Pali Canon Commentaries13. Commentary on the Tevijja Sutta
13. Chú giải Kinh Tevijja (Tam minh)
13. Tevijjasuttavaṇṇanā
518. Thus I have heard…as…in the Kosalans, is the Tevijja Sutta. Here is the explanation of the words that are not obvious. Manasākata is the name of that village. To the north of Manasākata, means not far from Manasākata, on the north side. In a grove of mango trees, means in a young mango grove; it is said that that area of land was delightful, with sand spread below like a silver sheet, and above, a mango grove with thick branches and leaves, like a canopy of jewels. In that mango grove, which provides the solitary bliss suitable for Buddhas, he dwells – this is the meaning.
518. "Tôi nghe như vầy... ở Kosala" là Kinh Tevijja. Đây là phần giải thích các từ ngữ chưa rõ nghĩa. Manasākaṭa là tên của ngôi làng đó. Phía bắc của Manasākaṭa, tức là không xa Manasākaṭa, về phía bắc. Rừng xoài, trong khu rừng xoài non, khu đất ấy thật đáng yêu, phía dưới được rải cát trắng như tấm lụa bạc, phía trên là rừng xoài với cành lá rậm rạp như một chiếc lọng ngọc. Trong khu rừng xoài, nơi an lạc thanh tịnh xứng đáng với chư Phật, đó là ý nghĩa.
518.Evaṃme sutaṃ…pe… kosalesūti tevijjasuttaṃ. Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā. Manasākaṭanti tassa gāmassa nāmaṃ. Uttarena manasākaṭassāti manasākaṭato avidūre uttarapasse. Ambavaneti taruṇaambarukkhasaṇḍe, ramaṇīyo kira so bhūmibhāgo, heṭṭhā rajatapaṭṭasadisā vālikā vippakiṇṇā, upari maṇivitānaṃ viya ghanasākhāpattaṃ ambavanaṃ. Tasmiṃ buddhānaṃ anucchavike pavivekasukhe ambavane viharatīti attho.
519. Well-known and prominent, means renowned in various places due to the possession of family lineage, good conduct, and other such qualities. Caṅkī and so forth, are their names. Of these, Caṅkī was a resident of Opāsāda. Tārukkha was a resident of Icchānaṅgala. Pokkharasāti was a resident of Ukkaṭṭha. Jāṇusoṇī was a resident of Sāvatthi. Todeyya was a resident of Tudigāma. And others, means many other people. Having come from their own dwelling places, they reside there for the purpose of reciting the mantras. It is said that because of the delightful nature of Manasākata, those brahmins had houses built there by the river bank, fenced them off, prevented the entry of many others, and went to stay there from time to time.
519. Nổi tiếng, được biết đến, tức là được biết đến ở nơi này nơi kia nhờ sự đầy đủ về dòng dõi, gia phong... Caṅkī... là tên của họ. Trong đó, Caṅkī sống ở Opāsāda. Tārukkha sống ở Icchānaṅgala. Pokkharasātī sống ở Ukkaṭṭha. Jāṇusoṇī sống ở Sāvatthī. Todeyya sống ở Tudigāma. Và những người khác, tức là nhiều người khác. Họ đến từ những nơi cư trú của mình và sống ở đó để tụng niệm chú thuật. Vì sự đáng yêu của Manasākaṭa, những Bà-la-môn ấy đã xây dựng nhà cửa ở bờ sông, bao quanh lại, ngăn không cho nhiều người khác vào, thỉnh thoảng đến đó ở.
519.Abhiññātā abhiññātāti kulacārittādisampattiyā tattha tattha paññātā. Caṅkītiādīni tesaṃ nāmāni. Tattha caṅkī opāsādavāsiko. Tārukkho icchānaṅgalavāsiko. Pokkharasātī ukkaṭṭhavāsiko. Jāṇusoṇī sāvatthivāsiko. Todeyyo tudigāmavāsiko. Aññe cāti aññe ca bahujanā. Attano attano nivāsaṭṭhānehi āgantvā mantasajjhāyakaraṇatthaṃ tattha paṭivasanti. Manasākaṭassa kira ramaṇīyatāya te brāhmaṇā tattha nadītīre gehāni kāretvā parikkhipāpetvā aññesaṃ bahūnaṃ pavesanaṃ nivāretvā antarantarā tattha gantvā vasanti.
520-521. Of Vāseṭṭha and Bhāradvāja, means of Vāseṭṭha, the student of Pokkharasāti, and Bhāradvāja, the student of Tārukkha. These two, it is said, were well-born and had mastered the three Vedas. Walking for exercise, means walking in order to relieve fatigue caused by prolonged sitting. It is said that after reciting during the day, they would rise in the evening, have their servants bring bathing requisites, perfumes, garlands, oil, and washed clothes, and, surrounded by their attendants, go to the riverbank wishing to bathe, and pace back and forth on the sand, which was the color of a silver sheet. One would walk along while the other followed, and then the other would do the same – and so on. Therefore, it is said, "walking up and down in thoughtful companionship". Regarding the path and not-path, means regarding the path and the non-path. Having fulfilled which path, by which path can one go happily to the Brahma-world? Thus, they raised a discussion regarding the path and non-path – this is the meaning. The direct path, is an alternative term for the straight path, or by this truly straight path they go, they arrive. This is the direct way, the way out, leading out, means while going, one goes – this is the meaning.
520-521. Vāseṭṭha và Bhāradvāja, tức là đệ tử của Vāseṭṭha và Pokkharasātī, và đệ tử của Bhāradvāja và Tārukkha. Hai người này, thuộc dòng dõi cao quý, là những người thông thạo ba Veda. Kinh hành, tức là đi lại để giải trừ sự mệt mỏi do ngồi quá lâu. Họ, sau khi tụng niệm vào ban ngày, đến chiều, thức dậy, cho người mang theo đồ dùng tắm rửa, hương liệu, dầu thơm, y phục đã giặt, đi đến bờ sông để tắm, đi qua đi lại trên bãi cát có màu như tấm lụa bạc. Người này kinh hành theo người kia, rồi người kia theo người nọ. Vì vậy, nói rằng "kinh hành qua lại". Con đường và không phải con đường, tức là trên con đường và không phải con đường. Sau khi thực hành con đường nào, bằng con đường nào có thể an lạc đi đến Phạm thiên? Như vậy, khởi lên câu chuyện về con đường và không phải con đường. Añjasāyana (con đường thẳng) là một từ đồng nghĩa của con đường thẳng, hoặc là con đường thẳng, nhờ con đường này mà họ đi đến, đến, vì vậy, añjasāyana là con đường đưa đến giải thoát, đưa đến, tức là đang đi đến, đang đi, tức là đang đi.
