Pali Canon Commentaries10. Commentary on the Subha Sutta
The Account Concerning the Youth Subha
444. Thus have I heard…as…at Sāvatthī, in the Subha Sutta. Herein is the explanation of words not readily apparent. Not long after the Blessed One had attained final Nibbāna, after the Blessed One had attained final Nibbāna, approximately one month after the final Nibbāna. In reference to the day when, having brought the Blessed One’s bowl and robes in the manner described in the commentary on the introduction, he drank the milk purgative and sat in the monastery, it is said. Son of Todeyya means the son of the brahmin Todeyya. It is said that there was a village named Tudi not far from Sāvatthī; because he was the ruler of it, he came to be known as Todeyya. He was very wealthy, possessing forty-five crores of wealth. Extremely miserly, thinking, “There is no such thing as the non-depletion of wealth for one who gives,” he did not give anything to anyone. He even told his son:
“Having seen the depletion of eye-salves, and the accumulation of ant-hills;
And the collection of honey, a wise man should dwell in a house.”
Thus, having taught only non-giving, at the breaking up of the body he was reborn in that very house as a dog. Subha was exceedingly fond of that dog. He fed him only the food that he himself ate, and having lifted him up, he made him sleep on a fine bed. Then one day, when the youth had departed, the Blessed One entered that house for alms. Seeing the Blessed One, the dog, barking, went near the Blessed One. Then the Blessed One said to him, “Todeyya, even formerly, having reviled me saying ‘bho, bho,’ you were born as a dog. Now also, having barked, you will go to the Avīci hell.” Hearing that statement, the dog, remorseful, lay down in ashes within the hearth. People could not lift him up and make him lie down on the bed.
Subha, having arrived, said, “By whom was this dog removed from the bed?” The people said, “By no one,” and informed him of what had happened. Having heard this, the youth, thinking, “My father was reborn in the Brahma-world, but the ascetic Gotama makes my father a dog. Whatever comes to his mouth, he speaks,” became angry, wishing to accuse the Blessed One of false speech. Having gone to the monastery, he asked about that matter. The Blessed One, having spoken to him just as it was, in order to confirm the truth, said, “Is there, youth, any wealth undisclosed by your father?” “There is, venerable Gotama, a golden necklace worth a hundred thousand, golden sandals worth a hundred thousand, a golden bowl worth a hundred thousand, and a hundred thousand kahāpaṇas.” “Go, feed that dog a sweet milk-rice pudding mixed with clarified butter, place him on the bed, and when he is slightly drowsy, ask him. He will tell you everything. Then you will know, ‘This is my father.’” He did so. The dog told everything. Then, knowing, “This is my father,” with a mind full of faith in the Blessed One, he went and, having asked the Blessed One fourteen questions and heard the answers, at the end of the answers he took refuge in the Blessed One. In reference to this, it is said, “Subha, the youth, son of Todeyya.” “Dwells at Sāvatthī” means he dwells, having come from his own estate village.
445-446. He addressed a certain youth, after the Teacher had attained final Nibbāna, having heard, “It seems the elder Ānanda has come, taking his bowl and robes. A multitude of people are approaching to see him.” Thinking, “Having gone to the monastery, in the midst of the multitude of people, it will not be possible to comfortably exchange greetings or listen to a discourse on Dhamma. Having seen him when he has come to my house, I will comfortably exchange greetings. And I have one doubt, and I will ask him about that too,” he addressed a certain youth. In “free from illness” and so forth, illness is said to be painful feelings, which, having arisen in one part, grip the four postures as if binding them with a strip of iron. He asks about the absence of that, he speaks. “Free from affliction” is said to be a disease that makes life difficult. He asks about the absence of that too, he speaks. For one who is ill, rising up is burdensome, there is no strength in the body. Therefore, he asks about the absence of illness and about strength, he speaks. “Comfortable abiding” means he asks about comfortable abiding in the four postures of walking, standing, sitting, and lying. Then, showing the manner in which he should be asked, he said, “Subha” and so on.
447. Taking up both the time and the occasion means, understanding both the time and the occasion with wisdom, considering, is the meaning. If there will be a time for us to go tomorrow, and if the body will be filled with enough strength, and if there will be no other discomfort due to going, then, considering both this time and the convergence of reasons for going, which is called the occasion, it is said, “Perhaps we might come tomorrow.”
448. With the monk Cetaka, because he was born in the Ceti kingdom, he received the name Ceta. Having exchanged friendly greetings that should be remembered, “Bho Ānanda, what illness did the Ten-Powered One have? What did the Blessed One consume? And did grief arise in you due to the Teacher’s final Nibbāna? The Teacher did not attain final Nibbāna only for you, but for the world with its devas, a great loss. Who else now will be freed from death, in which case the foremost person of the world with its devas has attained final Nibbāna? Now, having seen whom else, will the King of Death be ashamed?” In this way and others, having exchanged friendly greetings that should be remembered, connected with death, having given food suitable for the medicine he had taken the previous day, at the end of the meal, he sat down to one side.
An attendant who is near is one who is an attendant and near, not one who seeks faults. Not with the intention of testing. “Near-dweller” is a synonym for the former word. “Of whom the Blessed Gotama” – why does he ask? It occurred to him thus: “The principles in which the Blessed Gotama established this world, have they perished after his passing away, or do they endure? If they endure, Ānanda will know. Let me ask him.” Therefore, he asked.
449. Then the elder, showing the three baskets as summarized by the three aggregates, said, “Of three” and so on. The youth, not grasping what was said in brief, thinking, “I will ask in detail,” said, “Of which three?” and so on.
Explanation of the Aggregate of Virtue
450-453. Then, when they were shown by the elder, “Of the noble aggregate of virtue,” again he asked, “But what, venerable Ānanda, is that noble aggregate of virtue?” one by one. The elder, showing him the arising of the Buddha and teaching the Dhamma as it is, answered everything in sequence in the manner spoken by the Blessed One. Therein, and there is still more to be done here, here in the Blessed One’s dispensation, virtue alone is not the essence, but this is only a foundation. Beyond this, there is still something else to be done, he showed. Beyond this means beyond the Buddha’s dispensation.
Explanation of the Aggregate of Concentration
454. And how, youth, is a bhikkhu guarded in the doors of the senses? The venerable Ānanda, even though asked about the aggregate of concentration, thus, “But what, venerable Ānanda, is that noble aggregate of concentration?” began, wishing to show the aggregate of concentration by pointing out those factors of sense-restraint and so forth, which are helpful to both virtue and concentration, stated immediately after virtue, thus, “Endowed with virtue, guarded in the doors of the senses, possessed of mindfulness and clear comprehension, content.” And here, only the form-world absorptions have come, not the formless-world absorptions. But having brought them, they should be illuminated. For there is no formless attainment that is not included by the fourth absorption.
471-480. And there is still more to be done here, here in the Blessed One’s dispensation, there is no attainment of finality merely by one-pointedness of mind. Beyond this, there is still something else to be done, he shows. There is nothing more to be done here, here in the Blessed One’s dispensation, there is nothing to be done beyond this. For the dispensation of the Blessed One culminates in Arahatship, he shows. The rest is clear in meaning everywhere.
Thus ends the commentary on the Subha Sutta in the Sumaṅgalavilāsinī, the commentary on the Dīgha Nikāya.
10. Chú giải Kinh Subha (Tu-bà)
Chú giải về câu chuyện của thanh niên Subha (Tu-bà)
444. "Tôi nghe như vầy… tại Sāvatthi (Xá-vệ)" là Kinh Subha. Ở đây là phần chú giải các từ ngữ chưa rõ nghĩa. "Khi Đức Thế Tôn vừa mới nhập Niết Bàn" nghĩa là khi Đức Thế Tôn vừa mới nhập Niết Bàn, khoảng một tháng sau khi Ngài nhập Niết Bàn. Điều này được nói đến là chỉ ngày mà, như đã được nói trong phần Chú giải về duyên khởi, Đức Thế Tôn mang y bát đến, uống thuốc xổ sữa, và ngồi tại tu viện. "Con trai của Todeyya" nghĩa là con trai của Bà-la-môn Todeyya, nghe nói có một ngôi làng tên là Tudigāma, không xa Sāvatthi (Xá-vệ), vì là người cai quản làng đó nên ông được gọi là Todeyya. Ông ta rất giàu có, sở hữu tài sản bốn mươi lăm koṭi (đơn vị tiền tệ), nhưng lại cực kỳ keo kiệt – nghĩ rằng "nếu bố thí thì tài sản sẽ không bao giờ cạn kiệt", ông ta không cho ai bất cứ thứ gì, thậm chí còn nói với con trai:
"Thấy thuốc màu cạn dần, thấy tổ kiến ngày càng cao,
Thấy ong chăm chỉ tha mật, bậc trí ở yên trong nhà."
Dạy con như vậy về việc không bố thí, sau khi thân hoại mạng chung, ông ta tái sinh làm con chó ngay trong nhà đó. Subha (Tu-bà) rất yêu quý con chó đó. Anh ta cho nó ăn phần cơm mà mình ăn, nhấc nó lên và cho nó ngủ trên giường tốt. Rồi một hôm, khi người thanh niên đi vắng, Đức Thế Tôn đi khất thực đến nhà đó. Con chó nhìn thấy Đức Thế Tôn liền sủa và chạy đến gần Ngài. Đức Thế Tôn bèn nói với nó: "Này Todeyya, trước đây ngươi đã lăng mạ ta bằng cách gọi 'Này, này', nên đã sinh làm chó, nay nếu còn sủa nữa thì sẽ đọa vào địa ngục A-tỳ." Con chó nghe những lời đó, hối hận và nằm trên đống tro tàn ở giữa lò sưởi, người ta không thể nhấc nó lên giường.
Subha (Tu-bà) trở về và hỏi: "Ai đã đuổi con chó này xuống khỏi giường?". Người ta nói: "Không có ai cả" và kể lại sự việc. Người thanh niên nghe xong, tức giận nghĩ: "Cha ta đã tái sinh vào cõi Phạm thiên, nhưng Sa-môn Gotama (Cù-đàm) này lại nói cha ta là chó, ông ta nói bất cứ điều gì xuất hiện trên miệng", và muốn buộc tội Đức Thế Tôn nói dối, anh ta đến tu viện và hỏi về sự việc. Đức Thế Tôn nói với anh ta sự thật và để chứng minh lời nói không sai, Ngài nói: "Này thanh niên, có phải cha của ngươi chưa nói cho ngươi biết về số tài sản nào không?". "Thưa vâng, thưa Ngài Gotama (Cù-đàm), có một vòng hoa bằng vàng trị giá một trăm ngàn, một đôi dép bằng vàng trị giá một trăm ngàn, một cái bát bằng vàng trị giá một trăm ngàn, và một trăm ngàn đồng kahāpaṇa (tiền tệ)." "Hãy đi và cho con chó đó ăn cháo sữa mật ong lỏng, đặt nó lên giường và khi nó hơi buồn ngủ thì hãy hỏi, nó sẽ nói cho ngươi biết tất cả, khi đó ngươi sẽ biết 'đây là cha ta'." Anh ta làm theo như vậy. Con chó kể lại tất cả, khi đó anh ta biết rằng "đây là cha ta", sinh lòng tin kính Đức Thế Tôn, đến gặp Ngài và hỏi mười bốn câu hỏi, cuối cùng sau khi nghe giải đáp, anh ta quy y Đức Thế Tôn, vì vậy nói rằng "Subha (Tu-bà), thanh niên, con trai của Todeyya". "Sống tại Sāvatthi (Xá-vệ)" nghĩa là đến từ làng quê giàu có của mình và sống.
