness, without recording it on a leaf, give the principal amount as a root cutting. Indeed, the principal amount of goods is called capital. As it is said:
338. Trong đó, "có gai góc": có gai góc là bọn trộm cướp. "Cướp bóc đường xá": cướp bóc đường xá, nghĩa là giết người cướp của. "Sẽ là người làm điều ác": sẽ là người làm điều không nên làm, người làm điều bất chính. "Cọc nhọn của bọn cướp": cọc nhọn của bọn cướp. "Bằng cách giết": bằng cách giết, đánh đập. "Bằng cách trói buộc": bằng cách trói bằng dây thừng, v.v. "Bằng sự mất mát": bằng sự mất mát; nghĩa là bằng hình phạt như: "Bắt giữ hàng trăm, bắt giữ hàng ngàn", được ban hành như vậy. "Bằng sự quở trách": cạo đầu theo kiểu năm chỏm, rưới phân bò, đeo vòng hoa gạo vào cổ, làm như vậy và làm cho bị quở trách. "Bằng sự trục xuất": bằng cách đuổi ra khỏi vương quốc. "Ta sẽ nhổ tận gốc": ta sẽ nhổ một cách đúng đắn, có lý do, có nguyên nhân. "Những kẻ còn sót lại sau khi bị giết": những kẻ còn sống sót sau khi bị giết. "Cố gắng": nỗ lực. "Hãy cấp thêm": khi đã cấp mà không đủ, thì hãy cấp thêm hạt giống, lương thực, và tất cả các dụng cụ làm ruộng, nghĩa là hãy cấp thêm. "Hãy cho không": không làm giấy tờ, không ghi vào sổ sách, cho không, nghĩa là cho vốn liếng. Vì vốn liếng được gọi là cho không. Như đã nói:
338. Tattha sakaṇṭakoti corakaṇṭakehi sakaṇṭako. Panthaduhanāti panthaduhā, panthaghātakāti attho. Akiccakārī assāti akattabbakārī adhammakārī bhaveyya. Dassukhīlanti corakhīlaṃ. Vadhena vāti māraṇena vā koṭṭanena vā. Bandhanenāti addubandhanādinā. Jāniyāti hāniyā; ‘‘sataṃ gaṇhatha, sahassaṃ gaṇhathā’’ti evaṃ pavattitadaṇḍenāti attho. Garahāyāti pañcasikhamuṇḍakaraṇaṃ, gomayasiñcanaṃ, gīvāya kudaṇḍakabandhananti evamādīni katvā garahapāpanena. Pabbājanāyāti raṭṭhato nīharaṇena. Samūhanissāmīti sammā hetunā nayena kāraṇena ūhanissāmi. Hatāvasesakāti matāvasesakā. Ussahantīti ussāhaṃ karonti. Anuppadetūti dinne appahonte puna aññampi bījañca bhattañca kasiupakaraṇabhaṇḍañca sabbaṃ detūti attho. Pābhataṃ anuppadetūti sakkhiṃ akatvā paṇṇe anāropetvā mūlacchejjavasena bhaṇḍamūlaṃ detūti attho. Bhaṇḍamūlassa hi pābhatanti nāmaṃ. Yathāha –
"A wise and discerning man, even with a little capital;
"Người trí tuệ, sáng suốt, dù với số vốn ít ỏi;
‘‘Appakenapi medhāvī, pābhatena vicakkhaṇo;
Raises himself, like a tiny fire he kindles." (Ja. 1.1.4);
Cũng có thể tự mình vươn lên, như thổi bùng ngọn lửa nhỏ." (Jā. 1.1.4);
Samuṭṭhāpeti attānaṃ, aṇuṃ aggiṃva sandhama’’nti. (jā. 1.1.4);
Food and wages: daily food and also monthly and other expenses, along with positions in villages, towns, and so forth, according to the capability of each for skillful work, give. Engaged in their own occupations: engaged and employed in their own occupations, such as farming and trading. Accumulation: accumulator of wealth and grains. Abiding in safety: dwelling in safety, without fear. Without thorns: free of the thorns of thieves. Glad, rejoicing: rejoicing with joy. This is the only reading. The meaning is rejoicing with joyful hearts. With doors unlocked: because of the absence of thieves, not closing the doors, meaning with open doors. He said this: Having known that the country was prosperous and abundant in every way, he said this.
"Lương thực và tiền công": cấp lương thực hàng ngày và tiền công hàng tháng, v.v., tùy theo tài năng và sự siêng năng trong công việc của mỗi người, cùng với việc ban thưởng các chức vụ, làng mạc, v.v. "Chuyên tâm vào công việc của mình": bận rộn, chuyên chú vào các công việc của mình như làm ruộng, buôn bán, v.v. "Chất đống": chất đống của cải và lúa gạo. "An cư lạc nghiệp": sống yên ổn, không sợ hãi. "Không có gai góc": không có gai góc của bọn trộm cướp. "Hoan hỷ vui vẻ": vui vẻ hoan hỷ. Đây là một cách đọc khác, nghĩa là tâm họ hoan hỷ với nhau. "Nhà cửa mở toang": không đóng cửa do không có trộm cướp, nghĩa là cửa mở toang. "Đã nói điều này": sau khi biết được sự giàu có, thịnh vượng của đất nước về mọi phương diện, ngài đã nói điều này.
Bhattavetananti devasikaṃ bhattañceva māsikādiparibbayañca tassa tassa kusalakammasūrabhāvānurūpena ṭhānantaragāmanigamādidānena saddhiṃ detūti attho. Sakammapasutāti kasivāṇijjādīsu sakesu kammesu uyyuttā byāvaṭā. Rāsikoti dhanadhaññānaṃ rāsiko. Khemaṭṭhitāti khemena ṭhitā abhayā. Akaṇṭakāti corakaṇṭakarahitā. Mudā modamānāti modā modamānā. Ayameva vā pāṭho, aññamaññaṃ pamuditacittāti adhippāyo. Apārutagharāti corānaṃ abhāvena dvārāni asaṃvaritvā vivaṭadvārāti attho. Etadavocāti janapadassa sabbākārena iddhaphītabhāvaṃ ñatvā etaṃ avoca.
Description of the Four Accessories
Giải thích về Bốn Tư Trang
Catuparikkhāravaṇṇanā
339. Then, let your majesty: The Brahmin thought, "This King is exceedingly enthusiastic to make a grand offering. But if he gives without inviting his subject Khattiyas and others. They will not be pleased with him. I shall act so they will be pleased with the offering." Therefore, he said "Then, let your majesty" and so forth. Therein, people of the towns: residents of towns. People of the countryside: residents of the countryside. Let him invite: let him invite and make it known. Whatever will be mine: whatever approval of yours is mine. Ministers: dear companions. Courtiers: the remaining command executors. Let your majesty sacrifice: let your majesty sacrifice. It is said they - this King did not forcefully give the offering by "I am the lord" but invited us, truly this is well done - being pleased, spoke thus. However, if uninvited, they might not even go to the place of offering to see it. It is the time of offering, great King: it is not possible to make such an offering without the things to be offered and in old age, but you are wealthy and young, therefore, it is the time of offering for you, thus they say showing this. The faction of those giving consent: the faction of consent, those who give consent, meaning the givers of approval. They are the accessories: they are the requisites. "The chariot is the accessory of virtue, the absorption of concentration is the axle, energetic action is the wheel" (Saṃ. Ni. 5.4). Here, however, ornament is said to be the accessory.
339. "Vậy, thưa Ngài, đức vua": Nghe nói, vị Bà-la-môn suy nghĩ: "Vị vua này rất mong muốn bố thí lớn. Nhưng nếu ngài bố thí mà không triệu tập những người tùy tùng của mình như Sát-đế-lợi, v.v., họ sẽ không hài lòng; ta sẽ làm sao cho họ hài lòng với việc bố thí". Vì thế, ngài nói: "Vậy, thưa Ngài," v.v. Trong đó, "người trong thành": người sống trong thành. "Người ở thôn quê": người sống ở thôn quê. "Hãy triệu tập": hãy triệu tập, hãy cho biết. "Điều mà ta có": điều mà sự cho phép của các người sẽ có cho ta. "Đại thần": những người bạn thân thiết. "Quần thần": những người còn lại làm theo mệnh lệnh. "Xin Ngài hãy tế lễ, thưa đức vua": xin Ngài hãy tế lễ, nghe nói, họ đã hoan hỷ nói như vầy: "Vị vua này, không tự cho mình là 'ta là vua' mà cưỡng ép bố thí, lại triệu tập chúng ta, thật là tốt đẹp". Nhưng nếu không được triệu tập, thì dù có đến nơi tế lễ, họ cũng không nhìn. "Đã đến lúc tế lễ, tâu Đại vương": khi không có vật phẩm để bố thí, và khi đã già, thì không thể bố thí như vậy, nhưng ngài có rất nhiều của cải và còn trẻ, vì thế, họ nói rằng đã đến lúc tế lễ cho ngài. "Phe ủng hộ": phe ủng hộ, nghĩa là những người cho phép. "Trở thành tư trang": trở thành vật dụng phụ trợ. "Xe là tư trang giới hạnh, thiền định là trục xe, tinh tấn là bánh xe" (Saṃ. Ni. 5.4), nhưng ở đây, trang sức được gọi là tư trang.
339.Tena hi bhavaṃ rājāti brāhmaṇo kira cintesi – ‘‘ayaṃ rājā mahādānaṃ dātuṃ ativiya ussāhajāto. Sace pana attano anuyantā khattiyādayo anāmantetvā dassati. Nāssa te attamanā bhavissanti; yathā dānaṃ te attamanā honti, tathā karissāmī’’ti. Tasmā ‘‘tena hi bhava’’ntiādimāha. Tattha negamāti nigamavāsino. Jānapadāti janapadavāsino . Āmantayatanti āmantetu jānāpetu. Yaṃ mama assāti yaṃ tumhākaṃ anujānanaṃ mama bhaveyya. Amaccāti piyasahāyakā. Pārisajjāti sesā āṇattikārakā. Yajataṃ bhavaṃ rājāti yajatu bhavaṃ, te kira – ayaṃ rājā ‘‘ahaṃ issaro’’ti pasayha dānaṃ adatvā amhe āmantesi, ahonena suṭṭhu kata’’nti attamanā evamāhaṃsu. Anāmantite panassa yaññaṭṭhānaṃ dassanāyapi na gaccheyyuṃ. Yaññakālo mahārājāti deyyadhammasmiñhi asati mahallakakāle ca evarūpaṃ dānaṃ dātuṃ na sakkā, tvaṃ pana mahādhano ceva taruṇo ca, etena te yaññakāloti dassentā vadanti. Anumatipakkhāti anumatiyā pakkhā, anumatidāyakāti attho. Parikkhārā bhavantīti parivārā bhavanti. ‘‘Ratho sīlaparikkhāro, jhānakkho cakkavīriyo’’ti (saṃ. ni. 5.4) ettha pana alaṅkāro parikkhāroti vutto.