520-521.Vāseṭṭhabhāradvājānanti vāseṭṭhassa ca pokkharasātino antevāsikassa, bhāradvājassa ca tārukkhantevāsikassa. Ete kira dve jātisampannā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū ahesuṃ. Jaṅghavihāranti aticiranisajjapaccayā kilamathavinodanatthāya jaṅghacāraṃ. Te kira divasaṃ sajjhāyaṃ katvā sāyanhe vuṭṭhāya nhānīyasambhāragandhamālateladhotavatthāni gāhāpetvā attano parijanaparivutā nhāyitukāmā nadītīraṃ gantvā rajatapaṭṭavaṇṇe vālikāsaṇḍe aparāparaṃ caṅkamiṃsu. Ekaṃ caṅkamantaṃ itaro anucaṅkami, puna itaraṃ itaroti. Tena vuttaṃ ‘‘anucaṅkamantānaṃ anuvicarantāna’’nti. Maggāmaggeti magge ca amagge ca. Katamaṃ nu kho paṭipadaṃ pūretvā katamena maggena sakkā sukhaṃ brahmalokaṃ gantunti evaṃ maggāmaggaṃ ārabbha kathaṃ samuṭṭhāpesunti attho. Añjasāyanoti ujumaggassetaṃ vevacanaṃ, añjasā vā ujukameva etena āyanti āgacchantīti añjasāyano niyyāniko niyyātīti niyyāyanto niyyāti, gacchanto gacchatīti attho.
For companionship with Brahma, means for him who practices and follows that path, for companionship with Brahma, for arising in the same place – this is the meaning. This is the one, means this very one. Declared, means spoken, illuminated. By the brahmin Pokkharasāti, means he refers to his own teacher. Thus, Vāseṭṭha, praising and holding up his own teacher's doctrine, proceeds. Bhāradvāja, too, holds up his own. Therefore, it is said, "Vāseṭṭha was not able," and so on.
Người thực hành con đường đó, tức là người thực hành, thực hành con đường đó, sẽ có sự đồng hành với Phạm thiên, tức là xuất hiện ở cùng một nơi. Yvāyaṃ (cái này), tức là cái này. Được tuyên bố, tức là được nói, được làm sáng tỏ. Bởi Bà-la-môn Pokkharasātī, tức là dẫn lời thầy của mình. Như vậy, Vāseṭṭha tán dương, chấp nhận lời dạy của thầy mình. Bhāradvāja cũng vậy. Vì vậy, nói rằng "Vāseṭṭha đã không thể...".
Takkarassa brahmasahabyatāyāti yo taṃ maggaṃ karoti paṭipajjati, tassa brahmunā saddhiṃ sahabhāvāya, ekaṭṭhāne pātubhāvāya gacchatīti attho. Yvāyanti yo ayaṃ. Akkhātoti kathito dīpito. Brāhmaṇena pokkharasātināti attano ācariyaṃ apadisati. Iti vāseṭṭho sakameva ācariyavādaṃ thometvā paggaṇhitvā vicarati. Bhāradvājopi sakamevāti. Tena vuttaṃ ‘‘neva kho asakkhi vāseṭṭho’’tiādi.
Then Vāseṭṭha, thinking, "The discussion of both of us is inconclusive; in this world, there is no one as skilled in the path as the Blessed Gotama, and the Blessed Gotama resides nearby; he will take up the scales and, like a merchant sitting down, cut through our doubt," informed Bhāradvāja of this matter, and both went and related their discussion to the Blessed One. Therefore, it is said, "Then Vāseṭṭha…as…this is the one declared by the brahmin Tārukkha."
Sau đó, Vāseṭṭha nghĩ: "Câu chuyện của cả hai chúng ta đều không đưa đến giải thoát, và trên đời này không ai có khả năng về con đường giống như Gotama, và Gotama đang sống không xa, ngài ấy sẽ cầm cân như người buôn bán ngồi và cắt đứt sự nghi ngờ của chúng ta", nói rõ ý đó cho Bhāradvāja, cả hai cùng đi và trình bày câu chuyện của mình với Đức Thế Tôn. Vì vậy, nói rằng "Và rồi Vāseṭṭha... cái này được tuyên bố bởi Bà-la-môn Tārukkha".
Tato vāseṭṭho ‘‘ubhinnampi amhākaṃ kathā aniyyānikāva, imasmiñca loke maggakusalo nāma bhotā gotamena sadiso natthi, bhavañca gotamo avidūre vasati, so no tulaṃ gahetvā nisinnavāṇijo viya kaṅkhaṃ chindissatī’’ti cintetvā tamatthaṃ bhāradvājassa ārocetvā ubhopi gantvā attano kathaṃ bhagavato ārocesuṃ. Tena vuttaṃ ‘‘atha kho vāseṭṭho…pe… yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti.
522. In this matter, O Gotama, means in this matter of the path and non-path. Contention, dispute, and so forth; here, contention is what arises first. Later on, it becomes a dispute. Both of these, due to the different doctrines of various teachers, become a difference of opinion.
522. Ở đây, thưa Gotama, tức là về con đường và không phải con đường này. Tranh cãi, tranh luận..., sự tranh cãi trước tiên. Về sau là tranh luận. Cả hai điều này, do quan điểm của các thầy khác nhau, nên là tranh luận khác nhau.
522.Ettha bho gotamāti etasmiṃ maggāmagge. Viggaho vivādotiādīsu pubbuppattiko viggaho. Aparabhāge vivādo. Duvidhopi eso nānāācariyānaṃ vādato nānāvādo.
523. But in what then, is your, means you yourself are standing firm, holding to your own teacher's doctrine as the very path, and Bhāradvāja is also holding to his own teacher's doctrine, and neither of you has any doubt in the other's view. This being the case, in what is your contention? He asks.
523. Nhưng về điều gì?, tức là ông cũng chấp nhận quan điểm của thầy mình rằng đây là con đường, Bhāradvāja cũng chấp nhận quan điểm của thầy mình, không ai trong số họ có một chút nghi ngờ nào. Như vậy, hỏi rằng các ông tranh cãi về điều gì?
523.Atha kismiṃ pana voti tvampi ayameva maggoti attano ācariyavādameva paggayha tiṭṭhasi, bhāradvājopi attano ācariyavādameva, ekassāpi ekasmiṃ saṃsayo natthi. Evaṃ sati kismiṃ vo viggahoti pucchati.
524. In the path and non-path, O Gotama, means in the path, O Gotama, and in the non-path; in the straight path and the crooked path – this is the meaning. It is said that this one does not say of even a single brahmin's path, "It is not the path." But, just as his own teacher's path is the straight path, he does not acknowledge the paths of others in the same way. Therefore, clarifying this very point, he said, "Although, O Gotama," and so on.
524. Về con đường và không phải con đường, thưa Gotama, tức là về con đường, thưa Gotama, và không phải con đường, về con đường thẳng và không phải con đường thẳng. Người này không nói rằng con đường của một Bà-la-môn "không phải là con đường". Nhưng, như con đường của thầy mình là con đường thẳng, không thừa nhận con đường của người khác như vậy, vì vậy, làm sáng tỏ ý nghĩa đó, nói rằng "Tuy nhiên, thưa Gotama...".
524.Maggāmagge, bho gotamāti magge bho gotama amagge ca, ujumagge ca anujumagge cāti attho. Esa kira ekabrāhmaṇassāpi maggaṃ ‘‘na maggo’’ti na vadati. Yathā pana attano ācariyassa maggo ujumaggo, na evaṃ aññesaṃ anujānāti, tasmā tamevatthaṃ dīpento ‘‘kiñcāpi bho gotamā’’tiādimāha.
All these, he speaks with a change of gender; it means all of them. Many, means eight or ten. Various paths, means various kinds of major and minor paths for walking, cart-paths, and so forth, coming from all around – from villages, rivers, ponds, fields, and so forth – and entering the village.
Tất cả những cái đó, tức là nói đảo ngược cách chia (của danh từ), tức là nói tất cả. Nhiều, tức là tám hoặc mười. Những con đường khác nhau, tức là những con đường lớn nhỏ khác nhau, như đường đi bộ, đường xe... xung quanh, đến từ làng, sông, hồ, ruộng... và đi vào làng.