445-446. "Bảo một thanh niên khác" nghĩa là khi Đức Thế Tôn nhập Niết Bàn, nghe rằng "Trưởng lão Ānanda (A-nan) đã đến mang theo y bát của Ngài, dân chúng đến để chiêm bái", nghĩ rằng "nếu đến tu viện thì không thể thoải mái chào hỏi giữa đám đông, cũng không thể nghe pháp thoại, ta sẽ chào hỏi khi Ngài đến nhà, và ta cũng có một điều nghi ngờ, ta sẽ hỏi Ngài", nên đã bảo một thanh niên khác. Về "ít bệnh" v.v., "bệnh" ở đây chỉ sự khó chịu không cân bằng, nó phát sinh ở một nơi và làm cho bốn oai nghi như bị trói lại bằng một miếng sắt, nên hỏi về sự không có nó. "Ít bệnh" chỉ bệnh tật làm cho cuộc sống khó khăn, nên cũng hỏi về sự không có nó. Và đối với người bệnh thì việc đứng dậy rất nặng nhọc, thân thể không có sức lực, vì vậy hỏi về sự không bệnh tật và sức khỏe. "Sống thoải mái" nghĩa là hỏi về sự sống thoải mái trong bốn oai nghi: đi, đứng, ngồi, nằm. Rồi nói "Subha (Tu-bà)" v.v. để chỉ cách thức nên hỏi.
447. "Cân nhắc thời gian và thời điểm" nghĩa là nắm bắt thời gian và thời điểm bằng trí tuệ và suy xét. Nếu ngày mai là thời gian thích hợp để chúng ta đi, và nếu thân thể có đủ sức khỏe, và không có sự khó chịu nào khác do việc đi lại gây ra, thì sau khi suy xét thời gian này và thời điểm này, tức là sự kết hợp của các điều kiện thích hợp cho việc đi lại, thì nói rằng "có lẽ chúng ta sẽ đến vào ngày mai".
448. "Với vị Tỳ-kheo Cetaka" vì sinh ra ở nước Ceti nên được gọi là Ceta. "Nói những lời đáng hài lòng, đáng ghi nhớ", "Này Ānanda (A-nan), Đức Thế Tôn có bệnh gì không, Đức Thế Tôn đã dùng những gì? Và do Đức Thế Tôn nhập Niết Bàn, các vị có buồn không, Đức Thế Tôn không chỉ nhập Niết Bàn đối với riêng các vị, mà là sự mất mát lớn lao của cả thế giới chư thiên và loài người, ai có thể thoát khỏi cái chết, nơi mà bậc tối thượng của thế giới chư thiên và loài người đã nhập Niết Bàn, giờ đây nhìn thấy ai khác mà vua Chết sẽ phải hổ thẹn", sau khi nói những lời đáng hài lòng, đáng ghi nhớ liên quan đến cái chết như vậy, v.v., bèn cúng dường cho Trưởng lão thức ăn phù hợp với thuốc đã uống hôm qua, và sau khi xong bữa ăn, ngồi xuống một bên.
"Vị thị giả, người thân cận" là vị thị giả và là người thân cận, không phải là người tìm kiếm lỗi lầm. Không có ý định thử thách. "Người đi gần" là từ đồng nghĩa với cụm từ trước. "Những pháp nào mà Ngài Gotama (Cù-đàm) kia", tại sao lại hỏi như vậy? Nghe nói ông ta nghĩ như vầy: "Những pháp mà Ngài Gotama (Cù-đàm) kia đã thiết lập thế gian này, những pháp đó có bị mất đi sau khi Ngài diệt độ không, hay vẫn còn tồn tại, nếu vẫn còn tồn tại, thì Ānanda (A-nan) sẽ biết, ta hãy hỏi ông ấy", vì vậy ông ta đã hỏi.
449. Rồi Trưởng lão tóm tắt ba tạng kinh điển thành ba uẩn và nói: "Có ba". Người thanh niên không hiểu được lời nói tóm tắt, nghĩ rằng: "Ta sẽ hỏi chi tiết", nên hỏi: "Ba cái đó là gì?".
Chú giải về giới uẩn
450-453. Rồi khi Trưởng lão chỉ ra ba cái đó là "giới uẩn của bậc Thánh", ông ta lại hỏi: "Này Ānanda (A-nan), giới uẩn của bậc Thánh đó là gì?". Trưởng lão giải thích cho ông ta về sự xuất hiện của Đức Phật, giảng dạy giáo pháp theo thứ tự, giải thích tất cả theo cách mà Đức Thế Tôn đã nói. Ở đây, "có việc phải làm thêm nữa ở đây" nghĩa là trong giáo pháp của Đức Thế Tôn, giới không phải là cốt lõi, mà chỉ là nền tảng. Còn có những việc khác phải làm thêm nữa từ đây. "Ở ngoài kia" nghĩa là bên ngoài giáo pháp của Đức Phật.
Chú giải về định uẩn
454. "Này thanh niên, làm thế nào Tỳ-kheo giữ gìn các căn?" Trưởng lão Ānanda (A-nan), mặc dù được hỏi về định uẩn là "Này Ānanda (A-nan), định uẩn của bậc Thánh đó là gì?", nhưng để chỉ ra định uẩn sau khi chỉ ra các pháp hộ trì căn v.v. là các pháp có ích cho cả giới và định, được liệt kê sau giới là "具足戒、護諸根、具足正念正知、知足" (Cụ túc giới, hộ chư căn, cụ túc chánh niệm chánh tri, tri túc), nên đã bắt đầu. Ở đây, chỉ có các thiền sắc giới được đề cập, không có các thiền vô sắc giới, nhưng nên đưa vào và giải thích. Vì không có định vô sắc giới nào không được bao gồm trong thiền thứ tư.
471-480. "Có việc phải làm thêm nữa ở đây" nghĩa là trong giáo pháp của Đức Thế Tôn, không phải chỉ đạt được nhất tâm là xong, mà còn có những việc khác phải làm thêm nữa từ đây. "Không có việc phải làm thêm nữa ở đây" nghĩa là trong giáo pháp của Đức Thế Tôn, không có việc gì phải làm thêm nữa từ đây, vì giáo pháp của Đức Thế Tôn có cứu cánh là Niết-bàn. Còn lại, tất cả đều có nghĩa rõ ràng.
Như vậy là kết thúc phần Chú giải Kinh Subha (Tu-bà) trong bộ Sumaṅgalavilāsinī (Tăng Hạnh Phúc Trang Nghiêm), Chú giải Trường Bộ Kinh.
10. Subhasuttavaṇṇanā
Subhamāṇavakavatthuvaṇṇanā
444.Evaṃme sutaṃ…pe… sāvatthiyanti subhasuttaṃ. Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā. Aciraparinibbute bhagavatīti aciraṃ parinibbute bhagavati, parinibbānato uddhaṃ māsamatte kāle. Nidānavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva bhagavato pattacīvaraṃ ādāya āgantvā khīravirecanaṃ pivitvā vihāre nisinnadivasaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Todeyyaputtoti todeyyabrāhmaṇassa putto, so kira sāvatthiyā avidūre tudigāmo nāma atthi, tassa adhipatittā todeyyoti saṅkhyaṃ gato. Mahaddhano pana hoti pañcacattālīsakoṭivibhavo, paramamaccharī – ‘‘dadato bhogānaṃ aparikkhayo nāma natthī’’ti cintetvā kassaci kiñci na deti, puttampi āha –
‘‘Añjanānaṃ khayaṃ disvā, vammikānañca sañcayaṃ;
Madhūnañca samāhāraṃ, paṇḍito gharamāvase’’ti.
Evaṃ adānameva sikkhāpetvā kāyassa bhedā tasmiṃyeva ghare sunakho hutvā nibbatto. Subho taṃ sunakhaṃ ativiya piyāyati. Attano bhuñjanakabhattaṃyeva bhojeti, ukkhipitvā varasayane sayāpeti. Atha bhagavā ekadivasaṃ nikkhante māṇave taṃ gharaṃ piṇḍāya pāvisi. Sunakho bhagavantaṃ disvā bhukkāraṃ karonto bhagavato samīpaṃ gato. Tato naṃ bhagavā avoca ‘‘todeyya tvaṃ pubbepi maṃ ‘bho, bho’ti paribhavitvā sunakho jāto, idānipi bhukkāraṃ katvā avīciṃ gamissasī’’ti. Sunakho taṃ kathaṃ sutvā vippaṭisārī hutvā uddhanantare chārikāya nipanno, manussā naṃ ukkhipitvā sayane sayāpetuṃ nāsakkhiṃsu .
Subho āgantvā ‘‘kenāyaṃ sunakho sayanā oropito’’ti āha. Manussā ‘‘na kenacī’’ti vatvā taṃ pavattiṃ ārocesuṃ. Māṇavo sutvā ‘‘mama pitā brahmaloke nibbatto, samaṇo pana gotamo me pitaraṃ sunakhaṃ karoti yaṃ kiñci esa mukhārūḷhaṃ bhāsatī’’ti kujjhitvā bhagavantaṃ musāvādena codetukāmo vihāraṃ gantvā taṃ pavattiṃ pucchi. Bhagavā tassa tatheva vatvā avisaṃvādanatthaṃ āha – ‘‘atthi pana te, māṇava, pitarā na akkhātaṃ dhana’’nti. Atthi, bho gotama, satasahassagghanikā suvaṇṇamālā, satasahassagghanikā suvaṇṇapādukā, satasahassagghanikā suvaṇṇapāti, satasahassañca kahāpaṇanti. Gaccha taṃ sunakhaṃ appodakaṃ madhupāyāsaṃ bhojetvā sayanaṃ āropetvā īsakaṃ niddaṃ okkantakāle puccha, sabbaṃ te ācikkhissati, atha naṃ jāneyyāsi – ‘‘pitā me eso’’ti. So tathā akāsi. Sunakho sabbaṃ ācikkhi, tadā naṃ – ‘‘pitā me’’ti ñatvā bhagavati pasannacitto gantvā bhagavantaṃcuddasa pañhe pucchitvā vissajjanapariyosāne bhagavantaṃ saraṇaṃ gato, taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘subho māṇavo todeyyaputto’’ti. Sāvatthiyaṃ paṭivasatīti attano bhogagāmato āgantvā vasati.
445-446.Aññataraṃ māṇavakaṃ āmantesīti satthari parinibbute ‘‘ānandatthero kirassa pattacīvaraṃ gahetvā āgato, mahājano taṃ dassanatthāya upasaṅkamatī’’ti sutvā ‘‘vihāraṃ kho pana gantvā mahājanamajjhe na sakkā sukhena paṭisanthāraṃ vā kātuṃ, dhammakathaṃ vā sotuṃ gehaṃ āgataṃyeva naṃ disvā sukhena paṭisanthāraṃ karissāmi, ekā ca me kaṅkhā atthi, tampi naṃ pucchissāmī’’ti cintetvā aññataraṃ māṇavakaṃ āmantesi. Appābādhantiādīsu ābādhoti visabhāgavedanā vuccati, yā ekadese uppajjitvā cattāro iriyāpathe ayapaṭṭena ābandhitvā viya gaṇhati, tassā abhāvaṃ pucchāti vadati. Appātaṅkoti kicchajīvitakaro rogo vuccati, tassāpi abhāvaṃ pucchāti vadati. Gilānasseva ca uṭṭhānaṃ nāma garukaṃ hoti, kāye balaṃ na hoti, tasmā niggelaññabhāvañca balañca pucchāti vadati. Phāsuvihāranti gamanaṭhānanisajjasayanesu catūsu iriyāpathesu sukhavihāraṃ pucchāti vadati. Athassa pucchitabbākāraṃ dassento ‘‘subho’’tiādimāha.
447.Kālañca samayañca upādāyāti kālañca samayañca paññāya gahetvā upadhāretvāti attho. Sace amhākaṃ sve gamanakālo bhavissati, kāye balamattā ceva pharissati, gamanapaccayā ca añño aphāsuvihāro na bhavissati, athetaṃ kālañca gamanakāraṇasamavāyasaṅkhātaṃ samayañca upadhāretvā – ‘‘api eva nāma sve āgaccheyyāmā’’ti vuttaṃ hoti.