Description of the Eight Accessories
Giải thích về Tám Tư Trang
Aṭṭhaparikkhāravaṇṇanā
340. With eight factors: with eight factors, such as being of good birth on both sides. Glorious: capable of establishing command. Faithful: believes that the offering has a result. A giver: a hero in giving. He does not just stand with only faith, he is also able to donate. Lord of giving: Whatever offering he gives, he gives as the lord of it, not as a slave, not as a helper. He who himself eats sweet food and gives unsweet to others gives as a slave of the gift, the things to be offered. He who gives the same as he himself eats, gives as a helper. But he who himself lives on whatever he can, and gives sweet food to others, gives as a lord, an elder, a master. The meaning is that he is like that. To ascetics, brahmins, the destitute, travelers, mendicants, and beggars: here, ascetics are those who have calmed their defilements; brahmins are those who have expelled their defilements. The destitute are wretched, impoverished people. Travelers are those on the road. Mendicants are those who roam about praising the offering with expressions like, "What is given is desirable, lovely, delightful, timely, blameless, giving makes the mind serene, may your majesty go to the Brahma world." Beggars are those who roam about asking, saying, "Give a handful, give a bowlful," and so on. Like a watering place: like a source of water. A common benefit for all, like a well dug at the crossroads. Born of what is heard: here, what is heard is precisely the "born of what is heard". Reflect on past, future, and present matters: here, "Due to having performed merit in the past, I have this prosperity now", reflecting in this way, he is capable of reflecting on past matters. "By performing merit now, it will be possible to attain prosperity in the future", reflecting in this way, he is capable of reflecting on future matters. "This meritorious action is practiced by noble ones, and I also possess wealth, and I have the mind of a giver; now I will perform meritorious deeds", reflecting in this way, he is capable of reflecting on present matters. Thus, these: thus, in this way, these as mentioned. It is said that one endowed with these eight factors, the offering is approached by a multitude of people from all directions. "This one, of bad birth, for how long will he give? Now, becoming regretful, he will discontinue", thinking thus, no one considers it worthwhile to approach. Therefore, these eight factors are said to be accessories.
340. "Với tám yếu tố": với tám yếu tố như sinh ra từ hai phía, v.v. "Có danh tiếng": do có khả năng ban hành mệnh lệnh. "Có lòng tin": tin rằng việc bố thí có kết quả. "Người bố thí": người có tài năng bố thí. Không chỉ dừng lại ở lòng tin, mà còn có thể xả thí, nghĩa là như vậy. "Chủ của sự bố thí": làm chủ việc bố thí, không phải là nô lệ, không phải là người phụ tá. Vì người nào ăn món ngon, nhưng cho người khác món không ngon, thì người đó làm nô lệ cho vật phẩm bố thí. Người nào ăn món gì thì cho món đó, thì người đó làm người phụ tá. Nhưng người nào tự mình sống qua ngày bằng bất cứ thứ gì, nhưng cho người khác món ngon, thì người đó làm chủ, làm người đứng đầu, làm chủ nhân của sự bố thí, ý nghĩa là như vậy. "Sa-môn, Bà-la-môn, người nghèo khổ, người đi đường, người ăn xin, người hành khất": trong đó, Sa-môn là những người có ác pháp đã được làm cho an tịnh, Bà-la-môn là những người có ác pháp đã được loại bỏ. "Người nghèo khổ": những người khốn khổ, những người nghèo khó. "Người đi đường": những người đi đường. "Người ăn xin": những người đi khất thực và nói: "Hãy cho một nắm, hãy cho một bát," v.v. "Người hành khất": những người đi khất thực và ca ngợi sự bố thí bằng cách nói: "Hãy bố thí những thứ đáng mong muốn, đáng yêu, vừa ý, hợp thời, không đáng chê trách, khi bố thí hãy làm cho tâm hoan hỷ, hãy đến cõi Phạm thiên," v.v. "Như một nguồn nước": như một nguồn nước. Tất cả mọi người đều có thể sử dụng, như một cái giếng được đào ở ngã tư đường, nghĩa là như vậy. "Về sự hiểu biết": trong đó, hiểu biết chính là sự hiểu biết. "Suy nghĩ về các vấn đề quá khứ, hiện tại và vị lai": trong đó, suy nghĩ về vấn đề quá khứ là có khả năng suy nghĩ như vầy: "Trong quá khứ, nhờ làm điều thiện mà ta có được sự thành tựu này". Suy nghĩ về vấn đề vị lai là có khả năng suy nghĩ như vầy: "Chỉ bằng cách làm điều thiện trong hiện tại, mới có thể đạt được sự thành tựu trong tương lai". Suy nghĩ về vấn đề hiện tại là có khả năng suy nghĩ như vầy: "Việc làm thiện này là điều mà các bậc Thánh nhân đã thực hành, và ta cũng có tài sản, cũng có tâm bố thí; vậy ta hãy làm điều thiện". Cần phải hiểu như vậy. "Như vậy, những điều này": như vậy, như đã được nói, những điều này. Nghe nói, người có đủ tám yếu tố này, thì đại chúng từ khắp mọi nơi sẽ đến. Không ai nghĩ rằng nên đến và suy nghĩ như vầy: "Kẻ hạ tiện này sẽ bố thí được bao lâu, rồi đây sẽ hối hận mà dừng lại". Vì thế, tám yếu tố này được gọi là tư trang.
340.Aṭṭhahaṅgehīti ubhato sujātādīhi aṭṭhahi aṅgehi. Yasasāti āṇāṭhapanasamatthatāya. Saddhoti dānassa phalaṃ atthīti saddahati. Dāyakoti dānasūro. Na saddhāmattakeneva tiṭṭhati, pariccajitumpi sakkotīti attho. Dānapatīti yaṃ dānaṃ deti, tassa pati hutvā deti, na dāso, na sahāyo. Yo hi attanā madhuraṃ bhuñjati, paresaṃ amadhuraṃ deti, so dānasaṅkhātassa deyyadhammassa dāso hutvā deti. Yo yaṃ attanā bhuñjati, tadeva deti, so sahāyo hutvā deti. Yo pana attanā yena kenaci yāpeti, paresaṃ madhuraṃ deti, so pati jeṭṭhako sāmī hutvā deti, ayaṃ tādisoti attho. Samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānanti ettha samitapāpā samaṇā, bāhitapāpā brāhmaṇā. Kapaṇāti duggatā daliddamanussā. Addhikāti pathāvino. Vaṇibbakāti ye – ‘‘iṭṭhaṃ dinnaṃ, kantaṃ, manāpaṃ, kālena anavajjaṃ dinnaṃ, dadaṃ cittaṃ pasādeyya, gacchatu bhavaṃ brahmaloka’’ntiādinā nayena dānassa vaṇṇaṃ thomayamānā vicaranti. Yācakāti ye – ‘‘pasatamattaṃ detha, sarāvamattaṃ dethā’’tiādīni vatvā yācamānā vicaranti. Opānabhūtoti udapānabhūto. Sabbesaṃ sādhāraṇaparibhogo, catumahāpathe khatapokkharaṇī viya hutvāti attho. Sutajātassāti ettha sutameva sutajātaṃ. Atītānāgatapaccuppanne atthe cintetunti ettha – ‘‘atīte puññassa katattāyeva me ayaṃ sampattī’’ti, evaṃ cintento atītamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hoti. ‘‘Idāni puññaṃ katvāva anāgate sakkā sampattiṃ pāpuṇitu’’nti cintento anāgatamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hoti. ‘‘Idaṃ puññakammaṃ nāma sappurisānaṃ āciṇṇaṃ, mayhañca bhogāpi saṃvijjanti, dāyakacittampi atthi; handāhaṃ puññāni karomī’’ti cintento paccuppannamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hotīti veditabbo. Iti imānīti evaṃ yathā vuttāni etāni. Etehi kira aṭṭhahaṅgehi samannāgatassa dānaṃ sabbadisāhi mahājano upasaṅkamati. ‘‘Ayaṃ dujjāto kittakaṃ kālaṃ dassati, idāni vippaṭisārī hutvā upacchindissatī’’ti evamādīni cintetvā na koci upasaṅkamitabbaṃ maññati. Tasmā etāni aṭṭhaṅgāni parikkhārā bhavantīti vuttāni.
Description of the Four Accessories and Others
Giải thích về Bốn Tư Trang, v.v.
Catuparikkhārādivaṇṇanā
341. Those who were taking the ladle in the place of accepting the great sacrifice. By these four, he means these, beginning with well-born. For if these were absent, people would not approach, saying, "If this is so, how long will the offering continue with the arrangements of the ill-born?" and so on. But because there is no reason to reproach them, they do approach. Therefore, it is said that these are also requisites.
341. *Sujaṃpaggaṇhantānaṃ* nghĩa là những người đang cầm vá ( sạn ) múc đồ cúng dường ở nơi chuẩn bị cho đại tế đàn. *Imehi catūhīti* là với những vị bắt đầu từ Sujātā này. Bởi vì nếu không có những vị này, sẽ không có ai đến gần sau khi nói những câu như: "Lễ vật được thực hiện với sự chuẩn bị của một kẻ hạ liệt như vậy sẽ kéo dài bao lâu?" vân vân. Nhưng vì không có gì đáng trách, nên họ vẫn đến gần. Vì vậy, những thứ này cũng được gọi là vật dụng cần thiết.
341.Sujaṃpaggaṇhantānanti mahāyāgapaṭiggaṇhanaṭṭhāne dānakaṭacchuṃ paggaṇhantānaṃ. Imehi catūhīti etehi sujātādīhi. Etesu hi asati – ‘‘evaṃ dujjātassa saṃvidhānena pavattadānaṃ kittakaṃ kālaṃ pavattissatī’’tiādīni vatvā upasaṅkamitāro na honti. Garahitabbābhāvato pana upasaṅkamantiyeva. Tasmā imānipi parikkhārā bhavantīti vuttāni.