Sabbāni tānīti liṅgavipallāsena vadati, sabbe teti vuttaṃ hoti. Bahūnīti aṭṭha vā dasa vā. Nānāmaggānīti mahantāmahantajaṅghamaggasakaṭamaggādivasena nānāvidhāni sāmantā gāmanadītaḷākakhettādīhi āgantvā gāmaṃ pavisanamaggāni.
525-526. "They lead out, Vāseṭṭha, you say." The Blessed One made him affirm his statement, changing the words three times. Why? Because the sectarians, having affirmed something and then being refuted, become disrespectful. He will not be able to do so in that way.
525-526. "Ông nói rằng đưa đến giải thoát, Vāseṭṭha", Đức Thế Tôn đã ba lần thay đổi cách nói và bắt phải xác nhận. Vì sao? Vì ngoại đạo, sau khi đã xác nhận, sau đó, khi bị chỉ trích, lại xem thường. Ngài ấy sẽ không thể làm như vậy.
525-526.‘‘Niyyantīti vāseṭṭha vadesī’’ti bhagavā tikkhattuṃ vacībhedaṃ katvā paṭiññaṃ kārāpesi. Kasmā? Titthiyā hi paṭijānitvā pacchā niggayhamānā avajānanti. So tathā kātuṃ na sakkhissatīti.
527-529. Those experts in the three Vedas, means those who are called experts in the three Vedas. The ‘v’ is merely an inserted sound. A string of blind men, means a procession of blind men; one blind man holds the end of a stick held by one man with sight, and another blind man holds that blind man, and another holds that one, and so on; thus fifty or sixty blind men arranged in a row are called a string of blind men. Clinging to one another, means clinging to one another, and also devoid of the sighted person holding the stick – this is the meaning. It is said that a certain rogue, seeing a group of blind men, instigated them by saying, "In such-and-such a village, sweet foods are easily available." When they said, "Then, master, lead us there; we will give you such-and-such," he took a bribe, led them off the path in the middle of the road, circled around a large tree, had the last man grasp the hem of the garment of the first man with his hand, and said, "I have some business to attend to; you go on ahead for now," and fled. They went on even for a day, but not finding the path, they lamented, "Where is our sighted one? Where is the path?" Not finding the path, they died right there. With reference to them, it is said, "clinging to one another." The first one, too, means even one among the first ten brahmins. The middle one, too, means even one among the middle group of teachers and their predecessors. The last one, too, means even one among the present-day brahmins who are experts in the three Vedas. A matter for laughter, means it is only something to be laughed at. Only a name, means it is only a paltry thing. This is empty due to the absence of meaning, and because it is empty, it is worthless. Now, let the Brahma-world remain aside for the moment, which has never been seen by the experts in the three Vedas. Even the sun and moon are seen by the experts in the three Vedas, yet they are unable to teach the path to companionship with them. To show this, he said, "What do you think about this?" and so on.
527-529. Ba Tam minh, tức là những người có ba Tam minh. Chữ "va" chỉ là nối âm. Hàng người mù, tức là chuỗi người mù, một người mù cầm đầu gậy do một người có mắt cầm, người mù khác cầm người mù đó, người khác nữa cầm người đó, như vậy, năm mươi, sáu mươi người mù được nối lại thành hàng gọi là hàng người mù. Liên tục nối liền nhau, tức là dính liền với nhau, tức là không có cả người có mắt cầm gậy. Có một người lừa đảo, thấy một đám người mù, khích lệ họ rằng "Ở làng tên là... có nhiều đồ ăn ngon", khi được nói rằng "Vậy, hãy đưa chúng tôi đến đó, thưa ngài, chúng tôi sẽ cho ngài cái này", nhận tiền hối lộ, đi vào giữa đường, rời khỏi đường, đi xung quanh một cái cây lớn, nắm lấy vạt áo của người phía sau bằng tay của người phía trước, nói rằng "Có chút việc, các ông hãy đi trước", rồi bỏ trốn, họ đi cả ngày mà không tìm thấy đường, than khóc rằng "Người có mắt của chúng ta đâu, con đường đâu", không tìm thấy đường, chết ở đó. Nói về họ, nói rằng "liên tục nối liền nhau". Người đứng đầu, tức là trong số mười Bà-la-môn đầu tiên, một người cũng không. Người ở giữa, tức là trong số các thầy và thầy của thầy, một người cũng không. Người cuối cùng, tức là trong số các Bà-la-môn có ba Tam minh hiện nay, một người cũng không. Chỉ đáng cười, tức là chỉ đáng bị cười. Chỉ là danh xưng, tức là thấp kém. Cái đó, vì không có thực chất, nên trống rỗng, vì trống rỗng, nên hư không. Bây giờ, hãy để Phạm thiên ở đó, cái mà chưa từng được thấy bởi những người có ba Tam minh. Ngay cả mặt trăng và mặt trời mà những người có ba Tam minh thấy, cũng không thể chỉ dạy con đường để có sự đồng hành với chúng, để chỉ rõ, nói rằng "Ông nghĩ thế nào?".
527-529.Teva tevijjāti te tevijjā. Vakāro āgamasandhimattaṃ. Andhaveṇīti andhapaveṇī, ekena cakkhumatā gahitayaṭṭhiyā koṭiṃ eko andho gaṇhati, taṃ andhaṃ añño taṃ aññoti evaṃ paṇṇāsasaṭṭhi andhā paṭipāṭiyā ghaṭitā andhaveṇīti vuccati. Paramparasaṃsattāti aññamaññaṃ laggā, yaṭṭhigāhakenapi cakkhumatā virahitāti attho. Eko kira dhutto andhagaṇaṃ disvā ‘‘asukasmiṃ nāma gāme khajjabhojjaṃ sulabha’’nti ussāhetvā ‘‘tena hi tattha no sāmi nehi, idaṃ nāma te demā’’ti vutte, lañjaṃ gahetvā antarāmagge maggā okkamma mahantaṃ gacchaṃ anuparigantvā purimassa hatthena pacchimassa kacchaṃ gaṇhāpetvā ‘‘kiñci kammaṃ atthi, gacchatha tāva tumhe’’ti vatvā palāyi, te divasampi gantvā maggaṃ avindamānā ‘‘kuhiṃ no cakkhumā, kuhiṃ maggo’’ti paridevitvā maggaṃ avindamānā tattheva mariṃsu. Te sandhāya vuttaṃ ‘‘paramparasaṃsattā’’ti. Purimopīti purimesu dasasu brāhmaṇesu ekopi. Majjhimopīti majjhimesu ācariyapācariyesu ekopi. Pacchimopīti idāni tevijjesu brāhmaṇesu ekopi. Hassakaññevāti hasitabbameva. Nāmakaññevāti lāmakaṃyeva. Tadetaṃ atthābhāvena rittakaṃ, rittakattāyeva tucchakaṃ. Idāni brahmaloko tāva tiṭṭhatu, yo tevijjehi na diṭṭhapubbova. Yepi candimasūriye tevijjā passanti, tesampi sahabyatāya maggaṃ desetuṃ nappahontīti dassanatthaṃ ‘‘taṃ kiṃ maññasī’’tiādimāha.