448.Cetakenabhikkhunāti cetiraṭṭhe jātattā cetakoti evaṃ laddhanāmena. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyanti bho, ānanda, dasabalassa ko nāma ābādho ahosi, kiṃ bhagavā paribhuñji. Api ca satthu parinibbānena tumhākaṃ soko udapādi, satthā nāma na kevalaṃ tumhākaṃyeva parinibbuto, sadevakassa lokassa mahājāni, ko dāni añño maraṇā muccissati, yatra so sadevakassa lokassa aggapuggalo parinibbuto, idāni kaṃ aññaṃ disvā maccurājā lajjissatīti evamādinā nayena maraṇapaṭisaṃyuttaṃ sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā therassa hiyyo pītabhesajjānurūpaṃ āhāraṃ datvā bhattakiccāvasāne ekamantaṃ nisīdi.
Upaṭṭhāko santikāvacaroti upaṭṭhāko hutvā santikāvacaro, na randhagavesī. Na vīmaṃsanādhippāyo. Samīpacārīti idaṃ purimapadasseva vevacanaṃ. Yesaṃ so bhavaṃ gotamoti kasmā pucchati? Tassa kira evaṃ ahosi ‘‘yesu dhammesu bhavaṃ gotamo imaṃ lokaṃ patiṭṭhapesi, te tassa accayena naṭṭhā nu kho, dharanti nu kho, sace dharanti, ānando jānissati, handa naṃ pucchāmī’’ti, tasmā pucchi.
449. Athassa thero tīṇi piṭakāni tīhi khandhehi saṅgahetvā dassento ‘‘tiṇṇaṃ kho’’tiādimāha. Māṇavo saṅkhittena kathitaṃ asallakkhento – ‘‘vitthārato pucchissāmī’’ti cintetvā ‘‘katamesaṃ tiṇṇa’’ntiādimāha.
Sīlakkhandhavaṇṇanā
450-453. Tato therena ‘‘ariyassa sīlakkhandhassā’’ti tesu dassitesu puna ‘‘katamo pana so, bho ānanda, ariyo sīlakkhandho’’ti ekekaṃ pucchi. Theropissa buddhuppādaṃ dassetvā tantidhammaṃ desento anukkamena bhagavatā vuttanayeneva sabbaṃ vissajjesi. Tattha atthicevettha uttarikaraṇīyanti ettha bhagavato sāsane na sīlameva sāro, kevalañhetaṃ patiṭṭhāmattameva hoti. Ito uttari pana aññampi kattabbaṃ atthi yevāti dassesi. Ito bahiddhāti buddhasāsanato bahiddhā.
Samādhikkhandhavaṇṇanā
454.Kathañca, māṇava, bhikkhu indriyesu guttadvāro hotīti idamāyasmā ānando ‘‘katamo pana so, bho ānanda, ariyo samādhikkhandho’’ti evaṃ samādhikkhandhaṃ puṭṭhopi ye te ‘‘sīlasampanno indriyesu guttadvāro satisampajaññena samannāgato santuṭṭho’’ti evaṃ sīlānantaraṃ indriyasaṃvarādayo sīlasamādhīnaṃ antare ubhinnampi upakārakadhammā uddiṭṭhā, te niddisitvā samādhikkhandhaṃ dassetukāmo ārabhi. Ettha ca rūpajjhānāneva āgatāni, na arūpajjhānāni, ānetvā pana dīpetabbāni. Catutthajjhānena hi asaṅgahitā arūpasamāpatti nāma natthiyeva.
471-480.Atthi cevettha uttarikaraṇīyanti ettha bhagavato sāsane na cittekaggatāmattakeneva pariyosānappatti nāma atthi, itopi uttari pana aññaṃ kattabbaṃ atthi yevāti dasseti. Natthi cevettha uttarikaraṇīyanti ettha bhagavato sāsane ito uttari kātabbaṃ nāma natthiyeva, arahattapariyosānañhi bhagavato sāsananti dasseti. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Subhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
These are the five precepts of the Observance Day, of these only the five precepts are held by some. The restraint of the Pātimokkha is entirely absent. Thus in the abandoning of the unwholesome and the undertaking of the wholesome, in the three abstinences, in the five abandonings, in the five restraints, in the five precepts, – “I alone and my assembly of disciples are known in the world; there is no teacher like me, there is no assembly like my assembly of disciples,” the Blessed One roars the lion’s roar.
Đây là năm loại giới Uposatha (Bố-tát), trong số đó, chỉ có Ngũ giới là có cho những người khác. Giới Pātimokkhasaṃvara (Ba-la-đề-mộc-xoa) hoàn toàn không có. Như vậy, trong việc đoạn trừ bất thiện pháp và thành tựu thiện pháp, trong ba loại tránh xa, trong năm loại trừ bỏ, trong năm loại thu thúc, trong năm loại tuyên bố - "Chỉ có ta và chúng Tỳ-kheo đệ tử của ta là được biết đến trên thế gian, không có vị đạo sư nào giống như ta, không có chúng Tỳ-kheo nào giống như chúng Tỳ-kheo đệ tử của ta" - Đức Thế Tôn rống tiếng rống sư tử.
Pañca kho panime uposathuddesā, tesu pañcasīlamattameva aññesaṃ hoti. Pātimokkhasaṃvarasīlaṃ sabbena sabbaṃ natthi. Iti akusalappahāne ca kusalasamādāne ca, tīsu viratīsu, pañcasu pahānesu, pañcasu saṃvaresu, pañcasu uddesesu, – ‘‘ahameva ca mayhañca sāvakasaṅgho loke paññāyati, mayā hi sadiso satthā nāma, mayhaṃ sāvakasaṅghena sadiso saṅgho nāma natthī’’ti bhagavā sīhanādaṃ nadati.
Description of the Noble Eightfold Path
Giải thích về Thánh Đạo Tám Ngành
Ariyaaṭṭhaṅgikamaggavaṇṇanā
393. Having roared the lion's roar thus, in order to convey the non-perversion of that lion's roar, he said, "There is, Kassapa, a path," and so on. Herein, "path" is the supramundane path. "Practice" is the preliminary practice. “One who speaks in accordance with time,” and so forth, have been described in the Brahmajāla Sutta. Now, showing the two, path and practice, as one, he said, "This is the noble," and so forth. Having heard this, the naked ascetic thought: “The ascetic Gotama thinks that only he has a path and a practice, and others do not. Let me tell him about our path, too." Then he spoke of the naked ascetic practice. Therefore it is said: “Spoken to thus, the naked ascetic Kassapa said this to the Blessed One…practicing immersion in water.”
393. Sau khi rống tiếng rống sư tử như vậy, để làm cho hiểu rõ tính chất không顛倒 (điên đảo) của tiếng rống sư tử ấy, Ngài nói: "Này Kassapa (Ca-diếp), có con đường". Ở đây, "con đường" là Thánh Đạo Siêu Thế. "Pháp hành" là pháp hành phần trước. Các từ "nói đúng thời" đã được giải thích trong Kinh Brahmajāla (Phạm Võng). Giờ đây, để chỉ rõ cả hai loại con đường và pháp hành ấy gộp chung lại, Ngài nói: "Chính đây là Thánh Đạo". Nhưng sau khi nghe điều này, người lõa thể suy nghĩ: "Sa-môn Gotama (Cù-đàm) cho rằng chỉ có con đường và pháp hành của ta là có, còn của những người khác thì không. Vậy, ta hãy nói về con đường của chúng ta". Rồi người ấy nói về pháp hành của người lõa thể. Do đó, (trong Kinh) nói: "Khi được nói như vậy, người lõa thể Kassapa (Ca-diếp) bạch Đức Thế Tôn… sống theo hạnh xuống nước".
393. Evaṃ sīhanādaṃ naditvā tassa sīhanādassa aviparītabhāvāvabodhanatthaṃ – ‘‘atthi, kassapa, maggo’’tiādimāha. Tattha maggoti lokuttaramaggo. Paṭipadāti pubbabhāgapaṭipadā. Kālavādītiādīni brahmajāle vaṇṇitāni. Idāni taṃ duvidhaṃ maggañca paṭipadañca ekato katvā dassento – ‘‘ayameva ariyo’’tiādimāha. Idaṃ pana sutvā acelo cintesi – ‘‘samaṇo gotamo mayhaṃyeva maggo ca paṭipadā ca atthi, aññesaṃ natthīti maññati, handassāhaṃ amhākampi maggaṃ kathemī’’ti. Tato acelakapaṭipadaṃ kathesi. Tenāha – ‘‘evaṃ vutte acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca…pe… udakorohanānuyogamanuyutto viharatī’’ti.
Description of the narrative of Austerity
Giải thích về hạnh khổ hạnh
Tapopakkamakathāvaṇṇanā
394. Herein, "austerity" means the undertaking of austerities, the actions of austerity. "Considered as ascetism" means regarded as the practice of ascetics. "Considered as Brahminhood" means regarded as the practice of Brahmins. "Naked Ascetic" means one who does not move, meaning, unclothed. "One with unrestrained behavior" means one with scattered behavior, without the conduct of worldly sons of good family in matters such as defecating, he defecates, urinates, eats, and partakes while standing. "One who licks his hands" when a lump of food is placed in his hands, he licks his hand with his tongue, or having defecated, thinking of his hand as a stick, he licks it with his hand. "One who does not come when called" when told "Come, venerable sir, to receive almsfood," he does not come. "One who does not stand still when told" when also told, "Stand still then, venerable sir," he does not stand still. Both of these, indeed, he does not do thinking "His word will have been done." "Brought before" means almsfood brought after having been taken beforehand, "made specifically" means almsfood announced as "This has been made specifically for you." "He does not accept an invitation" means he does not consent to, nor accept, an invitation such as, "You should enter such and such a family, or street, or village." "From the mouth of a pot" means he does not accept almsfood offered after being taken out of a pot. "From the mouth of a bowl" "bowl" means either a cooking pot or a basket, he does not accept from that either. Why? Because pots and bowls receive blows with a spoon on account of him. "Across a threshold" means he does not accept what is given across a threshold. Why? "This one receives interference because of me." The same principle applies to a stick or a pestle.
394. Ở đây, "hạnh khổ hạnh" nghĩa là sự bắt đầu khổ hạnh, các hành động khổ hạnh. "Được xem là của Sa-môn" nghĩa là được xem là hành động của Sa-môn. "Được xem là của Bà-la-môn" nghĩa là được xem là hành động của Bà-la-môn. "Người lõa thể" nghĩa là người trần truồng, không có áo. "Phóng túng" nghĩa là có hành vi buông thả, không có hành vi của con cái gia đình thế tục trong các việc đại tiện, v.v..., cứ đứng mà đại tiện, tiểu tiện, ăn và thọ thực. "Liếm tay" nghĩa là khi thức ăn còn dính trên tay, người ấy dùng lưỡi liếm tay, hoặc sau khi đại tiện, người ấy xem tay mình như là cây gậy và dùng tay liếm. "Không đến khi được mời 'Xin mời đến, Tôn giả'" nghĩa là khi được mời "Xin mời đến để thọ thực", người ấy không đến. "Không đứng lại khi được mời 'Vậy, xin hãy đứng lại, Tôn giả'" nghĩa là khi được nói "Vậy, xin hãy đứng lại, Tôn giả", người ấy không đứng lại. Cả hai điều đó, người ấy không làm vì nghĩ rằng "lời nói của người này sẽ được thực hiện". "Thức ăn được mang đến trước" nghĩa là thức ăn được mang đến trước khi được thỉnh mời, "thức ăn được làm riêng" nghĩa là thức ăn được nói rõ là "thức ăn này được làm riêng cho ngài". "Không thỉnh mời" nghĩa là ngay cả khi được thỉnh mời "Xin ngài hãy đi vào gia đình, con đường, hay làng nào đó", người ấy cũng không hoan hỷ, không nhận. "Không từ miệng nồi" nghĩa là không nhận thức ăn được múc ra từ nồi. "Không từ miệng chậu" nghĩa là "chậu" ở đây là nồi đất hoặc giỏ, người ấy cũng không nhận từ đó. Vì sao? Vì "những cái nồi và chậu này sẽ bị đánh bằng vá múc canh vì ta". "Không qua ngưỡng cửa" nghĩa là không nhận thức ăn được đưa qua ngưỡng cửa. Vì sao? Vì "người này sẽ bị làm gián đoạn vì ta". Cách giải thích tương tự cũng áp dụng cho trường hợp cây gậy và chày.