342. He taught three modes, he means he taught three establishments. He (the Buddha), indeed, thought, "Those who give offerings waver in one of three positions. Now, I shall firmly establish this king, first of all, in those positions." Therefore, it is said that he taught three modes. ‘By your gracious majesty’, this is an instrumental in the sense of ownership. Or the reading is, ‘By your gracious majesty’. No regret should be made, means that subsequent remorse, because of the loss of wealth, should not be made, but prior volition should be firmly established, for in this way the offering becomes very fruitful. The same method applies in the other two positions. For both the volition of release and the volition of subsequent recollection should be made steady. If one does not do so, the offering is not very fruitful, nor does the mind incline towards magnificent wealth, like the merchant or householder who has arisen in the Great Howling Hell.
342. *Tisso vidhā desesīti* Ngài đã giảng ba sự thiết lập. Vị ấy (tức Đức Phật) đã suy nghĩ: "Những người đang bố thí thường dao động ở một trong ba nơi, vậy ta hãy làm cho vị vua này bất động ngay từ đầu ở những nơi ấy." Do đó, *tisso vidhā desesīti* (Ngài đã giảng ba sự thiết lập). *So bhoto raññoti* đây là đối cách trong nghĩa sở hữu cách. Hoặc có bản đọc là *Bhotā raññāti*. *Vippaṭisāro na karaṇīyoti* nghĩa là "không nên hối hận sau này, vì đó là nguyên nhân làm mất tài sản, mà nên an lập ý định trước cho vững chắc, vì như vậy bố thí mới có kết quả lớn." Trong hai trường hợp còn lại cũng như vậy. Ý định khi cho và ý định sau khi nhớ lại việc cho cũng nên được làm cho vững chắc. Nếu không làm như vậy, bố thí không có kết quả lớn, tâm cũng không hướng đến tài sản thù thắng, giống như vị trưởng giả ở Mahāroruva.
342.Tisso vidhā desesīti tīṇi ṭhapanāni desesi. So kira cintesi – ‘‘dānaṃ dadamānā nāma tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ aññatarasmiṃ calanti handāhaṃ imaṃ rājānaṃ tesu ṭhānesu paṭhamataraññeva niccalaṃ karomī’’ti. Tenassa tisso vidhā desesīti. So bhoto raññoti idaṃ karaṇatthe sāmivacanaṃ. Bhotā raññāti vā pāṭho. Vippaṭisāro na karaṇīyoti ‘‘bhogānaṃ vigamahetuko pacchānutāpo na kattabbo, pubbacetanā pana acalā patiṭṭhapetabbā, evañhi dānaṃ mahapphalaṃ hotī’’ti dasseti. Itaresupi dvīsu ṭhānesu eseva nayo. Muñcacetanāpi hi pacchāsamanussaraṇacetanā ca niccalāva kātabbā. Tathā akarontassa dānaṃ na mahapphalaṃ hoti, nāpi uḷāresu bhogesu cittaṃ namati, mahāroruvaṃ upapannassa seṭṭhigahapatino viya.
343. With ten factors, he means with ten reasons. He (the Buddha) indeed, thought thus, "If this king, seeing those of bad virtue, thinks, 'My offering is wasted, since such immoral people as these are enjoying it,' he will generate regret even towards the virtuous; the offering will not be very fruitful. And regret, indeed, arises in donors from the recipients. So first of all, I will dispel that regret." Therefore, he dispelled regret even in the recipients, which ought to be cut off, with ten factors. The undesirable result of their own evil will be theirs, not others', he shows. Let him sacrifice, let your gracious majesty give. Let him be released, meaning, let him give up. Within, means interior.
343. *Dasahākārehīti* là với mười nhân. Vị ấy (Đức Phật) đã nghĩ như sau: Nếu vị vua này thấy những người phá giới và nghĩ: "Thật là uổng phí của bố thí của ta, những kẻ phá giới như vậy lại thọ dụng (của bố thí) của ta", thì ngay cả đối với những người trì giới, vị ấy cũng sẽ sinh ra hối hận, bố thí sẽ không có kết quả lớn. Mà sự hối hận của người cho thường sinh ra từ người nhận, vậy trước hết ta hãy diệt trừ sự hối hận ấy. Vì vậy, *dasahākārehi upacchijjituṃ yuttaṃ paṭiggāhakesupi vippaṭisāraṃ vinodesīti* (với mười cách, Ngài đã diệt trừ sự hối hận nơi những người nhận, điều đáng bị cắt đứt). *Tesaññeva tenāti* là quả báo bất thiện của ác nghiệp ấy sẽ thuộc về chính họ, không phải những người khác. *Yajataṃ bhavanti* Ngài hãy cứ tế lễ. *Sajjatanti* hãy buông bỏ. *Antaranti* là bên trong.
343.Dasahākārehīti dasahi kāraṇehi. Tassa kira evaṃ ahosi – sacāyaṃ rājā dussīle disvā – ‘‘nassati vata me dānaṃ, yassa me evarūpā dussīlā bhuñjantī’’ti sīlavantesupi vippaṭisāraṃ uppādessati, dānaṃ na mahapphalaṃ bhavissati. Vippaṭisāro ca nāma dāyakānaṃ paṭiggāhakatova uppajjati , handassa paṭhamameva taṃ vippaṭisāraṃ vinodemīti. Tasmā dasahākārehi upacchijjituṃ yuttaṃ paṭiggāhakesupi vippaṭisāraṃ vinodesīti. Tesaññeva tenāti tesaññeva tena pāpena aniṭṭho vipāko bhavissati, na aññesanti dasseti. Yajataṃ bhavanti detu bhavaṃ. Sajjatanti vissajjatu. Antaranti abbhantaraṃ.
344. He presented the mind with sixteen aspects. Here, the brahmin has begun to praise the king's great offering. In this context, 'presented', he spoke, repeatedly showing, 'The giver of this offering obtains such and such attainment'. Encouraged, he spoke, encouraging to that purpose. Exhorted, he purified the king's mind by dispelling regret. Delighted, he spoke praising, 'You have done well, great king, in giving the offering'. There is no speaker by way of truth, means there is no speaker with a reason equal to truth.
344. *Soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesīti* ở đây, vị Bà-la-môn bắt đầu tùy hỷ đại thí của nhà vua. *Tattha sandassesīti* – sau khi chỉ rõ: "Người bố thí vật này sẽ đạt được quả báo như thế này", Ngài đã giảng. *Samādapesīti* Ngài đã khiến cho (vua) chấp nhận việc ấy rồi giảng. *Samuttejesīti* Ngài làm cho tâm của vị ấy (vua) trong sạch bằng cách diệt trừ sự hối hận. *Sampahaṃsesīti* Ngài tán thán rằng: "Thật tốt đẹp thay điều Ngài đã làm, thưa Đại vương, khi bố thí như vậy," rồi giảng. *Vattā dhammato natthīti* không có người nói nào bằng với lý lẽ đúng Pháp.
344.Soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesīti idha brāhmaṇo rañño mahādānānumodanaṃ nāma āraddho. Tattha sandassesīti – ‘idaṃ dānaṃ dātā evarūpaṃ sampattiṃ labhatī’ti dassetvā dassetvā kathesi. Samādapesīti tadatthaṃ samādapetvā kathesi. Samuttejesīti vippaṭisāravinodanenassa cittaṃ vodāpesi. Sampahaṃsesīti ‘sundaraṃ te kataṃ, mahārāja, dānaṃ dadamānenā’ti thutiṃ katvā kathesi. Vattā dhammato natthīti dhammena samena kāraṇena vattā natthi.
345. No trees were felled for the sacrificial posts, nor were kusa grasses cut for spreading, means those large stakes, called sacrificial posts, were set up and inscribed with the name, 'Such and such a king, such and such a minister, such and such a brahmin is performing such and such a great sacrifice'. And those kusa grasses that were cut and used to demarcate the sacrificial hall in the manner of garlands, or were spread on the ground; for these, no trees were felled, nor were kusa grasses cut. This shows, how is it that cows or goats and so forth will be killed? Slaves, meaning those who serve within the house. Messengers, means those who do work having already received money. Workers, means those who do work having received food and wages. Threatened with punishment, means threatened in this way, "Do the work, do the work", with sticks, clubs, and so forth. Threatened by fear, means threatened by fear in this way, "If you do the work, it is good. If you do not, we will cut you, or bind you, or kill you". But these were not threatened with punishment, nor threatened by fear, nor with tearful faces and crying, did they perform the services. But rather, being addressed with affectionate address, they did the work. For there, they do not address a slave as 'slave', a messenger as 'messenger', or a worker as 'worker'. But rather, calling them by name with affectionate address, showing them work suitable for women, men, the strong, and the weak, they say, "Do this and this". And they do it according to their own preference. Therefore, it is said, "Those who wished to, they did; those who did not wish to, they did not. What they wished to do, they did; what they did not wish to do, they did not." And that sacrifice was completed with ghee, oil, fresh butter, curd, honey, and molasses, indeed, the king had great offering halls made at the four gates outside the city, and in the center within the city, at five locations; in each hall, spending one hundred thousand, one hundred thousand, day by day, spending five hundred thousand, from sunrise onwards, with suitable ghee and so forth, with his own hand, taking a golden ladle, with excellent ghee, oil, and so forth mixed, he satisfied the multitude with porridge, solid food, cooked rice, curries, drinks, and so forth. He gave to those who wished to take, filling their vessels accordingly. In the evening, he delighted them with clothes, perfumes, garlands, and so forth. And he had large jars filled with ghee and so forth, placed in hundreds of places, saying, "Whoever wishes to enjoy anything, let him enjoy it." With reference to that, it is said, "And that sacrifice was completed with ghee, oil, fresh butter, curd, honey, and molasses".