530. There, from where the sun and moon rise, means at the time when they rise. And where they set, means at the time when they set; they see them at the time of rising and at the time of setting – this is the meaning. They implore, means they implore, saying, "Rise, Blessed Moon! Rise, Blessed Sun!" They praise, means they praise, saying, "The moon is beautiful, the moon is round, the moon is radiant," and so on. With joined palms, means with their palms joined. Reverencing, means saying, "Homage, homage."
530. Trong đó, khi mặt trăng và mặt trời mọc, tức là vào thời điểm mọc. Và khi lặn, tức là vào thời điểm lặn, tức là thấy vào thời điểm mọc và thời điểm lặn. Cầu xin, tức là cầu xin như vầy "Xin ngài mặt trăng hãy mọc, xin ngài mặt trời hãy mọc". Khen ngợi, tức là nói những lời ca ngợi như "Mặt trăng tròn, mặt trăng tròn, mặt trăng có ánh sáng"... Chắp tay, tức là chắp tay. Đảnh lễ, tức là nói "Kính lạy, kính lạy".
530. Tattha yato candimasūriyā uggacchantīti yasmiṃ kāle uggacchanti. Yattha ca oggacchantīti yasmiṃ kāle atthamenti, uggamanakāle ca atthaṅgamanakāle ca passantīti attho. Āyācantīti ‘‘udehi bhavaṃ canda, udehi bhavaṃ sūriyā’’ti evaṃ āyācanti. Thomayantīti ‘‘sommo cando, parimaṇḍalo cando, sappabho cando’’tiādīni vadantā pasaṃsanti. Pañjalikāti paggahitaañjalikā. Namassamānāti ‘‘namo namo’’ti vadamānā.
531-532. What they see, here 'what' is merely a particle. But what is not, then? Here, what is to be said? It should be understood that this means: where the Brahma has never been seen face to face by the brahmins who are experts in the three Vedas.
531-532. Cái mà thấy, ở đây "cái mà" chỉ là một tiểu từ. Nhưng ở đây, có gì để nói? Ở đây, ý nghĩa phải được hiểu là những Bà-la-môn có ba Tam minh không thấy Phạm thiên tận mắt.
531-532.Yaṃ passantīti ettha yanti nipātamattaṃ. Kiṃ pana na kirāti ettha idha pana kiṃ vattabbaṃ. Yattha kira tevijjehi brāhmaṇehi na brahmā sakkhidiṭṭhoti evamattho daṭṭhabbo.
Discourse on the Simile of the Aciravati River
Câu chuyện ví dụ về sông Aciravatī
Aciravatīnadīupamākathā
542. Full to the brim, means completely filled. So that a crow can drink from it, means so that a crow standing anywhere on the bank can drink from it. Wishing to cross over, means wishing to cross the river and go to the far shore. He might call, means he might shout. Come from the far shore to this shore, means, O far shore, come to this shore, or you will suddenly take me and go; I have urgent business – this is the meaning.
542. Đầy tràn, tức là đầy nước. Có thể uống được bởi quạ, tức là quạ có thể uống được ở bất cứ bờ nào, vì vậy, gọi là có thể uống được bởi quạ. Muốn vượt qua bờ bên kia, tức là muốn vượt qua sông và đến bờ bên kia. Gọi, tức là gọi lớn. Hãy đến bờ bên kia, tức là ôi bờ bên kia, hãy đến bờ bên này, và hãy mang ta đi ngay, ta có việc gấp.
542.Samatittikāti samabharitā. Kākapeyyāti yattha katthaci tīre ṭhitena kākena sakkā pātunti kākapeyyā. Pāraṃ taritukāmoti nadiṃ atikkamitvā paratīraṃ gantukāmo. Avheyyāti pakkoseyya. Ehi pārāpāranti ambho pāra apāraṃ ehi, atha maṃ sahasāva gahetvā gamissasi, atthi me accāyikakammanti attho.
544. Those qualities which make a brahmin, here, the qualities which are divided into the five precepts, the ten courses of wholesome action, should be understood as those which make a brahmin; those opposite to them are those which do not make a brahmin. We call upon Indra, means we call out, we shout to Indra. Thus, having shown the futility of the brahmins' calling out, the Blessed One, shining like the sun on the bank of a great ocean, seated on the bank of the Aciravati River, surrounded by five hundred monks, introduced another simile of the river, saying, "Just as if," and so on.
544. Những pháp đưa đến quả vị Bà-la-môn, ở đây, năm giới, mười nghiệp thiện, đó là những pháp đưa đến quả vị Bà-la-môn, những pháp ngược lại là những pháp không đưa đến quả vị Bà-la-môn. Gọi Indra, tức là chúng ta gọi, gọi lớn Indra. Như vậy, sau khi chỉ rõ sự vô ích của việc gọi của các Bà-la-môn, Đức Thế Tôn, sáng chói như mặt trời trên mặt nước, được năm trăm Tỳ-kheo vây quanh, ngồi trên bờ sông Aciravatī, đưa ra một ví dụ khác về sông, nói rằng "Giống như...".
544.Ye dhammā brāhmaṇakārakāti ettha pañcasīladasakusalakammapathabhedā dhammā brāhmaṇakārakāti veditabbā , tabbiparītā abrāhmaṇakārakā. Indamavhāyāmāti indaṃ avhāyāma pakkosāma. Evaṃ brāhmaṇānaṃ avhāyanassa niratthakataṃ dassetvā punapi bhagavā aṇṇavakucchiyaṃ sūriyo viya jalamāno pañcasatabhikkhuparivuto aciravatiyā tīre nisinno aparampi nadīupamaṃyeva āharanto ‘‘seyyathāpī’’tiādimāha.
546. Sensual pleasures: “sensual” because they are to be desired, “pleasures” because they are bonds. For, in “I allow, monks, a double-layered outer cloak of new cloth” the meaning of pleasure is that of layers. In, “The seasons pass, the nights fly by, one’s life span diminishes bit by bit,” the meaning of pleasure is that of a heap. In “A gift to one a hundredfold purified is to be expected,” the meaning of pleasure is that of beneficial result. And in “One should make an inner-net, many flower garlands,” the meaning of pleasure is that of a bond. Here also, this is intended. Thus it was said, “'pleasures' because they are bonds." To be cognized by the eye: to be seen by eye-consciousness. In this way, the meaning is to be understood in regard to that cognizable by ear and so on. Desirable: whether they be very sought after or not, the meaning is that they are objects of desire. Dear: delightful. Lovely: expanding the mind. A form connected to passion: of a passionate nature. Connected with sensuality: connected with desire that arises by making it an object. Enticing: to be craved, the meaning is that they are the cause of the arising of lust.