394. Tattha tapopakkamāti tapārambhā, tapakammānīti attho. Sāmaññasaṅkhātāti samaṇakammasaṅkhātā. Brahmaññasaṅkhātāti brāhmaṇakammasaṅkhātā. Acelakoti niccolo, naggoti attho. Muttācāroti visaṭṭhācāro, uccārakammādīsu lokiyakulaputtācārena virahito ṭhitakova uccāraṃ karoti, passāvaṃ karoti, khādati, bhuñjati ca. Hatthāpalekhanoti hatthe piṇḍamhi ṭhite jivhāya hatthaṃ apalikhati, uccāraṃ vā katvā hatthasmiññeva daṇḍakasaññī hutvā hatthena apalikhati. ‘‘Bhikkhāgahaṇatthaṃ ehi, bhante’’ti vutto na etīti na ehibhaddantiko. ‘‘Tena hi tiṭṭha, bhante’’ti vuttopi na tiṭṭhatīti natiṭṭhabhaddantiko. Tadubhayampi kira so – ‘‘etassa vacanaṃ kataṃ bhavissatī’’ti na karoti. Abhihaṭanti puretaraṃ gahetvā āhaṭaṃ bhikkhaṃ, uddissakatanti ‘‘imaṃ tumhe uddissa kata’’nti evaṃ ārocitaṃ bhikkhaṃ. Na nimantananti ‘‘asukaṃ nāma kulaṃ vā vīthiṃ vā gāmaṃ vā paviseyyāthā’’ti evaṃ nimantitabhikkhampi na sādiyati, na gaṇhati. Nakumbhimukhāti kumbhito uddharitvā diyyamānaṃ bhikkhaṃ na gaṇhati. Na kaḷopimukhāti kaḷopīti ukkhali vā pacchi vā, tatopi na gaṇhati. Kasmā? Kumbhikaḷopiyo maṃ nissāya kaṭacchunā pahāraṃ labhantīti. Na eḷakamantaranti ummāraṃ antaraṃ katvā diyyamānaṃ na gaṇhati. Kasmā? ‘‘Ayaṃ maṃ nissāya antarakaraṇaṃ labhatī’’ti. Daṇḍamusalesupi eseva nayo.
Two means when two are eating, he does not accept from one who has stood up. Why? "There will be an obstruction of a morsel for one." "From a pregnant woman" and so on, he does not accept, thinking: "The child in the womb of the pregnant woman is troubled. There is an obstruction of milk for the child of the nursing woman; there is an obstruction of pleasure for the woman who has engaged with a man." In "mixed" means in food prepared after being mixed, for during a famine, the disciples of the naked ascetics collect rice and other things from here and there for the naked ascetics and cook food. The excellent naked ascetic does not accept even from that. "Where a dog is" means where a dog is standing, expecting "I will get alms", he does not accept what is brought without giving to the dog. Why? There will be an obstruction of alms for it. "One who roams in dense groups" means one who roams in groups upon groups, for if, seeing a naked ascetic, people enter a house of food thinking, "We will give alms to this one," and as they enter, flies resting on the mouth of the bowl, and so on, fly up and roam in dense groups, he does not accept almsfood brought from there. Why? Because on account of him, an obstruction of the flies' feeding ground has arisen.
"Hai người" nghĩa là trong khi hai người đang ăn, người ấy không nhận thức ăn khi một người đứng dậy và đưa cho. Vì sao? Vì "sẽ có sự gián đoạn miếng ăn của người kia". Còn trong các trường hợp "người nữ có thai", v.v..., người ấy không nhận vì nghĩ rằng "đứa bé trong bụng người nữ có thai sẽ bị mệt. Sẽ có sự gián đoạn sữa của đứa bé đang bú, sẽ có sự gián đoạn khoái lạc của người nữ đã có quan hệ với người nam". "Trong những người đã thỏa thuận" nghĩa là trong những người đã thỏa thuận và làm thức ăn, vào thời đói kém, những đệ tử lõa thể gom lúa gạo, v.v... từ chỗ này chỗ kia để nấu thức ăn cho những người lõa thể. Người lõa thể cao quý không nhận từ đó. "Nơi có chó" nghĩa là nơi có con chó đứng chực chờ với ý nghĩ "ta sẽ nhận được thức ăn", người ấy không nhận thức ăn được mang đến mà không cho con chó ấy. Vì sao? Vì có sự gián đoạn thức ăn của con chó này. "Ruồi bu đầy" nghĩa là ruồi bay theo từng đàn, từng đàn, thật vậy, nếu sau khi thấy người lõa thể, những người nghĩ "chúng ta sẽ cho người này thức ăn" đi vào nhà bếp, và khi họ đi vào, ruồi đậu trên miệng chậu, v.v... bay lên và bay theo từng đàn, người ấy không nhận thức ăn được mang đến từ đó. Vì sao? Vì cho rằng sự gián đoạn chỗ kiếm ăn của ruồi đã xảy ra vì ta.
Dvinnanti dvīsu bhuñjamānesu ekasmiṃ uṭṭhāya dente na gaṇhati. Kasmā? ‘‘Ekassa kabaḷantarāyo hotī’’ti. Na gabbhiniyātiādīsu pana ‘‘gabbhiniyā kucchiyaṃ dārako kilamati. Pāyantiyā dārakassa khīrantarāyo hoti, purisantaragatāya ratiantarāyo hotī’’ti na gaṇhati. Saṃkittīsūti saṃkittetvā katabhattesu, dubbhikkhasamaye kira acelakasāvakā acelakānaṃ atthāya tato tato taṇḍulādīni samādapetvā bhattaṃ pacanti. Ukkaṭṭho acelako tatopi na paṭiggaṇhati. Na yattha sāti yattha sunakho – ‘‘piṇḍaṃ labhissāmī’’ti upaṭṭhito hoti, tattha tassa adatvā āhaṭaṃ na gaṇhati. Kasmā? Etassa piṇḍantarāyo hotīti. Saṇḍasaṇḍacārinīti samūhasamūhacārinī, sace hi acelakaṃ disvā – ‘‘imassa bhikkhaṃ dassāmā’’ti manussā bhattagehaṃ pavisanti, tesu ca pavisantesu kaḷopimukhādīsu nilīnā makkhikā uppatitvā saṇḍasaṇḍā caranti, tato āhaṭaṃ bhikkhaṃ na gaṇhati. Kasmā? Maṃ nissāya makkhikānaṃ gocarantarāyo jātoti.
"Sour gruel" means a sour drink made with all kinds of grains. And here, only drinking liquor is objectionable, but this one considers all of them objectionable. "One who frequents only one house" means one who turns back after obtaining almsfood in only one house. "One who lives on only one morsel" means one who lives on only one morsel. The same principle applies to one who frequents two houses, and so on. "Even with one portion" means with one portion. A "portion" is a small bowl, where the offering of first fruits is placed and kept. "Intermittently by one day" means at intervals of one day. "Intermittently by half a month" means at intervals of half a month. "One who eats food in turns" means one who eats food in rounds, the round of one day, the round of two days, the round of seven days, the round of half a month; thus, the food that comes in the round of days.
"Nước gạo chua" nghĩa là nước làm từ tất cả các loại ngũ cốc. Ở đây, chỉ có việc uống rượu là có tội, còn người này thì cho rằng tất cả đều có tội. "Một nhà" nghĩa là người chỉ nhận thức ăn ở một nhà rồi quay về. "Một miếng" nghĩa là người chỉ sống bằng một miếng ăn. Cách giải thích tương tự cũng áp dụng cho trường hợp hai nhà, v.v... "Cũng từ một cái bát nhỏ" nghĩa là từ một cái bát nhỏ. "Bát nhỏ" ở đây là một cái chén nhỏ, nơi người ta bỏ thức ăn cúng dường đầu tiên vào và đặt xuống. "Cách ngày" nghĩa là cách một ngày. "Cách nửa tháng" nghĩa là cách nửa tháng. "Ăn theo phiên" nghĩa là ăn theo lượt, ăn theo lượt ngày, một ngày, hai ngày, bảy ngày, nửa tháng, nghĩa là ăn theo lượt ngày đã đến.
Thusodakanti sabbasassasambhārehi kataṃ sovīrakaṃ. Ettha ca surāpānameva sāvajjaṃ, ayaṃ pana sabbesupi sāvajjasaññī. Ekāgārikoti yo ekasmiṃyeva gehe bhikkhaṃ labhitvā nivattati . Ekālopikoti yo ekeneva ālopena yāpeti. Dvāgārikādīsupi eseva nayo. Ekissāpi dattiyāti ekāya dattiyā. Datti nāma ekā khuddakapāti hoti, yattha aggabhikkhaṃ pakkhipitvā ṭhapenti. Ekāhikanti ekadivasantarikaṃ. Addhamāsikanti addhamāsantarikaṃ. Pariyāyabhattabhojananti vārabhattabhojanaṃ, ekāhavārena dvīhavārena sattāhavārena aḍḍhamāsavārenāti evaṃ divasavārena āgatabhattabhojanaṃ.
395. "One who eats greens" means one who eats raw greens. "One who eats millet" means one who eats millet grains. Among wild rice and so forth, "wild rice" is a kind of rice that grows spontaneously in the forest. "Leather scrapings" means scraps discarded by leatherworkers after scraping leather. "Moss" is also called lichen or algae. "Refuse" means rice bran. "Scum of rice" means the burnt rice adhering to the rice pot, he takes it from the place where it is discarded and eats it, it is also called "rice-water." Jaggery and others are well-known. "One who eats fruit that has fallen" means one who eats fruit that has fallen to the ground.
395. "Ăn rau sống" nghĩa là ăn rau tươi. "Ăn gạo lức" nghĩa là ăn cơm gạo lức. Trong các loại nīvāra (ni-va-la), v.v..., nīvāra là một loại lúa mọc hoang trong rừng. Daddula (đát-đu-la) là vỏ trấu bỏ đi sau khi thợ da thuộc đã lạng da. Haṭa (hạ-tá) nghĩa là rong rêu. Kaṇa (cám) là bột cám. Ācāma (a-xà-ma) là cơm cháy dính vào nồi nấu cơm, người ấy lấy từ chỗ bỏ đi mà ăn, cũng được gọi là "nước cơm". Piññāka (bã) v.v... thì đã rõ. "Ăn trái chín rụng" nghĩa là ăn trái cây đã rụng.
395.Sākabhakkhoti allasākabhakkho. Sāmākabhakkhoti sāmākataṇḍulabhakkho. Nīvārādīsu nīvāro nāma araññe sayaṃjātā vīhijāti. Daddulanti cammakārehi cammaṃ likhitvā chaḍḍitakasaṭaṃ. Haṭaṃ vuccati silesopi sevālopi. Kaṇanti kuṇḍakaṃ. Ācāmoti bhattaukkhalikāya laggo jhāmakaodano, taṃ chaḍḍitaṭṭhānatova gahetvā khādati, ‘‘odanakañjiya’’ntipi vadanti. Piññākādayo pākaṭā eva. Pavattaphalabhojīti patitaphalabhojī.