345. *Narukkhā chijjiṃsu yūpatthāya na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāyāti* những cây cột lớn được dựng lên làm trụ tế, trên đó ghi: "Vua tên là..., quan đại thần tên là..., Bà-la-môn tên là... đang tế lễ đại tế đàn như thế này", và những cỏ tranh được cắt để kết thành vòng hoa trang trí xung quanh khu vực tế đàn, hoặc trải trên mặt đất, thì những cây ấy không bị chặt, những cỏ tranh ấy không bị cắt. Ngài (Đức Phật) cho thấy rằng những con bò hoặc dê, v.v., sẽ không bị giết. *Dāsāti* là những người nô lệ trong nhà, v.v. *Pessāti* là những người làm công sau khi đã nhận tiền trước. *Kammakarāti* là những người làm sau khi nhận cơm và tiền công. *Daṇḍatajjitā* là những người bị đe dọa bằng gậy, dùi cui, v.v., như sau: "Hãy làm việc đi, làm việc đi". *Bhayatajjitā* là những người bị đe dọa bằng nỗi sợ như sau: "Nếu ngươi làm việc, thì tốt. Nếu không làm, chúng ta sẽ chặt, trói, hoặc giết ngươi". Nhưng những người này không bị đe dọa bằng gậy, không bị đe dọa bằng nỗi sợ, không khóc lóc với mặt đầy nước mắt mà làm các công việc. Trái lại, họ làm việc với sự đối đãi tử tế. Vì ở đó, không ai gọi người nô lệ là "nô lệ", người làm công là "người làm công", người lao động là "người lao động". Mà trái lại, với sự đối đãi tử tế, chỉ gọi theo tên, chỉ ra công việc phù hợp cho đàn bà, đàn ông, người mạnh, người yếu, và nói: "Hãy làm việc này, việc này". Và họ làm theo ý thích của mình. Do đó, có câu: "Ai muốn, thì làm; ai không muốn, thì không làm. Cái gì muốn, thì làm; cái gì không muốn, thì không làm." *Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yañño niṭṭhānamagamāsīti* nghe nói, nhà vua cho xây dựng các nhà bố thí lớn ở năm nơi: bốn cổng ngoài thành và giữa trong thành, mỗi ngày chi tiêu năm trăm ngàn (đồng tiền) ở mỗi nhà, một trăm ngàn ở mỗi nơi, bắt đầu từ khi mặt trời mọc, đích thân cầm vá vàng, cung cấp cho đại chúng những món ăn ngon như cháo, đồ ăn cứng, cơm, đồ ăn kèm, đồ uống, v.v., được trộn với bơ lỏng, dầu mè, v.v., phù hợp với từng thời điểm. Những ai muốn lấy đầy bát, Ngài cũng cho phép. Vào buổi chiều, Ngài lại cúng dường y phục, hương hoa, v.v. Ngài cho đổ đầy các chum lớn chứa bơ lỏng, v.v., và đặt ở hàng trăm nơi, nói: "Ai muốn dùng thứ gì, hãy dùng thứ đó". Vì vậy, có câu: "Và cuộc tế lễ ấy đã hoàn tất với bơ lỏng, dầu mè, bơ đặc, sữa chua, mật ong, và đường mía."
345.Narukkhā chijjiṃsu yūpatthāya na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāyāti ye yūpanāmake mahāthambhe ussāpetvā – ‘‘asukarājā asukāmacco asukabrāhmaṇo evarūpaṃ nāma mahāyāgaṃ yajatī’’ti nāmaṃ likhitvā ṭhapenti. Yāni ca dabbhatiṇāni lāyitvā vanamālāsaṅkhepena yaññasālaṃ parikkhipanti, bhūmiyaṃ vā pattharanti, tepi na rukkhā chijjiṃsu, na dabbhā lūyiṃsu. Kiṃ pana gāvo vā ajādayo vā haññissantīti dasseti. Dāsāti antogehadāsādayo. Pessāti ye pubbameva dhanaṃ gahetvā kammaṃ karonti. Kammakarāti ye bhattavetanaṃ gahetvā karonti. Daṇḍatajjitā nāma daṇḍayaṭṭhimuggarādīni gahetvā – ‘‘kammaṃ karotha karothā’’ti evaṃ tajjitā. Bhayatajjitā nāma – sace kammaṃ karosi, kusalaṃ. No ce karosi, chindissāma vā bandhissāma vā māressāma vāti evaṃ bhayena tajjitā. Ete pana na daṇḍatajjitā, na bhayatajjitā, na assumukhā rodamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho piyasamudācāreneva samudācariyamānā akaṃsu. Na hi tattha dāsaṃ vā dāsāti, pessaṃ vā pessāti, kammakaraṃ vā kammakarāti ālapanti. Yathānāmavaseneva pana piyasamudācārena ālapitvā itthipurisabalavantadubbalānaṃ anurūpameva kammaṃ dassetvā – ‘‘idañcidañca karothā’’ti vadanti. Tepi attano rucivaseneva karonti. Tena vuttaṃ – ‘‘ye icchiṃsu, te akaṃsu; ye na icchiṃsu, na te akaṃsu. Yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu; yaṃ na icchiṃsu, na taṃ akaṃsū’’ti. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yañño niṭṭhānamagamāsīti rājā kira bahinagarassa catūsu dvāresu antonagarassa ca majjheti pañcasu ṭhānesu mahādānasālāyo kārāpetvā ekekissāya sālāya satasahassaṃ satasahassaṃ katvā divase divase pañcasatasahassāni vissajjetvā sūriyuggamanato paṭṭhāya tassa tassa kālassa anurūpehi sahatthena suvaṇṇakaṭacchuṃ gahetvā paṇītehi sappitelādisammisseheva yāgukhajjakabhattabyañjanapānakādīhi mahājanaṃ santappesi. Bhājanāni pūretvā gaṇhitukāmānaṃ tatheva dāpesi. Sāyaṇhasamaye pana vatthagandhamālādīhi sampūjesi. Sappiādīnaṃ pana mahācāṭiyo pūrāpetvā – ‘‘yo yaṃ paribhuñjitukāmo, so taṃ paribhuñjatū’’ti anekasatesu ṭhānesu ṭhapāpesi. Taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yañño niṭṭhānamagamāsī’’ti.
346. Taking abundant wealth, means taking much wealth. They, indeed, thought thus, "This king, without bringing ghee and so forth from the countryside, having brought forth only from his own stores, is giving a great offering. But it is not proper for us to remain silent, thinking, 'The king is not bringing anything'. For the wealth in the king's house is not inexhaustible, and if we do not give to the king, who else will give to him? Let us gather wealth". They, gathering wealth from the villages, towns, and cities, filled carts and presented it to the king. With reference to that, he says, "Taking abundant wealth", and so forth.
346. *Pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāyāti* mang theo rất nhiều tài sản. Họ đã nghĩ: "Vị vua này không mang bơ lỏng, v.v., từ các địa phương về, mà xuất ra từ tài sản của mình và bố thí lớn. Chúng ta không nên im lặng, cho rằng 'nhà vua không lấy gì cả'. Vì tài sản trong nhà vua không phải là vô tận, nếu chúng ta không dâng, thì ai khác sẽ dâng cho vua, vậy hãy mang tài sản đến". Họ gom góp tài sản theo phần làng, phần thị trấn, phần thành phố, chất đầy xe và dâng lên vua. Vì vậy, có câu: "*Pahūtaṃ sāpateyya* (mang theo rất nhiều tài sản)", v.v.
346.Pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāyāti bahuṃ dhanaṃ gahetvā. Te kira cintesuṃ – ‘‘ayaṃ rājā sappitelādīni janapadato anāharāpetvā attano santakameva nīharitvā mahādānaṃ deti. Amhehi pana ‘rājā na kiñci āharāpetī’ti na yuttaṃ tuṇhī bhavituṃ. Na hi rañño ghare dhanaṃ akkhayadhammameva, amhesu ca adentesu ko añño rañño dassati, handassa dhanaṃ upasaṃharāmā’’ti te gāmabhāgena ca nigamabhāgena ca nagarabhāgena ca sāpateyyaṃ saṃharitvā sakaṭāni pūretvā rañño upahariṃsu. Taṃ sandhāya – ‘‘pahūtaṃ sāpateyya’’ntiādimāha.
347. To the east of the sacrificial enclosure, means to the east of the offering hall at the eastern gate of the city. Just as those coming from the eastern direction drink porridge at the offering hall of the khattiyas, eat at the king's offering hall, and enter the city. In such a place, they established it. To the south of the sacrificial enclosure, means to the south of the offering hall at the southern gate of the city, in the manner already stated, they established it to the south. The same method applies to the west and north.
347. *Puratthimenayaññavāṭassāti* ở phía đông của nhà bố thí ở cổng thành phía đông. Giống như những người đến từ hướng đông uống cháo ở nhà bố thí của các Sát-đế-lỵ, ăn ở nhà bố thí của vua rồi vào thành. Ở nơi như vậy, họ đã thiết lập. *Dakkhiṇena yaññavāṭassāti* ở phía nam của nhà bố thí ở cổng thành phía nam, theo cách đã nói, họ đã thiết lập ở phía nam. Ở phía tây và phía bắc cũng như vậy.
347.Puratthimenayaññavāṭassāti puratthimato nagaradvāre dānasālāya puratthimabhāge. Yathā puratthimadisato āgacchantā khattiyānaṃ dānasālāya yāguṃ pivitvā rañño dānasālāya bhuñjitvā nagaraṃ pavisanti. Evarūpe ṭhāne paṭṭhapesuṃ. Dakkhiṇena yaññavāṭassāti dakkhiṇato nagaradvāre dānasālāya vuttanayeneva dakkhiṇabhāge paṭṭhapesuṃ. Pacchimuttaresupi eseva nayo.
348. Oh, the sacrifice, oh, the perfection of the sacrifice, the brahmins, hearing of the completion with ghee and so forth, thinking, "The ascetic Gotama speaks only of what is sweet in the world; let us praise the sacrifice", with delighted minds, praising, they said thus. He sits silently, means considering the matter to be spoken of next, he sits without a sound. But does your reverence Gotama know, the brahmin asks this out of playfulness. Otherwise, he would have been impolite, asking straightforwardly, like this, "Were you, revered Gotama, the king at that time, or the brahmin priest?".
348. *Aho yañño, aho yaññasampadāti* các Bà-la-môn nghe nói về sự hoàn tất với bơ lỏng, v.v., đã nghĩ: "Những gì ngọt ngào trên thế gian, Sa-môn Gotama đều nói đến, vậy hãy tán thán tế lễ", với tâm hoan hỷ, họ tán thán và nói như vậy. *Tuṇhībhūtova nisinno hotīti* Ngài (Đức Phật) ngồi im lặng, suy nghĩ về điều cần nói tiếp theo. *Abhijānāti pana bhavaṃ gotamoti* vị Bà-la-môn hỏi một cách khiêm nhường. Vì nếu không, sẽ giống như hỏi một cách bất kính: "Này Gotama, khi ấy Ngài là vua, hay là Bà-la-môn tế sư?"
348.Aho yañño, aho yaññasampadāti brāhmaṇā sappiādīhi niṭṭhānagamanaṃ sutvā – ‘‘yaṃ loke madhuraṃ, tadeva samaṇo gotamo katheti, handassa yaññaṃ pasaṃsāmā’’ti tuṭṭhacittā pasaṃsamānā evamāhaṃsu. Tuṇhībhūtova nisinno hotīti upari vattabbamatthaṃ cintayamāno nissaddova nisinno hoti. Abhijānāti pana bhavaṃ gotamoti idaṃ brāhmaṇo parihārena pucchanto āha. Itarathā hi – ‘‘kiṃ pana tvaṃ, bho gotama, tadā rājā ahosi, udāhu purohito brāhmaṇo’’ti evaṃ ujukameva pucchayamāno agāravo viya hoti.