546. Dục lạc (Kāmaguṇā), ở đây "kāma" là đối tượng của sự khao khát (kāmayitabbaṭṭhena), "guṇā" là sự trói buộc (bandhanaṭṭhena). Như trong câu: "Này các Tỳ kheo, ta cho phép dùng y Tăng-già-lê (saṅghāṭi) hai lớp bằng vải mới" (Mahāva. 348), ở đây, "guṇa" có nghĩa là lớp vải (paṭalaṭṭho). Trong câu: "Thời gian trôi, đêm ngày qua, tuổi xuân dần tàn" (trích dẫn thiếu), ở đây, "guṇa" có nghĩa là tích lũy, chồng chất theo thời gian (rāsaṭṭho). Trong câu: "Phước cúng dường xứng đáng gấp trăm lần" (Ma. ni. 3.379), ở đây, "guṇa" có nghĩa là sự tăng trưởng của phước báo (ānisaṃsaṭṭho). Trong câu: "Hãy làm chuỗi hoa, kết nhiều vòng hoa từ những đóa hoa này" (Dha. pa. 53; Khu. pā. 3.1 - trích dẫn thiếu), ở đây, "guṇa" có nghĩa là sự kết nối, kết thành chuỗi (bandhanaṭṭho). Ở đây (trong bài kinh này), "guṇa" cũng mang nghĩa kết nối, trói buộc (bandhanaṭṭho). Vì vậy, (chú giải) nói: "Guṇā" là sự trói buộc (bandhanaṭṭhena). Sắc trần (Cakkhuviññeyyā) là đối tượng nhận biết của nhãn thức (cakkhuviññāṇena passitabbā). Theo cách này, cần hiểu nghĩa của thinh trần (sotaviññeyyā) v.v... (Đối tượng của nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức và ý thức). Đáng ao ước (Iṭṭhā) nghĩa là dù có được tìm cầu hay không, chúng vẫn là đối tượng đáng ưa thích. Đáng yêu (Kantā) nghĩa là đáng khao khát (kāmanīyā). Đem lại sự thích thú (Manāpā) nghĩa là tăng trưởng sự hỷ lạc cho tâm (manavaḍḍhanakā). Hình dáng đáng yêu (Piyarūpā) nghĩa là có bản chất đáng yêu. Liên hệ đến dục (Kāmūpasañhitā) nghĩa là chúng đi kèm với dục, thứ khởi lên khi lấy chúng làm đối tượng. Đáng tham luyến (Rajanīyā) nghĩa là đáng tham luyến, là nguyên nhân sinh khởi tham ái.
546.Kāmaguṇāti kāmayitabbaṭṭhena kāmā, bandhanaṭṭhena guṇā. ‘‘Anujānāmi bhikkhave, ahatānaṃ vatthānaṃ diguṇaṃ saṅghāṭi’’nti (mahāva. 348) ettha hi paṭalaṭṭho guṇaṭṭho. ‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahantī’’ti ettha rāsaṭṭho guṇaṭṭho. ‘‘Sataguṇā dakkhiṇā pāṭikaṅkhitabbā’’ti (ma. ni. 3.379) ettha ānisaṃsaṭṭho guṇaṭṭho. ‘‘Antaṃ antaguṇaṃ (khu. pā. 3.1) kayirā mālāguṇe bahū’’ti (dha. pa. 53) ca ettha bandhanaṭṭho guṇaṭṭho. Idhāpi eseva adhippeto. Tena vuttaṃ ‘‘bandhanaṭṭhena guṇā’’ti. Cakkhuviññeyyāti cakkhuviññāṇena passitabbā. Etenupāyena sotaviññeyyādīsupi attho veditabbo. Iṭṭhāti pariyiṭṭhā vā hontu, mā vā, iṭṭhārammaṇabhūtāti attho. Kantāti kāmanīyā. Manāpāti manavaḍḍhanakā. Piyarūpāti piyajātikā. Kāmūpasañhitāti ārammaṇaṃ katvā uppajjamānena kāmena upasañhitā. Rajanīyāti rañjanīyā, rāguppattikāraṇabhūtāti attho.
Gadhitāti: overcome by craving. Mucchitāti: overcome by excessive craving that has reached the state of infatuation. Ajjhopannāti: having dived deep down, having reached the conviction that "this is the essence". Anādīnavadassāvinoti: not seeing the danger. Anissaraṇapaññāti: devoid of the wisdom that understands, "this is the escape from this," the meaning is devoid of reflecting.
Tham đắm (Gadhitā) nghĩa là bị chinh phục bởi lòng tham. Say mê (Mucchitā) nghĩa là bị chinh phục bởi tham ái quá độ, đến mức mê mờ (mucchākārappattāya). Chìm đắm (Ajjhopannā) nghĩa là chìm sâu, lún sâu vào trong đó, cho đó là "thực chất," đạt đến chỗ chấp thủ kiên cố. Không thấy sự nguy hiểm (Anādīnavadassāvino) nghĩa là không thấy sự tai hại. Không có trí tuệ về sự thoát ly (Anissaraṇapaññā) nghĩa là không có trí tuệ biết rõ "đây là sự thoát ly," không có sự quán sát và thọ dụng (đối tượng) một cách chánh niệm.
Gadhitāti gedhena abhibhūtā hutvā. Mucchitāti mucchākārappattāya adhimattakāya taṇhāya abhibhūtā. Ajjhopannāti adhiopannā ogāḷhā ‘‘idaṃ sāra’’nti pariniṭṭhānappattā hutvā. Anādīnavadassāvinoti ādīnavaṃ apassantā. Anissaraṇapaññāti idamettha nissaraṇanti, evaṃ parijānanapaññāvirahitā, paccavekkhaṇaparibhogavirahitāti attho.
548. In “obstruction,” and so on: they are obstructions because they obstruct. They are hindrances because they hinder. They are enshroudings because they enshroud. They are entanglements because they entangle. The detailed account of sensual desire and so on is to be taken from the Path of Purification.
548.Về các từ chướng ngại (Āvaraṇā) v.v... ngăn che (āvarantī) gọi là chướng ngại (āvaraṇā). Cản trở (nivārentī) gọi là triền cái (nīvaraṇā). Trói buộc (onandhantī) gọi là sự cột lại (onāhanā). Bao trùm (pariyonandhantī) gọi là sự bao phủ (pariyonāhanā). Về chi tiết của tham dục (kāmacchanda) v.v..., nên xem trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga).
548.Āvaraṇātiādīsu āvarantīti āvaraṇā. Nivārentīti nīvaraṇā. Onandhantīti onāhanā. Pariyonandhantīti pariyonāhanā. Kāmacchandādīnaṃ vitthārakathā visuddhimaggato gahetabbā.
549-550. The words screened, hindered, shrouded, enveloped, are said on account of obstruction and so on. With possessions: he asks whether he is with possessions through possession of a wife. In “I am without possessions, O Gotama” and so on: he is without possessions through the possession of a wife due to the absence of sensual desire. He is without enmity through a mind of hate toward anyone, due to the absence of ill will. He is without affliction through the absence of sloth and torpor, not afflicted by what is reckoned as mental illness. He is of well-purified mind, unblemished by such defilements as restlessness, remorse and so on, due to the absence of restlessness and remorse. He controls his mind, due to the absence of doubt. And just as Brahmins are mind-followers, they follow the course of the mind, he is not such, and is a controller.
549-550.Các từ "bị ngăn che, bị cản trở, bị trói buộc, bị bao phủ" (Āvutā nivutā onaddhā pariyonaddhā) được nói theo nghĩa của các từ chướng ngại (āvaraṇa) v.v... "Có sở hữu" (Sapariggaho) nghĩa là người được hỏi có sở hữu do có vợ (itthipariggahena). Trong các câu trả lời như "Bạch Thế Tôn, không có sở hữu" (Apariggaho bho Gotama) v.v..., (cần hiểu) không có sở hữu vợ do không có tham dục (kāmacchandassa abhāvato). Không có sân hận do không có tâm thù hận (veracittena avero) với bất kỳ ai. Không hôn trầm thụy miên do không có sự hôn trầm thụy miên (thinamiddhassa abhāvato) là sự bệnh hoạn của tâm (cittagelaññasaṅkhātena), không có sự gây hại (abyāpajjo). Không có trạo cử hối quá do tâm không bị ô nhiễm bởi trạo hối (uddhaccakukkuccābhāvato) v.v..., có tâm hoàn toàn thanh tịnh (suparisuddhamānaso). Không có nghi ngờ nên điều phục được tâm ý, không giống như những Bà-la-môn bị tâm dẫn dắt (cittagatikā), nghĩa là họ bị chi phối bởi tâm, không phải như vậy (người không có nghi ngờ) gọi là người điều phục tâm (vasavattī).