396. "Hemp cloth" means coarse cloth made of hemp fibers. "Mixed cloth" means cloth made of mixed materials. "Shroud cloth" means cloth discarded from a corpse, or garments made by stringing together reeds and other things. "Dust-heap rags" means rags discarded on the ground. "Bark cloth" means cloth made from the bark of trees. "Antelope hide" means the hide of an antelope. "Split antelope hide" means the same, split in the middle. "Kusa-grass garment" means a garment made by stringing together kusa grass. The same principle applies to garments made of bark and wood shavings. "Hair blanket" means a blanket made from human hair. With reference to which, it is said:
396. Sāṇa (vỏ gai) nghĩa là áo làm từ vỏ cây gai. Masāṇa (ma-sa-na) nghĩa là áo làm từ hỗn hợp. Chavadussa (xác chết) nghĩa là áo được vứt bỏ từ xác chết, hoặc áo được làm bằng cách kết các loại cỏ eraka (ê-la-ca), v.v... Paṃsukūla (phấn tảo) nghĩa là những mảnh vải bị vứt trên đất. Tirīṭa (vỏ cây) nghĩa là áo làm từ vỏ cây. Ajina (da dê) nghĩa là da con dê. Ajinakkhipa (miếng da dê) nghĩa là miếng da dê được xẻ ở giữa. Kusacīra (cỏ tranh) nghĩa là áo làm từ cỏ tranh được kết lại. Cách giải thích tương tự cũng áp dụng cho trường hợp áo làm từ vỏ cây và áo làm từ vỏ trái cây. Kesakambala (lông người) nghĩa là áo làm từ lông người. Về điều này, có câu:
396.Sāṇānīti sāṇavākacoḷāni. Masāṇānīti missakacoḷāni. Chavadussānīti matasarīrato chaḍḍitavatthāni, erakatiṇādīni vā ganthetvā katanivāsanāni. Paṃsukūlānīti pathaviyaṃ chaḍḍitanantakāni. Tirīṭānīti rukkhatacavatthāni. Ajinanti ajinamigacammaṃ. Ajinakkhipanti tadeva majjhe phālitakaṃ. Kusacīranti kusatiṇāni ganthetvā katacīraṃ. Vākacīraphalakacīresupi eseva nayo. Kesakambalanti manussakesehi katakambalaṃ. Yaṃ sandhāya vuttaṃ –
“Monks, just as, of all woven cloths, the hair blanket is said to be the most unpleasant. The hair blanket, monks, is cold in the cold, hot in the heat, of little value, discolored, ill-smelling, and rough to the touch.”
"Này các Tỳ-kheo, ví như trong các loại vải dệt, áo làm từ lông người bị xem là đáng khinh. Này các Tỳ-kheo, áo làm từ lông người, khi trời lạnh thì lạnh, khi trời nóng thì nóng, rẻ tiền, xấu xí, hôi hám, khó chịu khi chạm vào".
‘‘Seyyathāpi bhikkhave, yāni kānici tantāvutāni vatthāni, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. Kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto, uṇhe uṇho appaggho ca dubbaṇṇo ca duggandho dukkhasamphasso’’ti.
"Horse-hair blanket" means a blanket made from horse-hair. "Owl's feathers" means a garment made by stringing together owl's feathers. "One dedicated to standing on one's toes" means one devoted to the effort of standing on one's toes, even when walking, he walks by jumping up and down on his toes. "One who sleeps on a bed of thorns" means he spreads a hide on the ground where iron thorns or natural thorns have been set, and performs standing, walking, and other activities there. "Sleeping" means even while sleeping, he makes his bed there. "One who sleeps on a plank" means he sleeps on a wooden plank. "One who sleeps on bare ground" means he sleeps on bare ground, on a raised area. "One who sleeps on one side" means he sleeps only on one side. "One who wears dust and dirt" means he smears his body with oil and stands in a place where dust rises, then dust and dirt adhere to his body, and he wears that. "One who sits wherever he is" means one who is in the habit of sitting wherever he obtains a seat without disturbing it, wherever he gets it. "One who eats disgusting things" means one in the habit of eating disgusting things. "Disgusting things" means excrement. "One who abstains from cold water" means one who abstains from drinking cold water. "Three times in the evening" means three times during the day: morning, noon, and evening, thinking, “I will wash away evil,” he lives devoted to the practice of immersion in water.
Vāḷakambala (lông đuôi ngựa) nghĩa là áo làm từ lông đuôi ngựa. Ulūkapakkhika (lông cú) nghĩa là áo được làm bằng cách kết lông cú. Ukkuṭikappadhānamanuyutta (ngồi xổm) nghĩa là sống theo hạnh tinh tấn ngồi xổm, ngay cả khi đi, người ấy cũng đi bằng cách nhảy lên nhảy xuống như đang ngồi xổm. Kaṇṭakāpassayika (giường gai) nghĩa là người ấy đóng đinh sắt hoặc gai tự nhiên xuống đất, trải da lên trên đó và thực hiện các việc như đứng, đi kinh hành, v.v... Seyya (nằm) nghĩa là ngay cả khi nằm, người ấy cũng nằm trên đó. Phalakaseyya (giường ván) nghĩa là nằm trên ván gỗ. Thaṇḍilaseyya (nền đất) nghĩa là nằm trên nền đất cao. Ekapassayika (một bên) nghĩa là chỉ nằm nghiêng một bên. Rajojalladhara (bụi bặm) nghĩa là người ấy xoa dầu lên thân thể và đứng ở nơi có bụi, rồi bụi bặm bám vào thân thể người ấy, người ấy giữ lấy nó. Yathāsanthatika (chỗ ngồi) nghĩa là người ấy không làm xáo trộn chỗ ngồi đã có, mà ngồi ở bất cứ chỗ nào có được. Vekaṭika (phân) nghĩa là người có thói quen ăn những thứ ô uế. Vikaṭa (vật ô uế) nghĩa là phân. Apānaka (nước lạnh) nghĩa là người không uống nước lạnh. Sāyaṃ tatiyamassa (ba lần) nghĩa là ba lần trong ngày. Buổi sáng, giữa trưa, buổi chiều, với ý nghĩ "ta sẽ tẩy sạch tội lỗi", người ấy sống theo hạnh xuống nước.
Vāḷakambalanti assavālehi katakambalaṃ. Ulūkapakkhikanti ulūkapakkhāni ganthetvā katanivāsanaṃ. Ukkuṭikappadhānamanuyuttoti ukkuṭikavīriyaṃ anuyutto, gacchantopi ukkuṭikova hutvā uppatitvā uppatitvā gacchati. Kaṇṭakāpassayikoti ayakaṇṭake vā pakatikaṇṭake vā bhūmiyaṃ koṭṭetvā tattha cammaṃ attharitvā ṭhānacaṅkamādīni karoti. Seyyanti sayantopi tattheva seyyaṃ kappeti. Phalakaseyyanti rukkhaphalake seyyaṃ. Thaṇḍilaseyyanti thaṇḍile ucce bhūmiṭhāne seyyaṃ. Ekapassayikoti ekapasseneva sayati. Rajojalladharoti sarīraṃ telena makkhitvā rajuṭṭhānaṭṭhāne tiṭṭhati, athassa sarīre rajojallaṃ laggati, taṃ dhāreti. Yathāsanthatikoti laddhaṃ āsanaṃ akopetvā yadeva labhati, tattheva nisīdanasīlo. Vekaṭikoti vikaṭakhādanasīlo. Vikaṭanti gūthaṃ vuccati. Apānakoti paṭikkhittasītudakapāno. Sāyaṃ tatiyamassāti sāyatatiyakaṃ. Pāto, majjhanhike, sāyanti divasassa tikkhattuṃ pāpaṃ pavāhessāmīti udakorohanānuyogaṃ anuyutto viharatīti.
Description of the Pointlessness of Austerity
Giải thích về tính vô ích của hạnh khổ hạnh
Tapopakkamaniratthakatāvaṇṇanā
397. Then the Blessed One, showing the pointlessness of their austerities without the accomplishment of morality, and so forth, said: “Even if, Kassapa, one were a naked ascetic,” and so on. Herein, “far away” means very far. "Without enmity" means devoid of the enmity of ill-will. "Without affliction" means devoid of the affliction of dejection.
397. Rồi Đức Thế Tôn, chỉ rõ tính vô ích của các hạnh khổ hạnh ấy nếu không có sự đầy đủ giới, v.v..., Ngài nói: "Dù cho người lõa thể, này Kassapa (Ca-diếp)". Ở đây, "còn xa" nghĩa là còn rất xa. "Không có hận thù" nghĩa là không có hận thù do sân. "Không có ác ý" nghĩa là không có ác ý do ưu phiền.
397. Atha bhagavā sīlasampadādīhi vinā tesaṃ tapopakkamānaṃ niratthakataṃ dassento – ‘‘acelako cepi kassapa hotī’’tiādimāha. Tattha ārakā vāti dūreyeva. Averanti dosaveravirahitaṃ. Abyāpajjanti domanassabyāpajjarahitaṃ.
398. “Difficult, Gotama” – this Kassapa said, indicating: “We have previously wandered considering merely so much as ascetism and Brahminhood, but you speak of a completely different ascetism and Brahminhood.” “This is the natural way” – this is the natural discourse. “And if, Kassapa, with this measure,” – “Kassapa, if with this measure, with such a limited extent of practice, ascetism or Brahminhood were difficult, very difficult, then it would not be proper to say that ascetism is difficult,” this is the meaning here along with the connection of the words. In this way, the connection of words should be understood everywhere.
398. "Thật khó làm, thưa Tôn giả Gotama (Cù-đàm)", điều này được Kassapa (Ca-diếp) nói lên để chỉ rõ rằng "trước đây chúng tôi sống và cho rằng chừng đó là của Sa-môn và của Bà-la-môn, nhưng ngài lại nói về của Sa-môn và của Bà-la-môn hoàn toàn khác". "Đó là lẽ thường tình", đây là câu chuyện lẽ thường. "Và này Kassapa (Ca-diếp), với chừng mực này", "Này Kassapa (Ca-diếp), nếu với chừng mực này, với pháp hành ít ỏi như vậy, mà được gọi là khó làm, rất khó làm của Sa-môn hay của Bà-la-môn, thì không xứng đáng để nói rằng của Sa-môn là khó làm", đây là ý nghĩa cùng với sự liên kết các từ ở đây. Theo cách này, cần phải hiểu sự liên kết các từ ở tất cả các trường hợp.
398.Dukkaraṃ, bho gotamāti idaṃ kassapo ‘‘mayaṃ pubbe ettakamattaṃ sāmaññañca brahmaññañcāti vicarāma, tumhe pana aññaṃyeva sāmaññañca brahmaññañca vadathā’’ti dīpento āha. Pakati kho esāti pakatikathā esā. Imāya ca, kassapa, mattāyāti ‘‘kassapa yadi iminā pamāṇena evaṃ parittakena paṭipattikkamena sāmaññaṃ vā brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ nāma abhavissa, tato netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya dukkaraṃ sāmañña’’nti ayamettha padasambandhena saddhiṃ attho. Etena nayena sabbattha padasambandho veditabbo.
399. This too, he says with reference to this: "We previously wandered thinking that by so much one becomes a recluse or a brahmin, but you speak differently." Then the Blessed One, rejecting that statement of his nature-based doctrine and making manifest the difficulty of knowing indeed by nature, said, "Indeed, according to nature..." and so on. Here too, the meaning should be understood by making the connection of words in the way already stated.
399. "Khó biết" - Vị ấy nói điều này với ngụ ý rằng: "Trước đây, chúng tôi đã sống với ý nghĩ rằng chỉ cần bấy nhiêu là trở thành một sa môn hay bà la môn, nhưng các ngài lại nói khác đi". Rồi Đức Thế Tôn bác bỏ quan điểm tự nhiên luận (cho mọi sự là tự nhiên) của vị ấy và làm rõ bản chất thực sự khó biết được của nó, Ngài lại nói: "Bản chất...". Ở đây, ý nghĩa cũng cần được hiểu bằng cách liên kết các từ theo cách đã nói.
399.Dujjānoti idampi so ‘‘mayaṃ pubbe ettakena samaṇo vā brāhmaṇo vā hotīti vicarāma, tumhe pana aññathā vadathā’’ti idaṃ sandhāyāha. Athassa bhagavā taṃ pakativādaṃ paṭikkhipitvā sabhāvatova dujjānabhāvaṃ āvikaronto punapi – ‘‘pakati kho’’tiādimāha. Tatrāpi vuttanayeneva padasambandhaṃ katvā attho veditabbo.