Description of perpetual offerings and familial sacrifices
Phần chú giải về bố thí thường xuyên và tế lễ theo dòng tộc.
Niccadānaanukulayaññavaṇṇanā
349. But is there, revered Gotama, here the brahmin asks this, thinking, "It is difficult for all the inhabitants of Jambudīpa to get up and give offerings, and the entire populace, not doing their work, will perish. Is there any other sacrifice for us, besides this sacrifice, that is less troublesome and more fruitful?" Perpetual offerings, are constant offerings, regular meals. Familial sacrifices, are sacrifices to be performed by the lineage, even by poor people, saying, "These have been performed by our fathers and grandfathers". Indeed, such constant offerings for the virtuous, even the poor in that family do not discontinue them.
349. *Atthi pana, bho gotamāti* – vị Bà-la-môn hỏi điều này: "Việc đứng lên, khởi động bố thí cho tất cả cư dân Jambudīpa (Ấn Độ) là việc khó, và toàn thể dân chúng sẽ bị diệt vong nếu không làm các công việc của mình, liệu có tế lễ nào khác, ít tốn kém hơn và có kết quả lớn hơn tế lễ này cho chúng ta không?" *Niccadānānīti* là những món bố thí thường xuyên, những bữa ăn thường nhật. *Anukulayaññānīti* – là những tế lễ được thực hiện theo truyền thống dòng tộc, bởi những người nghèo khổ sau này, vì nghĩ rằng: "Những tế lễ này đã được cha ông, tổ tiên của chúng ta thực hiện", những món bố thí cố định như vậy, hướng đến những người trì giới, ngay cả những người nghèo trong dòng tộc ấy cũng không cắt đứt.
349.Atthi pana, bho gotamāti – idaṃ brāhmaṇo ‘‘sakalajambudīpavāsīnaṃ uṭṭhāya samuṭṭhāya dānaṃ nāma dātuṃ garukaṃ sakalajanapado ca attano kammāni akaronto nassissati, atthi nu kho amhākampi imamhā yaññā añño yañño appasamārambhataro ceva mahapphalataro cā’’ti etamatthaṃ pucchanto āha. Niccadānānīti dhuvadānāni niccabhattāni. Anukulayaññānīti – ‘‘amhākaṃ pitupitāmahādīhi pavattitānī’’ti katvā pacchā duggatapurisehipi vaṃsaparamparāya pavattetabbāni yāgāni, evarūpāni kira sīlavante uddissa nibaddhadānāni tasmiṃ kule daliddāpi na upacchindanti.
Herein is a story— it is said that five hundred meals were perpetually offered daily at Anāthapiṇḍika's house. There were five hundred tooth-wood sticks. Then, that family was gradually overcome by poverty, and one girl in that family was unable to offer more than one stick. Later, she went to the kingdom of Setavāhana, and by cleaning a threshing floor, she offered that stick with the grain she earned. A certain elder informed the king. The king brought her and placed her in the position of chief queen. From that time on, she again instituted five hundred stick-meals.
Trong đó, câu chuyện là thế này – nghe nói, tại nhà của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc), năm trăm phần ăn cố định được dâng cúng mỗi ngày. Có năm trăm thẻ tre. Rồi gia đình đó dần dần bị sự nghèo khó lấn át, một cô gái trong gia đình đó không thể cúng dường quá một thẻ. Sau đó, cô ấy đến xứ Setavāhana, làm sạch sân, và dùng lúa gạo kiếm được để cúng dường thẻ tre đó. Một vị trưởng lão bạch báo việc này với vua. Vua cho gọi cô ấy đến và đặt vào vị trí hoàng hậu. Từ đó trở đi, cô ấy lại cho thực hiện năm trăm phần ăn bằng thẻ tre.
Tatridaṃvatthu – anāthapiṇḍikassa kira ghare pañca niccabhattasatāni dīyiṃsu. Dantamayasalākāni pañcasatāni ahesuṃ. Atha taṃ kulaṃ anukkamena dāliddiyena abhibhūtaṃ, ekā tasmiṃ kule dārikā ekasalākato uddhaṃ dātuṃ nāsakkhi. Sāpi pacchā setavāhanarajjaṃ gantvā khalaṃ sodhetvā laddhadhaññena taṃ salākaṃ adāsi. Eko thero rañño ārocesi. Rājā taṃ ānetvā aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi. Sā tato paṭṭhāya puna pañcapi salākabhattasatāni pavattesi.
Blows with a stick— "Stand in line, stand in line," and going straight, "Seize, seize," and so on, saying such, blows with a stick given, also grabs by the neck are seen. This, brahmin, is the reason… leading to greater benefit. Here, because in this stick-meal, just as in a great sacrifice, there is no need for many attendants or equipment, therefore it is less troublesome. Because here there is no undertaking involving the cessation of work for many, known as distress, therefore it is less of an undertaking. And because this is offered and dedicated to the Sangha, therefore it is called a sacrifice. But because it is not easy to measure the flood of merit of a gift endowed with six factors, just like the water in the great ocean, and this is of such a kind, therefore it should be understood as more fruitful and of greater benefit. Having heard this, the brahmin thought— this perpetual meal, for the one giving it, rising up and exerting oneself, work for one person is lost every day. And new exertion has to be produced. Is there, then, another sacrifice even less troublesome and less of an undertaking? Therefore, he said, "Is there, O Gotama," and so on. There, because in the stick-meal there is no end to the task, one, having risen and exerted oneself, without doing any other work, must arrange it. But in the gift of a dwelling, there is an end to the task. Whether one has a leaf-hut made, or having spent ten million, a great monastery, having made the gift of wealth once, what is made lasts for seven or eight years, even a hundred years, even a thousand years. Only repair of places that have become dilapidated and fallen is to be done. Therefore, this gift of a dwelling is less troublesome and less of an undertaking than the stick-meal. Because here, according to the Sutta method, as many as the nine benefits beginning with "for the warding off of cold," have been stated, and according to the Khandhaka method,
Đánh bằng gậy – nghĩa là những đòn roi được quất xuống kèm theo những lời như: "Hãy đứng theo hàng lối, đứng yên, đứng yên!", "Hãy đi thẳng bắt lấy, bắt lấy!" và nắm lấy cổ. Này Bà-la-môn, đây là lý do… (như trên)… có lợi ích lớn hơn. Ở đây, vì trong phần ăn bằng thẻ tre này, không cần nhiều người phục vụ hay vật dụng như trong đại tế lễ, nên việc này ít phiền phức hơn. Vì ở đây không có sự khởi đầu của sự khổ não do việc cắt đứt công việc của nhiều người, nên nó ít khởi đầu hơn. Vì đây là vật cúng dường, vật bố thí cho Tăng chúng, nên được gọi là tế lễ, và vì đối với vật cúng dường hội đủ sáu chi, không dễ gì đo lường được dòng công đức, như nước trong biển cả, và việc này cũng như vậy. Do đó, cần phải biết rằng nó có quả báo lớn hơn và lợi ích lớn hơn. Nghe điều này, vị Bà-la-môn suy nghĩ – ngay cả việc cúng dường phần ăn cố định này, khi phải đứng ra quán xuyến, mỗi ngày làm mất đi công việc của một người. Và sự nỗ lực mới phải được tạo ra, liệu có tế lễ nào khác ít phiền phức hơn và ít khởi đầu hơn không? Vì vậy, ông nói: "Thưa Tôn giả Gotama, có hay không…" và tiếp theo. Ở đó, vì trong phần ăn bằng thẻ tre, không có sự kết thúc công việc, một người phải đứng ra quán xuyến, không làm việc khác, mà phải sắp đặt. Nhưng trong việc cúng dường tịnh xá, có sự kết thúc công việc. Dù là xây dựng một túp lều tranh, hay là chi ra một ngàn lượng vàng để xây dựng một tịnh xá lớn, chỉ cần bố thí tài sản một lần, thì tịnh xá được xây dựng sẽ tồn tại bảy, tám năm, thậm chí một trăm năm, một ngàn năm. Chỉ cần sửa chữa những chỗ hư hỏng và đổ nát. Vì vậy, việc cúng dường tịnh xá này ít phiền phức hơn và ít khởi đầu hơn so với phần ăn bằng thẻ tre. Vì ở đây, theo kinh văn, chín lợi ích được nói đến như: "Để ngăn ngừa cái lạnh" v.v…, theo Luật tạng (Khandhaka).
Daṇḍappahārāti – ‘‘paṭipāṭiyā tiṭṭhatha tiṭṭhathā’’ti ujuṃ gantvā gaṇhatha gaṇhathāti ca ādīni vatvā dīyamānā daṇḍappahārāpi galaggāhāpi dissanti. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu…pe… mahānisaṃsatarañcāti. Ettha yasmā mahāyaññe viya imasmiṃ salākabhatte na bahūhi veyyāvaccakarehi vā upakaraṇehi vā attho atthi, tasmā etaṃ appaṭṭhataraṃ. Yasmā cettha na bahūnaṃ kammacchedavasena pīḷāsaṅkhāto samārambho atthi, tasmā appasamārambhataraṃ. Yasmā cetaṃ saṅghassa yiṭṭhaṃ pariccattaṃ, tasmā yaññanti vuttaṃ, yasmā pana chaḷaṅgasamannāgatāya dakkhiṇāya mahāsamudde udakasseva na sukaraṃ puññābhisandassa pamāṇaṃ kātuṃ, idañca tathāvidhaṃ. Tasmā taṃ mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcāti veditabbaṃ. Idaṃ sutvā brāhmaṇo cintesi – idampi niccabhattaṃ uṭṭhāya samuṭṭhāya dadato divase divase ekassa kammaṃ nassati. Navanavo ussāho ca janetabbo hoti, atthi nu kho itopi añño yañño appaṭṭhataro ca appasamārambhataro cāti. Tasmā ‘‘atthi pana, bho gotamā’’tiādimāha. Tattha yasmā salākabhatte kiccapariyosānaṃ natthi, ekena uṭṭhāya samuṭṭhāya aññaṃ kammaṃ akatvā saṃvidhātabbameva. Vihāradāne pana kiccapariyosānaṃ atthi. Paṇṇasālaṃ vā hi kāretuṃ koṭidhanaṃ vissajjetvā mahāvihāraṃ vā, ekavāraṃ dhanapariccāgaṃ katvā kāritaṃ sattaṭṭhavassānipi vassasatampi vassasahassampi gacchatiyeva. Kevalaṃ jiṇṇapatitaṭṭhāne paṭisaṅkharaṇamattameva kātabbaṃ hoti. Tasmā idaṃ vihāradānaṃ salākabhattato appaṭṭhataraṃ appasamārambhatarañca hoti. Yasmā panettha suttantapariyāyena yāvadeva sītassa paṭighātāyāti ādayo navānisaṃsā vuttā, khandhakapariyāyena.