549-550.Āvutā nivutā onaddhā pariyonaddhāti padāni āvaraṇādīnaṃ vasena vuttāni. Sapariggahoti itthipariggahena sapariggahoti pucchati. Apariggaho bho gotamātiādīsupi kāmacchandassa abhāvato itthipariggahena apariggaho. Byāpādassa abhāvato kenaci saddhiṃ veracittena avero. Thinamiddhassa abhāvato cittagelaññasaṅkhātena byāpajjena abyāpajjo. Uddhaccakukkuccābhāvato uddhaccakukkuccādīhi saṃkilesehi asaṃkiliṭṭhacitto suparisuddhamānaso. Vicikicchāya abhāvato cittaṃ vase vatteti. Yathā ca brāhmaṇā cittagatikā hontīti, cittassa vasena vattanti, na tādisoti vasavattī.
552. Now here: here, on the path to the Brahma-world. Having sunk down: having approached an un-path as if it were “the path.” They sink down: having perceived “a level surface,” they penetrate as if they had descended into mud. Having sunk down, they suffer destruction: having sunk down in what is like mud, they suffer destruction, the breaking up of their limbs. Floating, they think they are crossing the dry land: deceived by a mirage, with the thought “a river one can wade across," striving with hands and feet, they think they are crossing the dry land. Therefore, just as there is the breaking and shattering of hands, feet, and so on, so they suffer the breaking and shattering in the woeful states. And here itself they do not attain either happiness or pleasure. Therefore, this is of the Brahmins who are experts in the Three Vedas: therefore, this teaching of the threefold knowledge, illuminating the path to companionship with Brahma, is of the Brahmins who are experts in the Three Vedas. The Barren-land of the Three Vedas: a great wilderness without villages is called barren land. The Wilderness of the Three Vedas: an unwatered wilderness covered with trees that bear neither flowers nor fruit for enjoyment. Concerning which he says, “It is also called the Wilderness of the Three Vedas”, because one is not even able to turn around after straying from the path. The Calamity of the Three Vedas: this is like the fivefold calamity of the experts in the Three Vedas. For just as there is no happiness for one who has met with calamity of relatives, sickness, wealth, wrong view and virtue, so he shows that there is no happiness for the experts in the Three Vedas having reached the teaching of the threefold knowledge.
552.Ở đây (Idhakho pana) nghĩa là trong con đường dẫn đến cõi Phạm Thiên (brahmalokamagge) này. Chìm đắm (Āsīditvā) nghĩa là đi vào con đường sai lầm và cho rằng đó là con đường đúng đắn. Lún xuống (Saṃsīdantī) nghĩa là họ lún sâu vào như người đi vào vũng bùn mà tưởng là vùng đất bằng phẳng. Chìm đắm rồi bị hủy hoại (Saṃsīditvā visāraṃ pāpuṇanti) nghĩa là chìm đắm trong bùn lầy như vậy rồi bị hủy hoại, tan rã các bộ phận của thân thể. Cố gắng bơi qua chỗ cạn (Sukkhataraṃ maññe tarantī) nghĩa là bị lừa bởi ảo ảnh (marīcikāya vañcetvā) rồi nghĩ rằng "đây là con sông mà quạ có thể uống nước," rồi cố gắng bơi qua bằng tay và chân, nhưng lại cố gắng bơi ở chỗ cạn. Vì vậy, như tay chân bị va đập, tổn hại, cũng như vậy, họ sẽ bị va đập, tổn hại trong các cõi ác. Và ngay ở đây (trong đời này), họ không có được an lạc hay hạnh phúc. Do đó, kinh điển Tam Minh của các Bà-la-môn này (Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānanti), do đó, kinh điển Tam Minh (tevijjakaṃ pāvacanaṃ) này, thứ chỉ ra con đường đến cõi Phạm Thiên, là của các Bà-la-môn Tam Minh. Rừng Tam Minh (Tevijjāiriṇa), "iriṇa" là từ dùng để chỉ khu rừng lớn hoang vắng không có người ở. Rừng rậm Tam Minh (Tevijjāvivananti) là khu rừng không có nước, cây cối không có hoa trái, không thể hưởng dụng. (Chú giải) nói: "Cũng được gọi là rừng rậm Tam Minh" (tevijjāvivanantipi vuccati) ý nói đến nơi mà khi đã đi lạc vào thì không thể nào quay trở lại. Sự suy bại của Tam Minh (Tevijjābyasananti), điều này tương tự như năm loại suy bại của các Bà-la-môn Tam Minh. Như người bị suy bại về bà con, bệnh tật, tài sản, tà kiến và giới hạnh thì không có hạnh phúc, cũng như vậy, các Bà-la-môn Tam Minh nương theo kinh điển Tam Minh thì không có hạnh phúc, (chú giải) chỉ ra như vậy.
552.Idhakho panāti idha brahmalokamagge. Āsīditvāti amaggameva ‘‘maggo’’ti upagantvā. Saṃsīdantīti ‘‘samatala’’nti saññāya paṅkaṃ otiṇṇā viya anuppavisanti. Saṃsīditvā visāraṃ pāpuṇantīti evaṃ paṅke viya saṃsīditvā visāraṃ aṅgamaṅgasaṃbhañjanaṃ pāpuṇanti. Sukkhataraṃ maññe tarantīti marīcikāya vañcetvā ‘‘kākapeyyā nadī’’ti saññāya ‘‘tarissāmā’’ti hatthehi ca pādehi ca vāyamamānā sukkhataraṇaṃ maññe taranti. Tasmā yathā hatthapādādīnaṃ saṃbhañjanaṃ paribhañjanaṃ, evaṃ apāyesu saṃbhañjanaṃ paribhañjanaṃ pāpuṇanti. Idheva ca sukhaṃ vā sātaṃ vā na labhanti. Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānanti tasmā idaṃ brahmasahabyatāya maggadīpakaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ. Tevijjāiriṇanti tevijjāaraññaṃ iriṇanti hi agāmakaṃ mahāaraññaṃ vuccati. Tevijjāvivananti pupphaphalehi aparibhogarukkhehi sañchannaṃ nirudakaṃ araññaṃ . Yattha maggato ukkamitvā parivattitumpi na sakkā honti, taṃ sandhāyāha ‘‘tevijjāvivanantipi vuccatī’’ti. Tevijjābyasananti tevijjānaṃ pañcavidhabyasanasadisametaṃ. Yathā hi ñātirogabhoga diṭṭhi sīlabyasanappattassa sukhaṃ nāma natthi, evaṃ tevijjānaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ āgamma sukhaṃ nāma natthīti dasseti.