Discourse on the Perfection of Virtue, Concentration, and Wisdom
**Giải thích về sự thành tựu giới, định, tuệ**
Sīlasamādhipaññāsampadāvaṇṇanā
400-401. "But what, O Gotama, is that?" Why does he ask? This learned man, having grasped the teaching while the Blessed One was speaking, and then realizing the fruitlessness of his own practice, thought, "The recluse Gotama said, 'Because of his uncultivated and unrealized perfections of virtuous behavior, perfections of mind and perfections of wisdom, he is far from recluseship.' So, now I shall ask him about those perfections." He asks to understand the perfections of virtuous behavior and so on. Then the Blessed One, showing the arising of a Buddha, teaching the principle of the Doctrine, and to show those perfections, said: "Here, Kassapa..." and so on. And the words, "Kassapa, with this virtuous behavior," refers to the fruit of Arahatship. For the teaching of the Blessed One culminates in the fruit of Arahatship. Therefore he says that there are no perfections of virtuous behavior, perfections of mind and perfections of wisdom higher or more excellent than the virtuous behavior, perfections of mind and perfections of wisdom associated with the fruit of arahatship.
400-401. "Thưa Tôn giả Gotama, vậy cái đó là gì?" - Tại sao vị ấy lại hỏi? Vị này là một người thông thái, đã nắm bắt được bài giảng của Đức Thế Tôn ngay khi Ngài đang giảng, rồi nhận ra sự vô ích trong thực hành của mình, vị sa môn Gotama nói: "Vị ấy không thành tựu, không chứng ngộ được sự thành tựu giới, thành tựu tâm, thành tựu tuệ, do vậy, vị ấy còn xa lìa quả vị sa môn." (Kinh Subha (Tu-bà) - Trung Bộ Kinh 99) . "Vậy ta hãy hỏi Ngài về những thành tựu ấy" - vị ấy hỏi để hiểu rõ về sự thành tựu giới v.v... Rồi Đức Thế Tôn, chỉ rõ sự xuất hiện của một vị Phật, thiết lập giáo pháp căn bản, để chỉ rõ những sự thành tựu ấy, Ngài nói: "Này Kassapa, ở đây..." (Kinh Subha (Tu-bà) - Trung Bộ Kinh 99). Và "Này Kassapa, đây là sự thành tựu giới" - điều này được nói đến chính là quả vị A-la-hán. Giáo pháp của Đức Thế Tôn cứu cánh ở quả vị A-la-hán. Vì vậy, Ngài nói rằng không có sự thành tựu giới, định, tuệ nào cao hơn hay thù thắng hơn những sự thành tựu giới, định, tuệ liên hệ với quả vị A-la-hán.
400-401.Katamā pana sā, bho gotamāti kasmā pucchati. Ayaṃ kira paṇḍito bhagavato kathentasseva kathaṃ uggahesi, atha attano paṭipattiyā niratthakataṃ viditvā samaṇo gotamo – ‘‘tassa ‘cāyaṃ sīlasampadā, cittasampadā, paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā, atha kho so ārakāva sāmaññā’tiādimāha. Handa dāni naṃ tā sampattiyo pucchāmī’’ti sīlasampadādivijānanatthaṃ pucchati. Athassa bhagavā buddhuppādaṃ dassetvā tantidhammaṃ kathento tā sampattiyo dassetuṃ – ‘‘idha kassapā’’tiādimāha. Imāya ca kassapa sīlasampadāyāti idaṃ arahattaphalameva sandhāya vuttaṃ. Arahattaphalapariyosānañhi bhagavato sāsanaṃ. Tasmā arahattaphalasampayuttāhi sīlacittapaññāsampadāhi aññā uttaritarā vā paṇītatarā vā sīlādisampadā natthīti āha.
Discourse on the Lion's Roar
**Giải thích về bài kinh Sư tử hống**
Sīhanādakathāvaṇṇanā
402. Having spoken thus, now, roaring the incomparable great lion's roar, he says, "Kassapa, there are some recluses and brahmins..." and so on. Here "noble" means without defilements, supremely pure. "Highest" means the best. For virtuous behavior begins with the five precepts up to the restraint with the Patimokkha, but that associated with the supramundane path and fruit is called the highest virtuous behavior. "I do not see anyone equal to me in that" means in that virtuous behavior, even in the highest virtuous behavior, I do not see any person who is equal to me, of virtuous behavior equal to my virtuous behavior. "I am the highest in that" means I am the best in that virtuous behavior. In what? "That is to say, in the superior virtuous behavior", meaning this that is the best virtuous behavior. Thus, he roars this first lion's roar.
402. Sau khi nói như vậy, giờ đây, rống tiếng rống sư tử vĩ đại, tối thượng, Ngài nói: "Này Kassapa, có một số sa môn, bà la môn..." (Kinh Subha (Tu-bà) - Trung Bộ Kinh 99). Ở đây, "thù thắng" nghĩa là không ô nhiễm, thanh tịnh tối thượng. "Tối thượng" nghĩa là cao nhất, thù thắng nhất. Giới, bắt đầu từ năm giới cho đến giới bổn phận giải thoát (Ba-la-đề-mộc-xoa), chỉ là giới. Nhưng giới liên hệ với đạo và quả siêu thế được gọi là tối thượng giới. "Ta không thấy ở đó" - nghĩa là ở trong giới ấy, ngay cả trong tối thượng giới, ta không thấy ai ngang bằng với ta về giới, không thấy người nào có giới ngang bằng với giới của ta. "Chính ta ở đó là vượt trội hơn" - chính ta là tối thượng trong giới ấy. Tối thượng nào? "Đó là tăng thượng giới" - nghĩa là cái này là giới tối thượng. Như vậy, Ngài rống tiếng rống sư tử đầu tiên.
402. Evañca pana vatvā idāni anuttaraṃ mahāsīhanādaṃ nadanto – ‘‘santi kassapa eke samaṇabrāhmaṇā’’tiādimāha. Tattha ariyanti nirupakkilesaṃ paramavisuddhaṃ. Paramanti uttamaṃ, pañcasīlāni hiādiṃ katvā yāva pātimokkhasaṃvarasīlā sīlameva, lokuttaramaggaphalasampayuttaṃ pana paramasīlaṃ nāma. Nāhaṃ tatthāti tattha sīlepi paramasīlepi ahaṃ attano samasamaṃ mama sīlasamena sīlena mayā samaṃ puggalaṃ na passāmīti attho. Ahameva tattha bhiyyoti ahameva tasmiṃ sīle uttamo. Katamasmiṃ? Yadidaṃ adhisīlanti yaṃ etaṃ uttamaṃ sīlanti attho. Iti imaṃ paṭhamaṃ sīhanādaṃ nadati.
"Those who speak of mortification" means those who speak of mortification. Here, what is called 'mortification' is the energy that mortifies the defilements, that is to say, the energy that is to mortify the defilements is the 'mortification'. In the words "Noble and highest" means noble because of the absence of defilements. The mortification which arises by way of the eight factors of exertion, consisting of the energy of insight is the 'mortification', associated with the path and fruit, is called the highest. "Superior mortification" means here the state of mortification is 'mortification', the best 'mortification' is 'superior mortification'; therefore, the meaning here should be understood as "That is to say, in the superior mortification, I am the highest therein." Also in the section on wisdom, both the wisdom of one's actions being one's own and the wisdom of insight are called wisdom, but that associated with the path and fruit is called the highest wisdom. "Superior wisdom," here a reversal of gender should be seen, but this is the meaning here: this which is called superior wisdom, I am the highest therein. In the section on liberation, the temporary and the suppressing liberations are called liberation, but the liberations of cutting off, of tranquility, and of issuing forth should be known as the highest liberations. And here too, "That is to say, in the superior liberation," means, this which is superior liberation, I am the highest therein.
"Những người chủ trương khổ hạnh nhàm chán" là những người nói về sự nhàm chán khổ hạnh. Ở đây, cái thiêu đốt là khổ hạnh, đây là tên gọi của tinh tấn thiêu đốt phiền não, chính nó nhàm chán những phiền não ấy nên là sự nhàm chán. "Thù thắng, tối thượng" - ở đây, vì không có lỗi lầm nên là thù thắng; tinh tấn minh sát (tỳ-bà-xá-na) khởi lên nhờ tám đối tượng khởi phát tinh tấn, được gọi là sự nhàm chán khổ hạnh, liên hệ với đạo và quả được gọi là tối thượng. "Tăng thượng nhàm chán" - ở đây, trạng thái nhàm chán là sự nhàm chán, sự nhàm chán tối thượng là tăng thượng nhàm chán. Vì vậy, "đó là tăng thượng nhàm chán, chính ta ở đó là vượt trội hơn" - ý nghĩa cần được hiểu như vậy. Trong phần về tuệ, cả tuệ về nghiệp là của mình và tuệ minh sát đều được gọi là tuệ, tuệ liên hệ với đạo và quả được gọi là tối thượng tuệ. "Tăng thượng tuệ" - ở đây cần hiểu là có sự đảo ngược về tính. Tuy nhiên, ý nghĩa ở đây là - cái được gọi là tăng thượng tuệ này, chính ta ở đó là vượt trội hơn. Trong phần về giải thoát, giải thoát tạm thời và giải thoát bằng sự lắng dịu được gọi là giải thoát. Nhưng giải thoát bằng sự đoạn diệt, giải thoát bằng sự đình chỉ và giải thoát bằng sự xả ly được xem là tối thượng giải thoát. Và ở đây, "đó là tăng thượng giải thoát" - cái này là tăng thượng giải thoát, chính ta ở đó là vượt trội hơn.
Tapojigucchavādāti ye tapojigucchaṃ vadanti. Tattha tapatīti tapo, kilesasantāpakavīriyassetaṃ nāmaṃ, tadeva te kilese jigucchatīti jigucchā. Ariyā paramāti ettha niddosattā ariyā, aṭṭhaārambhavatthuvasenapi uppannā vipassanāvīriyasaṅkhātā tapojigucchā tapojigucchāva, maggaphalasampayuttā paramā nāma. Adhijegucchanti idha jigucchabhāvo jegucchaṃ, uttamaṃ jegucchaṃ adhijegucchaṃ, tasmā yadidaṃ adhijegucchaṃ, tattha ahameva bhiyyoti evamettha attho daṭṭhabbo. Paññādhikārepi kammassakatāpaññā ca vipassanāpaññā ca paññā nāma, maggaphalasampayuttā paramā paññā nāma. Adhipaññanti ettha liṅgavipallāso veditabbo, ayaṃ panetthattho – yāyaṃ adhipaññā nāma ahameva tattha bhiyyoti vimuttādhikāre tadaṅgavikkhambhanavimuttiyo vimutti nāma, samucchedapaṭipassaddhinissaraṇavimuttiyo pana paramā vimuttīti veditabbā. Idhāpi ca yadidaṃ adhivimuttīti yā ayaṃ adhivimutti, ahameva tattha bhiyyoti attho.
403. "Empty Abode" means in an empty house, the meaning is sitting alone. "And in assemblies" means in the eight assemblies. And this has been said:
403. "Trong nhà trống" nghĩa là trong những căn nhà trống, với ngụ ý là "một mình ngồi". "Trong các hội chúng" nghĩa là trong tám hội chúng. Điều này đã được nói đến:
403.Suññāgāreti suññe ghare, ekakova nisīditvāti adhippāyo. Parisāsu cāti aṭṭhasu parisāsu. Vuttampi cetaṃ –
"Sariputta, there are these four confidences of the Tathagata. Possessing which confidences the Tathagata claims the leader's place, roars his lion's roar in the assemblies" (Majjhima Nikaya 1.150) – the sutta should be expanded.