"It wards off cold, heat, and then wild beasts;
"Ngăn ngừa lạnh và nóng, và các loài thú dữ;
‘‘Sītaṃ uṇhaṃ paṭihanti, tato vāḷamigāni ca;
And creeping things, and mosquitoes, and rains in the cold season.
Rắn rết, muỗi, và mưa trong mùa lạnh.
Siriṃsape ca makase ca, sisire cāpi vuṭṭhiyo.
Then the fierce wind and heat, arisen, are warded off;
Rồi gió và nắng nóng dữ dội, sinh ra cũng bị ngăn chặn;
Tato vātātapo ghoro, sañjāto paṭihaññati;
For shelter and for comfort, for meditation and for insight.
Để trú ẩn và an lạc, để thiền định và quán chiếu.
Leṇatthañca sukhatthañca, jhāyituñca vipassituṃ.
The gift of a dwelling to the Sangha, the Blessed One has praised as the highest;
Cúng dường tịnh xá cho Tăng chúng, được Đức Phật khen ngợi là tối thượng;
Vihāradānaṃ saṅghassa, aggaṃ buddhena vaṇṇitaṃ;
Therefore, a wise man, seeing his own benefit;
Vì vậy, bậc trí giả, thấy rõ lợi ích của bản thân;
Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;
Should have pleasant dwellings built, and have the learned dwell therein.
Hãy xây dựng tịnh xá xinh đẹp, và cho những vị nghe nhiều trú ngụ ở đó.
Vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute.
To those who are upright, with a clear mind;
Vì vậy, hãy dâng cúng thức ăn, đồ uống, y phục và chỗ ở;
Tasmā annañca pānañca, vatthasenāsanāni ca;
He should give food and drink, cloth and lodging.
Cho những vị chân chính, với tâm tư thanh tịnh.
Dadeya ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
They teach him the Dhamma, dispelling all suffering;
Họ sẽ thuyết pháp cho vị ấy, pháp diệt trừ mọi khổ đau;
Te tassa dhammaṃ desenti, sabbadukkhāpanūdanaṃ;
Knowing which Dhamma here, he attains Nibbāna, free from defilements." (Cūḷava. 295);
Nhờ hiểu rõ pháp này ở đây, vị ấy sẽ nhập Niết-bàn, không còn phiền não." (Cūḷavagga. 295);
Yaṃ so dhammaṃ idhaññāya, parinibbāti anāsavo’’ti. (cūḷava. 295);
Seventeen benefits have been stated. Therefore, this should be understood as more fruitful and of greater benefit than the stick-meal. But it is called a sacrifice only because of its dedication to the Sangha. Having heard even this, the brahmin thought— "Giving the gift of a dwelling, having made a gift of wealth, is difficult; even a small copper coin belonging to oneself is hard to give away to another. Well then, I shall ask about a sacrifice even less troublesome and less of an undertaking." Then, asking about that, he said, "Is there, O…" and so on.
Mười bảy lợi ích đã được nói đến. Do đó, cần phải biết rằng việc này có quả báo lớn hơn và lợi ích lớn hơn so với phần ăn bằng thẻ tre. Vì là vật cúng dường cho Tăng chúng, nên được gọi là tế lễ. Nghe điều này, vị Bà-la-môn suy nghĩ – "Việc cúng dường tịnh xá bằng cách bố thí tài sản là việc khó làm, vì ngay cả một đồng tiền nhỏ của bản thân cũng khó bố thí cho người khác, vậy ta hãy hỏi về một tế lễ khác ít phiền phức hơn và ít khởi đầu hơn nữa." Rồi ông hỏi về điều đó – "Thưa Tôn giả, có hay không…" và tiếp theo.
Sattarasānisaṃsā vuttā. Tasmā etaṃ salākabhattato mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcāti veditabbaṃ. Saṅghassa pana pariccattattāva yaññoti vuccati. Idampi sutvā brāhmaṇo cintesi – ‘‘dhanapariccāgaṃ katvā vihāradānaṃ nāma dukkaraṃ, attano santakā hi kākaṇikāpi parassa duppariccajā, handāhaṃ itopi appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca yaññaṃ pucchāmī’’ti. Tato taṃ pucchanto – ‘‘atthi pana bho’’tiādimāha.
350-351. There, because even in a dwelling dedicated once, there is a task due to repeated thatching, repairing breaks and cracks, and so on, but taking refuge, whether in the presence of one monk, or of the Sangha, or of a group, once taken, is taken, there is no repetition of that to be done, therefore it is less troublesome and less of an undertaking than the gift of a dwelling. And because taking refuge is a meritorious action involving the dedication of life to the three jewels, it gives heavenly attainment, therefore it is more fruitful and of greater benefit. It is called a sacrifice because of the dedication of life to the three jewels.
350-351. Ở đó, vì dù đã bố thí tịnh xá một lần, vẫn có việc phải làm do việc lợp lại, sửa chữa chỗ nứt vỡ v.v… nhiều lần, nhưng quy y, dù là đối với một vị Tỳ-kheo, Tăng chúng hay nhóm Tăng chúng, một khi đã thọ trì, thì đã thọ trì, không có việc phải làm lại nhiều lần, vì vậy, nó ít phiền phức hơn và ít khởi đầu hơn so với việc cúng dường tịnh xá. Và vì quy y là việc thiện bố thí mạng sống cho Tam Bảo, đem lại quả báo sanh thiên, nên nó có quả báo lớn hơn và lợi ích lớn hơn. Vì bố thí mạng sống cho Tam Bảo nên được gọi là tế lễ.
350-351. Tattha yasmā sakiṃ pariccattepi vihāre punappunaṃ chādanakhaṇḍaphullappaṭisaṅkharaṇādivasena kiccaṃ atthiyeva, saraṇaṃ pana ekabhikkhussa vā santike saṅghassa vā gaṇassa vā sakiṃ gahitaṃ gahitameva hoti, natthi tassa punappunaṃ kattabbatā, tasmā taṃ vihāradānato appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca hoti. Yasmā ca saraṇagamanaṃ nāma tiṇṇaṃ ratanānaṃ jīvitapariccāgamayaṃ puññakammaṃ saggasampattiṃ deti, tasmā mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañcāti veditabbaṃ. Tiṇṇaṃ pana ratanānaṃ jīvitapariccāgavasena yaññoti vuccati.
352. Having heard this, the brahmin thought— "Life belonging to oneself is difficult to give away to another. Is there, then, another sacrifice even less troublesome?" Then, asking about that, he again said, "Is there, O Gotama?" and so on. Here, in "abstaining from taking life," and so on, "abstaining" means refraining. That is threefold— refraining from what has come before, refraining by undertaking, and refraining by cutting off the bridge. Here, one who, even without having taken the precepts, merely reflecting on his own birth, clan, family designation, and so on, thinking "This is not proper for me," does not commit taking life, and so on, avoids the object that has come before. He refrains from far off. That refraining of his should be understood as refraining from what has come before.
352. Nghe điều này, vị Bà-la-môn suy nghĩ – "Mạng sống của bản thân khó bố thí cho người khác, liệu có tế lễ nào khác ít phiền phức hơn không?" Rồi ông hỏi về điều đó – "Thưa Tôn giả Gotama, có hay không…" và tiếp theo. Ở đó, trong câu "Tránh xa sát sinh…", "tránh xa" nghĩa là sự বিরত (sự tránh). Nó có ba loại – tránh khi có cơ hội, tránh do thọ trì, tránh do đoạn tuyệt hoàn toàn. Ở đó, người nào dù không thọ trì giới luật, nhưng chỉ nhớ đến chủng tộc, dòng họ, gia đình v.v… của bản thân, suy nghĩ – "Việc này không phù hợp với ta" mà không làm việc sát sinh v.v…, tránh đối tượng (tức là sinh vật) khi có cơ hội. Tránh xa. Sự tránh của người đó được biết là tránh khi có cơ hội.
352. Idaṃ sutvā brāhmaṇo cintesi – ‘‘attano jīvitaṃ nāma parassa pariccajituṃ dukkaraṃ, atthi nu kho itopi appaṭṭhataro yañño’’ti tato taṃ pucchanto puna ‘‘atthi pana, bho gotamā’’tiādimāha. Tattha pāṇātipātā veramaṇītiādīsu veramaṇī nāma virati. Sā tividhā hoti – sampattavirati, samādānavirati setughātaviratīti. Tattha yo sikkhāpadāni agahetvāpi kevalaṃ attano jātigottakulāpadesādīni anussaritvā – ‘‘na me idaṃ patirūpa’’nti pāṇātipātādīni na karoti, sampattavatthuṃ pariharati. Tato ārakā viramati. Tassa sā virati sampattaviratīti veditabbā.
But the refraining of one taking the precepts, saying, "From today on, even for the sake of life, I will not kill a living being," or "I refrain from taking life," or "I undertake the precept of refraining," should be understood as refraining by undertaking.
Còn sự tránh của người thọ trì giới luật như: "Kể từ hôm nay, dù vì mạng sống cũng không sát sinh" hoặc "Tôi tránh xa sát sinh" hoặc "Tôi thọ trì sự tránh xa" thì được biết là tránh do thọ trì.
‘‘Ajjatagge jīvitahetupi pāṇaṃ na hanāmī’’ti vā ‘‘pāṇātipātā viramāmī’’ti vā ‘‘veramaṇiṃ samādiyāmī’’ti vā evaṃ sikkhāpadāni gaṇhantassa pana virati samādānaviratīti veditabbā.