554. Born and raised: born and raised; for one who has merely been born there, but raised elsewhere, the paths of the villages all around are not fully evident, therefore he said, “born and raised.” Even for one born and raised, if he has been away for a long time, they are not fully evident. Therefore he said, “having left just now,” meaning, having gone forth at that moment. Hesitation: delaying due to doubt as to whether this is the path or not. Stupefaction: just as when someone is suddenly asked about a subtle matter, his body becomes rigid, so this is taking on rigidity. With “not even,” he shows the unimpeded nature of the knowledge of omniscience. For that person there might be obstruction of knowledge due to the turning of Māra and so on. Because of that, he might hesitate or become stupefied. But the knowledge of omniscience is unimpeded, he points out that it is not possible for anyone to cause it an obstacle.
554.Sinh ra và lớn lên (Jātasaṃvaḍḍho) nghĩa là vừa sinh ra vừa lớn lên. Vì người chỉ sinh ra ở đó, nhưng lớn lên ở nơi khác, thì không hoàn toàn quen thuộc với tất cả các con đường làng xung quanh, nên (chú giải) nói "sinh ra và lớn lên" (jātasaṃvaḍḍhoti). Ngay cả người sinh ra và lớn lên ở đó nhưng đã rời đi từ lâu thì cũng không hoàn toàn quen thuộc. Vì vậy, (chú giải) nói "vừa mới rời khỏi" (tāvadeva avasaṭa), nghĩa là vừa mới rời đi ngay lúc đó. Chậm trễ (Dandhāyitatta) nghĩa là sự chậm trễ do sự nghi ngờ như "đây có phải là con đường không, đây có phải là không phải." Do dự (Vitthāyitatta) nghĩa là như khi một người bất ngờ bị hỏi về một vấn đề tế nhị, thân thể người đó trở nên cứng đờ, thì sự do dự là sự nắm bắt trạng thái cứng đờ như vậy. "Không phải như vậy" (Na tveva), câu này cho thấy tính chất không bị cản trở của Nhất Thiết Chủng Trí (sabbaññutaññāṇa). Vì trí tuệ của người (phàm phu) có thể bị ngăn ngại bởi sự ngăn cản của Ma Vương v.v... Do đó, người ấy có thể chậm trễ hoặc do dự. Nhưng Nhất Thiết Chủng Trí thì không bị cản trở, không ai có thể gây ra chướng ngại cho trí tuệ ấy, (chú giải) chỉ rõ như vậy.
554.Jātasaṃvaḍḍhoti jāto ca vaḍḍhito ca, yo hi kevalaṃ tattha jātova hoti, aññattha vaḍḍhito, tassa samantā gāmamaggā na sabbaso paccakkhā honti, tasmā jātasaṃvaḍḍhoti āha. Jātasaṃvaḍḍhopi yo ciranikkhanto, tassa na sabbaso paccakkhā honti. Tasmā ‘‘tāvadeva avasaṭa’’nti āha, taṅkhaṇameva nikkhantanti attho. Dandhāyitattanti ayaṃ nu kho maggo, ayaṃ na nukhoti kaṅkhāvasena cirāyitattaṃ. Vitthāyitattanti yathā sukhumaṃ atthajātaṃ sahasā pucchitassa kassaci sarīraṃ thaddhabhāvaṃ gaṇhāti, evaṃ thaddhabhāvaggahaṇaṃ. Na tvevāti iminā sabbaññutaññāṇassa appaṭihatabhāvaṃ dasseti. Tassa hi purisassa mārāvaṭṭanādivasena siyā ñāṇassa paṭighāto. Tena so dandhāyeyya vā vitthāyeyya vā. Sabbaññutaññāṇaṃ pana appaṭihataṃ, na sakkā tassa kenaci antarāyo kātunti dīpeti.
555. May the venerable Gotama uplift: May the venerable Gotama raise up. The brahmin offspring: the Brahmin’s child, meaning, may the venerable Gotama lift up my Brahmin son from the path to the woeful states and establish him on the path to the Brahma-world. Then the Blessed One, wishing to show him the arising of a Buddha and teach the path leading to the Brahma-world, such as dwelling in loving-kindness, along with the preliminary practice, said, “In this case, Vāseṭṭha,” and so on. Herein, “Here, a Tathāgata” and so on, is explained at length in the Fruits of the Contemplative Life. In “with a heart filled with loving-kindness” and so on, whatever is to be said, all that has been said in the Path of Purification in the account of the meditation subject of the divine abidings. “Just as, Vāseṭṭha, a strong conch-blower” and so on, is, however, unique to this passage. Herein, strong: endowed with strength. Conch-blower: a conch-blower. Without difficulty: without trouble, without hardship. For a weak conch-blower, even while blowing the conch, is not able to make the four directions known by the sound, his conch-sound does not spread everywhere. But that of a strong one is pervasive, therefore he said “strong” and so on. When loving-kindness is mentioned in “liberation of mind through loving-kindness,” both access and absorption are appropriate, but when “liberation of mind” is mentioned, only absorption is appropriate. Limited kamma: limited kamma is said to be that of the sense-sphere. Unlimited kamma is said to be that of the form and formless spheres. For that, having transcended the limit, having been developed by pervasion of directions both specific and non-specific, is called unlimited. It does not remain there, it does not stay there: that sense-sphere kamma does not remain, does not stay in that form-sphere and formless-sphere kamma. What is being said? That sense-sphere kamma is not able to cling to or stay within that form-sphere and formless-sphere kamma, pervading and overwhelming the form-sphere and formless-sphere kamma and taking its own opportunity to become established. Rather, the form-sphere and formless-sphere kamma alone pervades and overwhelms the sense-sphere kamma, like a great flood overwhelming a small amount of water, takes its own opportunity, and remains. Having obstructed the result of that, it alone leads to companionship with Brahma. One who dwells thus: one who dwells thus in loving-kindness and so on.