"Này Sāriputta, có bốn sự không sợ hãi này của Như Lai. Nhờ những sự không sợ hãi này mà Như Lai tự nhận địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng." (Trung Bộ Kinh, I.150) - cần phải khai triển bài kinh.
‘‘Cattārimāni, sāriputta, tathāgatassa vesārajjāni. Yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadatī’’ti (ma. ni. 1.150) suttaṃ vitthāretabbaṃ.
"And they ask him a question" means that wise gods and humans, having formulated a question, ask him. "He answers" means he immediately replied. "He satisfies the mind" means he completely satisfies the mind of the multitude by answering the question. "And they do not think it worth hearing" means that others, even when he speaks after having satisfied the mind, do not think his speech is worth hearing, that is the meaning. "They do think it is worth hearing" means that both gods and humans think it is worth hearing with great effort. "They are pleased" means they are very pleased, with pure minds and gentle minds. "They show signs of being pleased" means they are not only inwardly pleased, but they show signs of being pleased by offering excellent robes and so on, as well as large monasteries such as the Bamboo Grove Monastery. "For such a state" means for the state of what he teaches, for the fulfillment of the practice that accords with the Dhamma, they practice, that is the meaning. "And they practice for such a state" means they practice for such a state; having heard the Blessed One's Dhamma, some take refuge, some establish themselves in the five precepts, others go forth. "And having practiced, they succeed" means that having practiced that practice, they are able to fulfill it, they completely fulfill it in every way, by the fulfillment of the practice they should be said to gratify the mind of the Blessed One, Gotama.
"Và họ hỏi Ngài một câu hỏi" - những người thông thái, chư thiên và loài người, sau khi chuẩn bị một câu hỏi, liền hỏi Ngài. "Ngài trả lời" - Ngài giải đáp ngay lập tức. "Ngài làm hoan hỷ tâm" - Ngài làm cho tâm của đại chúng hoàn toàn hoan hỷ bằng việc giải đáp câu hỏi. "Và họ không nghĩ rằng nên nghe" - nghĩa là, họ sẽ nói rằng: "Ngay cả khi Ngài đã thuyết giảng sau khi làm hoan hỷ tâm, người khác vẫn không nghĩ rằng nên nghe lời của Ngài." "Và họ nghĩ rằng nên nghe Ngài" - cả chư thiên và loài người đều nghĩ rằng nên nghe với sự nhiệt thành lớn lao. "Họ tịnh tín" - họ trở nên tịnh tín hoàn toàn, tâm ý trở nên tốt lành, tâm ý trở nên nhu hòa. "Họ biểu lộ sự tịnh tín" - không chỉ tịnh tín trong tâm, mà còn dâng cúng những vật dụng cao quý như y phục, và những đại tự viện như Trúc Lâm Tự (Venuvana), họ biểu lộ sự tịnh tín. "Để đạt đến trạng thái như vậy" - nghĩa là họ thực hành để đạt đến trạng thái như vậy của pháp mà Ngài giảng dạy, để viên mãn pháp tùy pháp. "Và họ thực hành để đạt đến trạng thái như vậy" - họ thực hành để đạt đến trạng thái như vậy. Sau khi nghe pháp của Đức Thế Tôn, một số người quy y, một số người an trú trong năm giới, những người khác xuất gia. "Và những người thực hành làm Ngài hoan hỷ" - những người thực hành pháp môn ấy có thể viên mãn nó, viên mãn nó bằng mọi cách, đáng lẽ phải nói rằng họ làm hoan hỷ tâm của Tôn giả Gotama ấy bằng sự viên mãn thực hành.
Pañhañca naṃ pucchantīti paṇḍitā devamanussā naṃ pañhaṃ abhisaṅkharitvā pucchanti. Byākarotīti taṅkhaṇaññeva vissajjesi. Cittaṃ ārādhetīti pañhāvissajjanena mahājanassa cittaṃ paritosetiyeva. No ca kho sotabbaṃ maññantīti cittaṃ ārādhetvā kathentassapissa vacanaṃ pare sotabbaṃ na maññantīti, evañca vadeyyunti attho. Sotabbañcassa maññantīti devāpi manussāpi mahanteneva ussāhena sotabbaṃ maññanti. Pasīdantīti supasannā kallacittā muducittā honti. Pasannākāraṃ karontīti na muddhappasannāva honti, paṇītāni cīvarādīni veḷuvanavihārādayo ca mahāvihāre pariccajantā pasannākāraṃ karonti. Tathattāyāti yaṃ so dhammaṃ deseti tathā bhāvāya, dhammānudhammapaṭipattipūraṇatthāya paṭipajjantīti attho. Tathattāya ca paṭipajjantīti tathabhāvāya paṭipajjanti, tassa hi bhagavato dhammaṃ sutvā keci saraṇesu keci pañcasu sīlesu patiṭṭhahanti, apare nikkhamitvā pabbajanti. Paṭipannā ca ārādhentīti tañca pana paṭipadaṃ paṭipannā pūretuṃ sakkonti, sabbākārena pana pūrenti, paṭipattipūraṇena tassa bhoto gotamassa cittaṃ ārādhentīti vattabbā.
Standing in this place, the lion's roars should be compiled. "I see a certain ascetic reborn in hell" is one lion's roar of the Blessed One. "I see another one reborn in heaven" is one. "I am the best in abandoning unwholesome qualities" is one. "I am also the best in undertaking wholesome qualities" is one. "My community of disciples is the best in abandoning unwholesome qualities" is one. "My community of disciples is also the best in undertaking wholesome qualities" is one. "There is none equal to me in virtuous behavior" is one. "There is none equal to me in energy" is one. "In wisdom…and so on… in liberation…and so on… roaring the lion's roar, sitting in the midst of the assembly, I roar" is one. "Having become confident, I roar" is one. "They ask me a question" is one. "Being asked a question, I answer" is one. "By answering, I satisfy the mind of the other" is one. "Having heard, they think it worth hearing" is one. "Having heard me, they are pleased" is one. "They show signs of being pleased" is one. "The practice that I teach, they practice for such a state" is one. "And having practiced, they gratify me" is one. Thus, for each of the first ten, "and he roars in assemblies" and so on, there are ten, ten attendants. Thus, those ten of the first, by way of the ten attendants, are a hundred, and the first ten, makes one hundred and ten lion's roars. In any other Sutta, so many lion's roars are hard to find, therefore this Sutta is called the Great Lion's Roar. Thus, the Blessed One, refuting the report of "The recluse Gotama roars the lion's roar, and he roars it in an empty abode", now showing the lion's roar previously roared in an assembly, says "On one occasion" and so on.
Ở đây, cần phải tập hợp những tiếng rống sư tử. "Ta thấy một số người khổ hạnh sanh vào địa ngục" - đây là một tiếng rống sư tử của Đức Thế Tôn. "Ta thấy một số người sanh lên cõi trời" - đây là một tiếng rống. "Trong việc từ bỏ các pháp bất thiện, chính ta là tối thắng" - đây là một tiếng rống. "Trong việc chấp nhận các pháp thiện, chính ta là tối thắng" - đây là một tiếng rống. "Trong việc từ bỏ các pháp bất thiện, chính chúng đệ tử của ta là tối thắng" - đây là một tiếng rống. "Trong việc chấp nhận các pháp thiện, chính chúng đệ tử của ta là tối thắng"- đây là một tiếng rống. "Không ai ngang bằng với ta về giới" - đây là một tiếng rống. "Không ai ngang bằng với ta về tinh tấn" - đây là một tiếng rống. "Về tuệ... về giải thoát... rống tiếng rống sư tử, ta ngồi giữa hội chúng và rống" - đây là một tiếng rống. "Ta rống với sự không sợ hãi" - đây là một tiếng rống. "Họ hỏi ta một câu hỏi" - đây là một tiếng rống. "Được hỏi, ta giải đáp câu hỏi" - đây là một tiếng rống. "Ta làm hoan hỷ tâm người khác bằng câu trả lời" - đây là một tiếng rống. "Sau khi nghe, họ nghĩ rằng nên nghe" - đây là một tiếng rống. "Sau khi nghe, họ tịnh tín nơi ta" - đây là một tiếng rống. "Họ biểu lộ sự tịnh tín" - đây là một tiếng rống. "Pháp môn mà ta giảng dạy, họ thực hành để đạt đến trạng thái như vậy" - đây là một tiếng rống. "Và những người thực hành làm ta hoan hỷ" - đây là một tiếng rống. Như vậy, mười tiếng rống đầu tiên, mỗi tiếng có mười tùy tùng như "ta rống trong các hội chúng" v.v... Như vậy, mười tiếng rống đầu tiên ấy có một trăm tiếng rống nhờ mười tùy tùng, và mười tiếng rống đầu tiên, tổng cộng là một trăm mười tiếng rống sư tử. Trong một bài kinh khác, thật khó tìm thấy nhiều tiếng rống sư tử như vậy, vì vậy bài kinh này được gọi là Đại Sư Tử Hống. Như vậy, Đức Thế Tôn, sau khi bác bỏ những lời đồn đại như "Sa môn Gotama rống tiếng rống sư tử, nhưng Ngài rống trong nhà trống", giờ đây, chỉ rõ tiếng rống sư tử mà Ngài đã từng rống trong hội chúng, Ngài nói "Có một thời..." (Kinh Subha (Tu-bà) - Trung Bộ Kinh 99).
Imasmiṃ panokāse ṭhatvā sīhanādā samodhānetabbā. Ekaccaṃ tapassiṃ niraye nibbattaṃ passāmīti hi bhagavato eko sīhanādo. Aparaṃ sagge nibbattaṃ passāmīti eko. Akusaladhammappahāne ahameva seṭṭhoti eko. Kusaladhammasamādānepi ahameva seṭṭhoti eko. Akusaladhammappahāne mayhameva sāvakasaṅgho seṭṭhoti eko. Kusaladhammasamādānepi mayhaṃyeva sāvakasaṅgho seṭṭhoti eko. Sīlena mayhaṃ sadiso natthīti eko. Vīriyena mayhaṃ sadiso natthīti eko. Paññāya…pe… vimuttiyā…pe… sīhanādaṃ nadanto parisamajjhe nisīditvā nadāmīti eko. Visārado hutvā nadāmīti eko. Pañhaṃ maṃ pucchantīti eko. Pañhaṃ puṭṭho vissajjemīti eko. Vissajjanena parassa cittaṃ ārādhemīti eko. Sutvā sotabbaṃ maññantīti eko. Sutvā me pasīdantīti eko. Pasannākāraṃ karontīti eko. Yaṃ paṭipattiṃ desemi, tathattāya paṭipajjantīti eko. Paṭipannā ca maṃ ārādhentīti eko. Iti purimānaṃ dasannaṃ ekekassa – ‘‘parisāsu ca nadatī’’ti ādayo dasa dasa parivārā. Evaṃ te dasa purimānaṃ dasannaṃ parivāravasena sataṃ purimā ca dasāti dasādhikaṃ sīhanādasataṃ hoti. Ito aññasmiṃ pana sutte ettakā sīhanādā dullabhā, tenidaṃ suttaṃ mahāsīhanādanti vuccati. Iti bhagavā ‘‘sīhanādaṃ kho samaṇo gotamo nadati, tañca kho suññāgāre nadatī’’ti evaṃ vādānu vādaṃ paṭisedhetvā idāni parisati naditapubbaṃ sīhanādaṃ dassento ‘‘ekamidāha’’ntiādimāha.