But the refraining of noble disciples, connected with the path, is called refraining by cutting off the bridge. Here, the first two refrainings arise having as object that which is to be transgressed, due to killing, and so on, the object of life-faculty, and so on. The last has Nibbāna as its object. And here, for one who takes the five precepts together, if one is broken, all are broken. For one who takes them one by one, only that which he transgresses is broken. But for refraining by cutting off the bridge, there is no such thing as breaking. Even in another existence, a noble disciple, even for the sake of life, neither kills a living being nor drinks liquor. Even if liquor and milk are mixed and poured into his mouth, only the milk enters, not the liquor. How is this? For the flamingoes, in water mixed with milk, only the milk enters, not the water. If this is said to be due to their birth, this should be understood as due to the nature of things. But because, in taking refuge, making the view right is heavy, but in undertaking the precepts, there is only refraining. Therefore, for one taking it anyhow, or for one taking it properly, it is less troublesome and less of an undertaking. But because there is no giving similar to the five precepts, here great fruitfulness and great benefit should be understood. It has been said—
Còn sự tránh của các bậc Thánh đệ tử, kết hợp với đạo (magga), được gọi là tránh do đoạn tuyệt hoàn toàn. Ở đó, hai sự tránh trước, khi có đối tượng (tức là sinh vật) có thể xâm phạm do việc đoạt mạng v.v…, thì khởi lên duyên theo đối tượng đó. Sự tránh cuối cùng chỉ duyên theo Niết-bàn. Và ở đây, người nào thọ trì năm giới cùng một lúc, thì khi phạm một giới, tất cả đều bị phạm. Người nào thọ trì từng giới một, thì chỉ giới nào bị xâm phạm, giới đó bị phạm. Còn đối với sự tránh do đoạn tuyệt hoàn toàn, không có sự phạm, vì bậc Thánh đệ tử dù trong kiếp sống khác, dù vì mạng sống cũng không sát sinh, không uống rượu. Nếu rượu và sữa được trộn lẫn và đổ vào miệng của vị ấy, chỉ có sữa đi vào, không phải rượu. Giống như gì? Trong nước có pha sữa, chỉ có sữa đi vào các con sếu, không phải nước. Cần phải biết rằng đây là do bản tính của loài (yonisiddha) và bản tính của pháp (dhammatāsiddha). Vì trong việc quy y, việc làm cho kiến giải trở nên chân chính là quan trọng. Còn trong việc thọ trì giới luật, chỉ có sự tránh mà thôi. Do đó, việc này dù thọ trì thế nào đi nữa, hay thọ trì tốt đẹp, thì cũng ít phiền phức hơn và ít khởi đầu hơn. Vì không có sự bố thí nào giống như năm giới, nên ở đây cần phải biết là có quả báo lớn và lợi ích lớn. Điều này đã được nói đến –
Ariyasāvakānaṃ pana maggasampayuttā virati setughātavirati nāma. Tattha purimā dve viratiyo yaṃ voropanādivasena vītikkamitabbaṃ jīvitindriyādivatthu, taṃ ārammaṇaṃ katvā pavattanti. Pacchimā nibbānārammaṇāva. Ettha ca yo pañca sikkhāpadāni ekato gaṇhati, tassa ekasmiṃ bhinne sabbāni bhinnāni honti. Yo ekekaṃ gaṇhati, so yaṃ vītikkamati, tadeva bhijjati. Setughātaviratiyā pana bhedo nāma natthi, bhavantarepi hi ariyasāvako jīvitahetupi neva pāṇaṃ hanati na suraṃ pivati. Sacepissa surañca khīrañca missetvā mukhe pakkhipanti, khīrameva pavisati, na surā. Yathā kiṃ? Koñcasakuṇānaṃ khīramissake udake khīrameva pavisati? Na udakaṃ. Idaṃ yonisiddhanti ce, idaṃ dhammatāsiddhanti ca veditabbaṃ. Yasmā pana saraṇagamane diṭṭhiujukakaraṇaṃ nāma bhāriyaṃ. Sikkhāpadasamādāne pana viratimattakameva. Tasmā etaṃ yathā vā tathā vā gaṇhantassāpi sādhukaṃ gaṇhantassāpi appaṭṭhatarañca appasamārambhatarañca. Pañcasīlasadisassa pana dānassa abhāvato ettha mahapphalatā mahānisaṃsatā ca veditabbā. Vuttañhetaṃ –
"These five, monks, gifts, great gifts, are known as the highest, known for a long time, known by tradition, ancient, unadulterated, previously unadulterated, they are not adulterated, they will not be adulterated, not despised by wise recluses and brahmins. What are the five? Here, monks, a noble disciple, abandoning the taking of life, refrains from taking life. Refraining from taking life, monks, a noble disciple gives fearlessness to immeasurable beings, gives non-enmity, gives non-oppression. Having given fearlessness to immeasurable beings, having given non-enmity, having given non-oppression, he becomes a sharer in immeasurable fearlessness, non-enmity, non-oppression. This, monks, is the first gift, a great gift… by wise…
"Này các Tỳ-kheo, có năm loại bố thí này, là đại bố thí, tối thượng, lâu đời, thuộc dòng dõi, cổ xưa, không bị pha trộn, chưa từng bị pha trộn, không đang bị pha trộn, sẽ không bị pha trộn, không bị các vị Sa-môn, Bà-la-môn có trí tuệ chỉ trích. Thế nào là năm? Ở đây, này các Tỳ-kheo, vị Thánh đệ tử từ bỏ sát sinh, tránh xa sát sinh. Này các Tỳ-kheo, vị Thánh đệ tử tránh xa sát sinh, cho sự không sợ hãi đến vô lượng chúng sinh, cho sự không hận thù, cho sự không não hại. Cho sự không sợ hãi đến vô lượng chúng sinh, cho sự không hận thù, cho sự không não hại, vị ấy được dự phần vào sự không sợ hãi, không hận thù, không não hại vô lượng. Này các Tỳ-kheo, đây là bố thí thứ nhất, là đại bố thí… (như trên)… bởi các vị có trí tuệ.
‘‘Pañcimāni , bhikkhave, dānāni mahādānāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni pañca? Idha, bhikkhave, ariyasāvako pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Pāṇātipātā paṭivirato, bhikkhave, ariyasāvako aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ deti, averaṃ deti abyāpajjhaṃ deti. Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ datvā averaṃ datvā abyāpajjhaṃ datvā aparimāṇassa abhayassa averassa abyāpajjhassa bhāgī hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ dānaṃ mahādānaṃ…pe… viññūhīti.
And again, monks, a noble disciple, abandoning taking what is not given… abandoning sexual misconduct… abandoning false speech… abandoning the state of negligence caused by liquor, wine, and intoxicants… these, monks, are the five gifts, great gifts, known as the highest… by the wise" (A. Ni. 8.39).
Lại nữa, này các Tỳ-kheo, vị Thánh đệ tử từ bỏ trộm cắp… (như trên)… từ bỏ tà dâm… (như trên)… từ bỏ nói dối… (như trên)… từ bỏ uống rượu, chất say, là nhân của sự buông lung… (như trên)… Này các Tỳ-kheo, năm loại bố thí này là đại bố thí, tối thượng… (như trên)… bởi các vị có trí tuệ" (A. v, 39).
Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako adinnādānaṃ pahāya…pe… kāmesumicchācāraṃ pahāya…pe… musāvādaṃ pahāya…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya…pe… imāni kho, bhikkhave, pañca dānāni mahādānāni aggaññāni…pe… viññūhī’’ti (a. ni. 8.39).
And this group of five precepts is called a sacrifice because it is undertaken saying, "I will give up attachment to self and attachment to life, and protect." Here, although taking refuge is senior to the five precepts, this is said to be of great fruit because of the protected precepts based on taking refuge itself.
Và năm giới này được gọi là tế lễ, vì được thọ trì với ý nghĩ – "Ta sẽ từ bỏ lòng yêu mến bản thân và lòng yêu mến mạng sống mà giữ gìn". Ở đó, mặc dù quy y là cao quý hơn năm giới, nhưng điều này được nói là có quả báo lớn vì dựa trên chính sự quy y mà giữ gìn giới luật.
Idañca pana sīlapañcakaṃ – ‘‘attasinehañca jīvitasinehañca pariccajitvā rakkhissāmī’’ti samādinnatāya yaññoti vuccati. Tattha kiñcāpi pañcasīlato saraṇagamanameva jeṭṭhakaṃ, idaṃ pana saraṇagamaneyeva patiṭṭhāya rakkhitasīlavasena mahapphalanti vuttaṃ.
353. Hearing this, the brahmin thought, "It is difficult to maintain the five precepts. Is there anything else similar, less troublesome and more fruitful than this?" Then, asking about that, he said, "Is there, O Gotama," and so on. Then the Blessed One, wishing to show him that for one established in the fulfillment of the three kinds of virtue, the first absorption and other attainments are less troublesome and more fruitful, beginning the teaching from the arising of a Buddha, he said, "Here, brahmin," and so on. In this context, because one who is endowed with the qualities mentioned before is the first absorption, one who is established in the first absorption and so on, while producing the second absorption and so on, does not get weary, therefore they are without trouble, without undertaking. Because here the first absorption gives one aeon of life in the Brahma-world. The second, eight aeons. The third, sixty-four aeons. The fourth, five hundred aeons. The same, developed through attainment of the base of the infinity of space, and so on, gives twenty, forty, sixty, and eighty-four thousand aeons of life; therefore it is more fruitful and more beneficial. And because of the abandonment of opposing states, such as the hindrances, it should be known as sacrifice.
353. Nghe điều này, vị Bà-la-môn suy nghĩ – "Giữ gìn năm giới quả là khó khăn, liệu có điều gì khác tương tự như vậy, ít phiền toái hơn mà lại có kết quả lớn hơn không?". Sau đó, để hỏi điều đó, ông ta lại nói – "Nhưng thưa Tôn giả Gotama, có chăng?". Vì vậy, Đức Thế Tôn muốn chỉ ra cho ông ta thấy, đối với người an trú trong sự thành tựu ba loại giới, các loại thiền định từ Sơ thiền trở lên ít phiền toái hơn và có kết quả lớn hơn, bắt đầu thuyết pháp từ sự xuất hiện của một vị Phật, Ngài nói – "Ở đây, này Bà-la-môn". Trong đó, bởi vì người thành tựu các đức tính đã được nói ở trước, chứng đắc Sơ thiền, an trú trong Sơ thiền, phát triển các thiền định từ Nhị thiền trở lên không mệt mỏi, cho nên chúng ít phiền toái, ít nỗ lực. Bởi vì ở đây Sơ thiền cho tuổi thọ một kiếp ở cõi Phạm thiên. Nhị thiền cho tám kiếp. Tam thiền cho sáu mươi bốn kiếp. Tứ thiền cho năm trăm kiếp. Cũng thiền định ấy được tu tập theo cách của Không vô biên xứ định cho hai mươi, bốn mươi, sáu mươi, và tám mươi bốn ngàn kiếp tuổi thọ; cho nên có kết quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn. Do sự từ bỏ các pháp chướng ngại như năm triền cái, nên nó được biết đến là tế tự.