555.Xin ngài Gotama hãy cứu vớt (Ullumpatu bhavaṃ Gotamo). (Ullumpatu) nghĩa là xin ngài Gotama hãy cứu vớt. Xin hãy cứu vớt những người con Bà-la-môn (Brāhmaṇiṃ pajaṃ), ý nói xin ngài Gotama hãy cứu vớt những người con Bà-la-môn của con, đưa họ ra khỏi con đường ác, thiết lập họ trên con đường dẫn đến cõi Phạm Thiên. Rồi đức Thế Tôn muốn chỉ ra sự xuất hiện của một vị Phật, và con đường tu tập sơ khởi (pubbabhāgapaṭipadāya) cùng với con đường dẫn đến cõi Phạm Thiên bắt đầu bằng pháp tu tập tâm từ (mettāvihārādibrahmalokagāmimaggaṃ), nên Ngài nói "Ở đây, này Vāseṭṭha" (tena hi vāseṭṭhā) v.v... Trong đó, câu "Ở đây, Như Lai" (idha tathāgato) v.v... đã được giải thích rộng trong kinh Sāmaññaphala. Về câu "Với tâm câu hữu với từ" (Mettāsahagatena) v.v..., tất cả những gì cần nói đã được nói trong Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagge) trong phần nói về pháp tu tập tâm từ (brahmavihārakammaṭṭhānakathāyaṃ). "Ví như, này Vāseṭṭha, một người thổi tù và mạnh mẽ" (Seyyathāpi vāseṭṭha balavā saṅkhadhamo) v.v..., ở đây là phần chưa từng được nói đến trước đây. Trong đó, "mạnh mẽ" (balavā) nghĩa là đầy đủ sức mạnh. Người thổi tù và (Saṅkhadhamo) nghĩa là người thổi tù và (saṅkhadhamako). Một cách dễ dàng (Appakasirena) nghĩa là không khó khăn, không khổ sở. Vì người thổi tù và yếu ớt, dù có thổi tù và, cũng không thể làm cho bốn phương nghe được âm thanh, âm thanh tù và của người ấy không vang khắp mọi nơi. Nhưng âm thanh của người mạnh mẽ thì vang rộng, vì vậy (chú giải) nói "mạnh mẽ" (balavā) v.v... "Với tâm giải thoát nhờ từ" (Mettāya cetovimuttiyā), ở đây, khi nói "từ" (mettā) thì có thể là cận định (upacāra) hoặc an chỉ định (appanā), nhưng khi nói "tâm giải thoát" (cetovimutti) thì chỉ có thể là an chỉ định. Nghiệp hữu lượng (Yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ), nghiệp hữu lượng là nghiệp thuộc Dục giới (kāmāvacara). Nghiệp vô lượng (Appamāṇakataṃ kammaṃ) là nghiệp thuộc Sắc giới và Vô Sắc giới (rūpārūpāvacara). Vì nghiệp ấy vượt qua giới hạn, được tăng trưởng bằng cách làm cho sung mãn theo các hướng, có đối tượng và không có đối tượng, nên được gọi là vô lượng. Nghiệp ấy (hữu lượng) không còn tồn tại trong nghiệp kia (vô lượng) (Na taṃ tatrāvasissati na taṃ tatrāvatiṭṭhatī), nghiệp thuộc Dục giới ấy không còn sót lại, không còn tồn tại trong nghiệp thuộc Sắc giới và Vô Sắc giới. Điều này có nghĩa là gì? – Nghiệp thuộc Dục giới ấy không thể bám vào, không thể đứng vững trong nghiệp thuộc Sắc giới và Vô Sắc giới, không thể làm cho nghiệp thuộc Sắc giới và Vô Sắc giới bị che lấp, bị lấn át, không thể chiếm lấy chỗ đứng cho mình. Mà ngược lại, chính nghiệp thuộc Sắc giới và Vô Sắc giới, như dòng nước lũ lớn tràn ngập dòng nước nhỏ, làm cho nghiệp thuộc Dục giới bị che lấp, bị lấn át, chiếm lấy chỗ đứng cho mình. Nó ngăn chặn quả báo của nghiệp Dục giới và đưa (người tu tập) đến cõi Phạm Thiên (brahmasahabyataṃ upaneti). Người sống như vậy (Evaṃvihārī) nghĩa là người sống với tâm từ v.v...
555.Ullumpatu bhavaṃ gotamoti uddharatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇiṃ pajanti brāhmaṇadārakaṃ, bhavaṃ gotamo mama brāhmaṇaputtaṃ apāyamaggato uddharitvā brahmalokamagge patiṭṭhapetūti attho. Athassa bhagavā buddhuppādaṃ dassetvā saddhiṃ pubbabhāgapaṭipadāya mettāvihārādibrahmalokagāmimaggaṃ desetukāmo ‘‘tena hi vāseṭṭhā’’tiādimāha. Tattha ‘‘idha tathāgato’’tiādi sāmaññaphale vitthāritaṃ. Mettāsahagatenātiādīsu yaṃ vattabbaṃ, taṃ sabbaṃ visuddhimagge brahmavihārakammaṭṭhānakathāyaṃ vuttaṃ. Seyyathāpi vāseṭṭha balavā saṅkhadhamotiādi pana idha apubbaṃ. Tattha balavāti balasampanno. Saṅkhadhamoti saṅkhadhamako. Appakasirenāti akicchena adukkhena. Dubbalo hi saṅkhadhamo saṅkhaṃ dhamantopi na sakkoti catasso disā sarena viññāpetuṃ, nāssa saṅkhasaddo sabbato pharati. Balavato pana vipphāriko hoti, tasmā ‘‘balavā’’tiādimāha. Mettāya cetovimuttiyāti ettha mettāti vutte upacāropi appanāpi vaṭṭati, ‘‘cettovimuttī’’ti vutte pana appanāva vaṭṭati. Yaṃ pamāṇakataṃ kammanti pamāṇakataṃ kammaṃ nāma kāmāvacaraṃ vuccati. Appamāṇakataṃ kammaṃ nāma rūpārūpāvacaraṃ. Tañhi pamāṇaṃ atikkamitvā odissakaanodissakadisāpharaṇavasena vaḍḍhetvā katattā appamāṇakatanti vuccati. Na taṃ tatrāvasissati na taṃ tatrāvatiṭṭhatīti taṃ kāmāvacarakammaṃ tasmiṃ rūpāvacarārūpāvacarakamme na ohīyati, na tiṭṭhati. Kiṃ vuttaṃ hoti – taṃ kāmāvacarakammaṃ tassa rūpārūpāvacarakammassa antarā laggituṃ vā ṭhātuṃ vā rūpārūpāvacarakammaṃ pharitvā pariyādiyitvā attano okāsaṃ gahetvā patiṭṭhātuṃ na sakkoti. Atha kho rūpāvacarārūpāvacarakammameva kāmāvacaraṃ mahogho viya parittaṃ udakaṃ pharitvā pariyādiyitvā attano okāsaṃ gahetvā tiṭṭhati. Tassa vipākaṃ paṭibāhitvā sayameva brahmasahabyataṃ upanetīti. Evaṃvihārīti evaṃ mettādivihārī.
559. We go to the venerable Gotama: this is their second going for refuge. They had already gone for refuge having heard the Vāseṭṭha Sutta in the Middle Fifty, but having heard this Tevijja Sutta, they went for refuge a second time. After a few days, having gone forth, in the Aggañña Sutta they attained both higher ordination and arahantship. Everything else is clear in all respects.
Thus in the Sumaṅgalavilāsinī, the Commentary on the Dīgha Nikāya,
The Explanation of the Tevijja Sutta is concluded.
And the Explanation of the Sīlakkhandhavagga, Adorned with Thirteen Suttas,
is concluded.
The Commentary on the Sīlakkhandhavagga is concluded.
559.Chúng con xin quy y Ngài Gotama (Etemayaṃ bhavantaṃ Gotama), đây là lần quy y thứ hai của họ. Lần đầu tiên, họ đã quy y sau khi nghe kinh Vāseṭṭha trong Majjhimapaṇṇāsaka. Lần này, sau khi nghe kinh Tevijja, họ lại quy y lần thứ hai. Sau vài ngày, họ xuất gia, thọ đại giới và chứng quả A-la-hán trong kinh Aggañña. Phần còn lại hoàn toàn rõ ràng ở mọi chỗ.
Như vậy là kết thúc phần Chú giải Kinh Tevijja.
Và như vậy là kết thúc phần Chú giải Nghĩa của Sīlakkhandhavagga.
Kết thúc Chú giải Sīlakkhandhavagga.
559.Etemayaṃ bhavantaṃ gotamanti idaṃ tesaṃ dutiyaṃ saraṇagamanaṃ. Paṭhamameva hete majjhimapaṇṇāsake vāseṭṭhasuttaṃ sutvā saraṇaṃ gatā, imaṃ pana tevijjasuttaṃ sutvā dutiyampi saraṇaṃ gatā. Katipāhaccayena pabbajitvā aggaññasutte upasampadañceva arahattañca alatthuṃ. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Tevijjasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Niṭṭhitā ca terasasuttapaṭimaṇḍitassa sīlakkhandhavaggassa
Atthavaṇṇanāti.
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā niṭṭhitā.