353. Idampi sutvā brāhmaṇo cintesi – ‘‘pañcasīlaṃ nāma rakkhituṃ garukaṃ, atthi nu kho aññaṃ kiñci īdisameva hutvā ito appaṭṭhatarañca mahapphalatarañcā’’ti. Tato taṃ pucchanto punapi – ‘‘atthi pana, bho gotamā’’tiādimāha. Athassa bhagavā tividhasīlapāripūriyaṃ ṭhitassa paṭhamajjhānādīnaṃ yaññānaṃ appaṭṭhatarañca mahapphalatarañca dassetukāmo buddhuppādato paṭṭhāya desanaṃ ārabhanto ‘‘idha brāhmaṇā’’tiādimāha. Tattha yasmā heṭṭhā vuttehi guṇehi samannāgato paṭhamaṃ jhānaṃ, paṭhamajjhānādīsu ṭhito dutiyajjhānādīni nibbattento na kilamati, tasmā tāni appaṭṭhāni appasamārambhāni. Yasmā panettha paṭhamajjhānaṃ ekaṃ kappaṃ brahmaloke āyuṃ deti. Dutiyaṃ aṭṭhakappe. Tatiyaṃ catusaṭṭhikappe. Catutthaṃ pañcakappasatāni. Tadeva ākāsānañcāyatanādisamāpattivasena bhāvitaṃ vīsati, cattālīsaṃ, saṭṭhi, caturāsīti ca kappasahassāni āyuṃ deti; tasmā mahapphalatarañca mahānisaṃsatarañca. Nīvaraṇādīnaṃ pana paccanīkānaṃ dhammānaṃ pariccattattā taṃ yaññanti veditabbaṃ.
Because one who is established in the qualities culminating in the fourth absorption while producing insight knowledge does not become weary, therefore it is without trouble, without undertaking; but because of the absence of pleasure equal to the pleasure of insight, it is of great fruit. Through the abandonment of opposing defilements, it is a sacrifice. The supernormal power of the mind-made body, too, is without trouble, without undertaking, because one does not get weary while producing it by being established in insight-knowledge; it is of great fruit because of the ability to create a form similar to oneself. Through abandonment of one's opposing defilements, it is sacrifice. The various kinds of supernormal power and so on are without trouble, without undertaking, because one does not become weary producing them by being established in the mind-made body, and so on. They are a sacrifice through the abandonment of one's own opposing defilements. The various kinds of supernormal power here are seen through the ability to manifest various transformations. The divine ear, through the ability to hear the sounds of gods and humans; the penetration of minds, through the ability to know the sixteen kinds of consciousness of others; the recollection of past lives, through the ability to recollect the places one wished to; the divine eye, through the ability to see the forms one wished to; the knowledge of the destruction of the āsavas, through the production of the extremely refined supramundane path-pleasure, should be known as being of great fruit. But because there is no other sacrifice more excellent than Arahatship, therefore, completing the teaching with the culmination of Arahatship, he said, "This, too, brahmin," and so on.
Bởi vì người an trú trong các đức tính đến Tứ thiền làm nền tảng, phát triển Tuệ quán (Vipassanā) không mệt mỏi, cho nên nó ít phiền toái, ít nỗ lực; nhưng vì không có loại an lạc nào sánh bằng an lạc của Tuệ quán, nên nó có kết quả lớn. Do sự từ bỏ các phiền não chướng ngại, nên nó là tế tự. Bởi vì người an trú trong Tuệ quán, phát triển Thần thông biến hóa bằng ý (Manomayiddhi) không mệt mỏi, cho nên nó ít phiền toái, ít nỗ lực; nhưng vì có khả năng hóa hiện ra thân hình giống như mình, nên nó có kết quả lớn. Do sự từ bỏ các phiền não chướng ngại của mình, nên nó là tế tự. Các loại Thần thông biến hóa (Iddhividhañāṇa), v.v..., bởi vì người an trú trong các loại thần thông như Thần thông biến hóa bằng ý, v.v..., phát triển chúng không mệt mỏi, cho nên chúng ít phiền toái, ít nỗ lực, do sự đoạn trừ các phiền não chướng ngại của riêng từng loại, nên chúng là tế tự. Ở đây, Thần thông biến hóa có khả năng hiển thị nhiều loại biến hóa khác nhau. Thiên nhĩ thông có khả năng nghe âm thanh của chư thiên và loài người; Tha tâm thông có khả năng biết được mười sáu loại tâm của người khác; Túc mạng minh có khả năng nhớ lại nơi chốn mong muốn; Thiên nhãn thông có khả năng nhìn thấy sắc pháp mong muốn; Lậu tận thông có khả năng thành tựu an lạc siêu thế thù thắng vi diệu, nên chúng được biết là có kết quả lớn. Nhưng bởi vì không có loại tế tự nào thù thắng hơn A-la-hán quả, nên kết thúc bài thuyết pháp bằng đỉnh cao A-la-hán quả, Ngài nói – "Này Bà-la-môn, đây cũng là".
Vipassanāñāṇampi yasmā catutthajjhānapariyosānesu guṇesu patiṭṭhāya nibbattento na kilamati, tasmā appaṭṭhaṃ appasamārambhaṃ; vipassanāsukhasadisassa pana sukhassa abhāvā mahapphalaṃ. Paccanīkakilesapariccāgato yaññoti. Manomayiddhipi yasmā vipassanāñāṇe patiṭṭhāya nibbattento na kilamati, tasmā appaṭṭhā appasamārambhā; attano sadisarūpanimmānasamatthatāya mahapphalā. Attano paccanīkakilesapariccāgato yañño. Iddhividhañāṇādīnipi yasmā manomayañāṇādīsu patiṭṭhāya nibbattento na kilamati, tasmā appaṭṭhāni appasamārambhāni, attano attano paccanīkakilesappahānato yañño. Iddhividhaṃ panettha nānāvidhavikubbanadassanasamatthatāya. Dibbasotaṃ devamanussānaṃ saddasavanasamatthatāya; cetopariyañāṇaṃ paresaṃ soḷasavidhacittajānanasamatthatāya; pubbenivāsānussatiñāṇaṃ icchiticchitaṭṭhānasamanussaraṇasamatthatāya; dibbacakkhu icchiticchitarūpadassanasamatthatāya; āsavakkhayañāṇaṃ atipaṇītalokuttaramaggasukhanipphādanasamatthatāya mahapphalanti veditabbaṃ. Yasmā pana arahattato visiṭṭhataro añño yañño nāma natthi, tasmā arahattanikūṭeneva desanaṃ samāpento – ‘‘ayampi kho, brāhmaṇā’’tiādimāha.
Description of Kūṭadanta's declaration of going for refuge
Giải thích về sự bày tỏ trở thành cư sĩ của Kūṭadanta.
Kūṭadantaupāsakattapaṭivedanāvaṇṇanā
354-358. Thus spoken, thus spoken by the Blessed One, desiring to go for refuge because of being pleased with the teaching, the brahmin Kūṭadanta said the words, "This is excellent, O Gotama," and so on. Let it blow, that is, having approached, extinguishing the chariot of the body, let the gentle breeze blow. And, having said this, the brahmin sent a man, "Go, sir, enter the sacrificial enclosure and release all those beings from their bonds." He, having replied, "Very well," did accordingly and, having come back, reported, "Those beings, sir, have been released." As long as the brahmin did not hear that account, the Blessed One did not teach the Dhamma. Why? "There is agitation in the brahmin's mind." But having heard it, his train of thought is calmed, "Many beings have indeed been released by me." The Blessed One, knowing his calmed mind, began the teaching of the Dhamma. Referring to this, it is said, "Then the Blessed One," and so on. Again, the words, "with prepared mind," refer to the calming of the hindrances by means of the gradual discourse. The rest is indeed clear in meaning.
354-358. Được nói như vậy, Bà-la-môn Kūṭadanta hoan hỷ với bài pháp, muốn quy y, đã nói những lời như – 'Thật tuyệt diệu thay, thưa Tôn giả Gotama'. "Xin cho gió thổi đến" (Upavāyatu) nghĩa là gió mát làm dịu cỗ xe thân thể, thổi đến, làm thân thể mát mẻ. Và sau khi nói điều này, vị Bà-la-môn sai người – "Này con, hãy đi đến bãi tế tự, cởi trói cho tất cả những con vật đó". Người kia vâng lời "Tốt lành", làm theo như vậy, rồi trở về bạch – "Thưa ngài, những con vật đó đã được thả". Cho đến khi vị Bà-la-môn chưa nghe tin tức đó, Đức Thế Tôn vẫn chưa thuyết pháp. Vì sao? "Vì trong tâm của Bà-la-môn có sự xao động". Nhưng sau khi nghe, tâm tư của ông hoan hỷ với ý nghĩ "Nhiều con vật của ta đã được thả". Đức Thế Tôn biết tâm ông đã hoan hỷ, liền bắt đầu bài pháp. Liên quan đến điều đó, có nói – "Rồi Đức Thế Tôn". Lại nữa, "Tâm đã sẵn sàng" (kallacitta), v.v..., là nói về sự lắng dịu các triền cái bằng phương pháp tuần tự thuyết (ānupubbikathā). Phần còn lại có nghĩa rõ ràng.
354-358.Evaṃvutteti evaṃ bhagavatā vutte desanāya pasīditvā saraṇaṃ gantukāmo kūṭadanto brāhmaṇo – ‘etaṃ abhikkantaṃ bho, gotamā’tiādikaṃ vacanaṃ avoca. Upavāyatūti upagantvā sarīradarathaṃ nibbāpento tanusītalo vāto vāyatūti. Idañca pana vatvā brāhmaṇo purisaṃ pesesi – ‘‘gaccha, tāta, yaññavāṭaṃ pavisitvā sabbe te pāṇayo bandhanā mocehī’’ti. So ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā tathā katvā āgantvā ‘‘muttā bho, te pāṇayo’’ti ārocesi. Yāva brāhmaṇo taṃ pavattiṃ na suṇi, na tāva bhagavā dhammaṃ desesi. Kasmā? ‘‘Brāhmaṇassa citte ākulabhāvo atthī’’ti. Sutvā panassa ‘‘bahū vata me pāṇā mocitā’’ti cittacāro vippasīdati. Bhagavā tassa vippasannamanataṃ ñatvā dhammadesanaṃ ārabhi. Taṃ sandhāya – ‘‘atha kho bhagavā’’tiādi vuttaṃ. Puna ‘kallacitta’ntiādi ānupubbikathānubhāvena vikkhambhitanīvaraṇataṃ sandhāya vuttaṃ. Sesaṃ uttānatthamevāti.
Thus, in the Sumaṅgalavilāsinī, the commentary on the Dīgha Nikāya,
Như vậy là phần giải thích về Kinh Kūṭadanta
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
The description of the Kūṭadanta Sutta is concluded.
Trong Sumaṅgalavilāsinī, Chú giải Trường Bộ Kinh, đã hoàn tất.
Kūṭadantasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.