Discourse on the Probation of Outsiders
**Giải thích về câu chuyện về thời gian sống chung với ngoại đạo**
Titthiyaparivāsakathāvaṇṇanā
404. There, "A certain ascetic and follower of the austere life", there, at Rajagaha, while I was dwelling on Vulture Peak Mountain, a certain ascetic and follower of the austere life, a wanderer named Nigrodha. "Superior mortification" means, he asked a question concerning energy in the context of mortification of evil. This that the Blessed One, sitting in the great monastery on Vulture Peak, having heard with the divine ear element the conversation between the wanderer Nigrodha and the lay follower Sandhana who were sitting in Queen Udumbarika's park, came through the sky and sat down on the prepared seat near them, and answered Nigrodha's question asked about superior mortification, it is said with reference to that. "With the highest measure" means with the supreme measure, with a very great extent, that is the meaning. "Who indeed, venerable sir", apart from a blind fool, one gone to views, what other person of the learned class would say: "Who, having heard the Blessed One's Dhamma, would not be delighted?" "I might obtain" this he says, thinking, "For a long time I have been exhausted by being yoked to the non-liberating side, like one turning around thinking 'I will bathe on the dry riverbank', like one pounding chaff, no purpose has been accomplished. Now I will yoke myself to the practice." Then the Blessed One, with reference to the probation for outsiders that was established by him in the Khandhaka, and which an outsider-gone-before stands on the level of a novice, having undertaken according to the method beginning "I, venerable sir, so-and-so, formerly an outsider, desire full ordination in this Dhamma and Discipline, I, venerable sir, request the Sangha for a probation of four months" (Mahavagga 86), said "Whoever, Kassapa, formerly an outsider" and so on.
404. Ở đó, "ở đó, một người tu khổ hạnh, phạm hạnh nào đó" - ở đó, trong khi ta đang trú tại núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu) ở Rājagaha (Vương Xá), một du sĩ tên là Nigrodha (Ni-câu-đà) . "Về tăng thượng nhàm chán" - hỏi một câu hỏi về vấn đề tinh tấn nhàm chán tội lỗi. Điều này được nói đến với ngụ ý rằng Đức Thế Tôn, khi đang ngồi trong đại tự viện ở Gijjhakūṭa, đã nghe cuộc đàm thoại bằng thiên nhĩ thanh tịnh giữa du sĩ Nigrodha, đang ngồi trong vườn Udumbarikā (Ưu-đàm-bà-lợi-ca) của nữ thần, và cư sĩ Sandhāna, rồi Ngài đi đến bằng đường không trung, ngồi trên chỗ ngồi đã được chuẩn bị sẵn ở gần họ, và trả lời câu hỏi về tăng thượng nhàm chán mà Nigrodha đã hỏi. "Như tối thượng, bằng lượng" - bằng lượng tối thượng, nghĩa là bằng một lượng rất lớn. "Thưa Tôn giả, ai vậy?" - ngoại trừ những kẻ ngu si, mê muội trong tà kiến, ai là người có bản tính thông thái lại nói rằng: "Ai nghe pháp của Đức Thế Tôn mà không hoan hỷ?". "Con có thể được" - vị ấy nói điều này với ý nghĩ rằng: "Đã lâu rồi ta tự hành hạ mình, gắn bó với một đường lối không đưa đến giải thoát, giống như người định tắm ở bờ sông khô cạn, cứ lăn qua lộn lại, giống như người giã trấu, không đạt được lợi ích gì. Giờ đây, ta sẽ tự mình gắn bó với pháp tu tập." Rồi Đức Thế Tôn, liên quan đến thời gian sống chung với ngoại đạo đã được quy định trong Khandhaka (Kiền-độ), khi một người trước đây theo ngoại đạo, đứng ở địa vị sa di, nói: "Bạch Thế Tôn, con tên là..., trước đây theo ngoại đạo, trong pháp và luật này, con mong muốn được thọ đại giới, bạch Thế Tôn, con xin Tăng cho con được sống chung bốn tháng" (Mahāvagga. 86) - v.v..., tuân theo cách thức này và sống chung, Ngài nói: "Này Kassapa, ai trước đây theo ngoại đạo..."(Kinh Subha (Tu-bà) - Trung Bộ Kinh 99).
404. Tattha tatra maṃ aññataro tapabrahmacārīti tatra rājagahe gijjhakūṭe pabbate viharantaṃ maṃ aññataro tapabrahmacārī nigrodho nāma paribbājako . Adhijeguccheti vīriyena pāpajigucchanādhikāre pañhaṃ pucchi. Idaṃ yaṃ taṃ bhagavā gijjhakūṭe mahāvihāre nisinno udumbarikāya deviyā uyyāne nisinnassa nigrodhassa ca paribbājakassa sandhānassa ca upāsakassa dibbāya sotadhātuyā kathāsallāpaṃ sutvā ākāsenāgantvā tesaṃ santike paññatte āsane nisīditvā nigrodhena adhijegucche puṭṭhapañhaṃ vissajjesi, taṃ sandhāya vuttaṃ. Paraṃ viya mattāyāti paramāya mattāya, atimahanteneva pamāṇenāti attho. Ko hi, bhanteti ṭhapetvā andhabālaṃ diṭṭhigatikaṃ añño paṇḍitajātiko ‘‘ko nāma bhagavato dhammaṃ sutvā na attamano assā’’ti vadati. Labheyyāhanti idaṃ so – ‘‘ciraṃ vata me aniyyānikapakkhe yojetvā attā kilamito, ‘sukkhanadītīre nhāyissāmī’ti samparivattentena viya thuse koṭṭentena viya na koci attho nipphādito. Handāhaṃ attānaṃ yoge yojessāmī’’ti cintetvā āha. Atha bhagavā yo anena khandhake titthiyaparivāso paññatto, yo aññatitthiyapubbo sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhito – ‘‘ahaṃ bhante, itthannāmo aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhāmi upasampadaṃ, svāhaṃ, bhante, saṃghaṃ cattāro māse parivāsaṃ yācāmī’’tiādinā (mahāva. 86) nayena samādiyitvā parivasati, taṃ sandhāya – ‘‘yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo’’tiādimāha.
405. There, "they go forth" is said simply because of the aptness of the expression, for one obtains the going forth without undergoing probation. But one who desires full ordination should undergo probation, fulfilling the eight duties, such as not entering a village for too long a period. "With mind aroused" means with a mind satisfied by fulfilling the eight duties. This is the meaning in brief here. In detail, this probation of heretics should be understood according to the method stated in the Vinaya commentary, *Samantapāsādikā*, in the description of the section on going forth. Moreover, "in this matter for me," means, furthermore, in this matter for me. "Knowledge of the diversity of individuals is known," means that the variety of individuals is known. He shows, "This person is worthy of probation, this one is not worthy of probation -- this is clear to me." Then Kassapa thought, "Oh, how amazing is the dispensation of the Blessed One, where, having thus sifted and pounded, they take only what is suitable and discard what is unsuitable." Then, with an even stronger desire for the going forth, he said, "If, venerable sir…" and so forth.
405. Ở đây, "xuất gia" được nói đến chỉ vì tính mạch lạc của lời nói, vì người ấy được xuất gia mà không cần phải sống biệt trú. Nhưng với người mong cầu sự thọ đại giới, không được quá lâu, phải sống biệt trú, làm tròn đủ tám phận sự như đi vào làng, v.v... "Với tâm hoan hỷ" nghĩa là với tâm bằng lòng với việc làm tròn đủ tám phận sự, đây là nghĩa tóm tắt ở đây. Còn nghĩa rộng thì sự biệt trú của ngoại đạo này nên được hiểu theo như cách đã nói trong Phẩm Xuất Gia của bản Chú giải Luật tên là Samantapāsādikā (Samanta-pàsàdikà - Thiện Kiến). "Hơn nữa, đối với tôi ở đây" nghĩa là, và hơn nữa đối với tôi ở đây. "Đã biết rõ sự khác biệt của từng hạng người" nghĩa là đã biết rõ sự khác biệt của từng cá nhân. "Người này đáng được sống biệt trú, người này không đáng được sống biệt trú", điều này đã rõ ràng đối với tôi, vị ấy trình bày như vậy. Sau đó, Kassapa suy nghĩ – "Ôi, thật kỳ diệu thay Giáo Pháp của Đức Phật, nơi mà người ta nghiền ngẫm, tán nhuyễn như vậy rồi chỉ chấp nhận điều đúng đắn, loại bỏ điều sai trái", rồi sau đó, càng thêm phát sinh sự mong muốn xuất gia – vị ấy nói "Nếu, bạch Thế Tôn" v.v...
405. Tattha pabbajjanti vacanasiliṭṭhatāvaseneva vuttaṃ, aparivasitvāyeva hi pabbajjaṃ labhati. Upasampadatthikena pana nātikālena gāmappavesanādīni aṭṭha vattāni pūrentena parivasitabbaṃ. Āraddhacittāti aṭṭhavattapūraṇena tuṭṭhacittā, ayamettha saṅkhepattho. Vitthārato panesa titthiyaparivāso samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāyaṃ pabbajjakhandhakavaṇṇanāya vuttanayena veditabbo. Api ca metthāti api ca me ettha. Puggalavemattatā viditāti puggalanānattaṃ viditaṃ. ‘‘Ayaṃ puggalo parivāsāraho, ayaṃ na parivāsāraho’’ti idaṃ mayhaṃ pākaṭanti dasseti. Tato kassapo cintesi – ‘‘aho acchariyaṃ buddhasāsanaṃ, yattha evaṃ ghaṃsitvā koṭṭetvā yuttameva gaṇhanti, ayuttaṃ chaḍḍentī’’ti, tato suṭṭhutaraṃ pabbajjāya sañjātussāho – ‘‘sace bhante’’tiādimāha.
Then the Blessed One, knowing his intense desire, thinking, "Kassapa is not deserving of probation," addressed a certain monk: "Go, monk, bathe Kassapa, give him the going forth, and bring him here." He did so, gave him the going forth, and came to the Blessed One's presence. The Blessed One had him sit in the midst of the assembly and granted him full ordination. Therefore, it is said, "The naked ascetic Kassapa received the going forth in the presence of the Blessed One, he received full ordination." "Not long after full ordination" means immediately after becoming fully ordained. "Withdrawn" means withdrawn by body and mind from the objects of sensual desire and the defilements of sensual desire. "Unremitting" means not abandoning mindfulness in the meditation subject. "Ardent" means ardent with the heat of energy, comprised of bodily and mental exertion. "With self-resolute" means with mind sent forth, with self-abandoned, due to being unattached to body and life. "For the sake of which" means for the sake of which. "Sons of good families" means sons of good families by conduct. "Rightly indeed" means for a reason, for a cause indeed. "That unsurpassed" means that unsurpassed. "The culmination of the holy life" means the fruit of arahatship, which is the culmination of the holy life of the path. For it is for the sake of this that sons of good families go forth. "In this very life" means in this very existence. "Having realized it by himself with higher knowledge" means having made it directly known by his own wisdom, having made it independent of others. "He dwelt having attained it" means he dwelt having reached and accomplished it, and dwelling thus, "Birth is exhausted…he understood."
Rồi Đức Thế Tôn, biết được ý muốn tha thiết của vị ấy – "Kassapa không cần phải sống biệt trú" – Ngài bảo một vị Tỳ-kheo khác – "Này Tỳ-kheo, hãy đi, cho Kassapa tắm rửa, cho xuất gia rồi dẫn đến đây". Vị ấy làm như vậy, cho vị ấy xuất gia rồi đến chỗ Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn cho vị ấy ngồi giữa chúng Tăng rồi cho thọ đại giới. Do đó, বলা হয়েছে – "Kẻ lõa thể Kassapa đã được xuất gia, đã được thọ đại giới ở chỗ Đức Thế Tôn". "Vừa mới thọ đại giới" nghĩa là vừa mới được thọ đại giới xong. "Sống riêng biệt" nghĩa là sống riêng biệt, tách rời cả thân lẫn tâm khỏi các dục về đối tượng và các dục về phiền não. "Không phóng dật" nghĩa là không rời bỏ niệm trên đề mục tu tập. "Nhiệt tâm" nghĩa là nhiệt tâm với sự nóng bức của tinh tấn, bao gồm cả thân và tâm. "Tinh cần" nghĩa là với tâm xả ly, buông bỏ thân mạng, không luyến tiếc thân và mạng sống. "Vì mục đích" nghĩa là vì mục đích mà. "Thiện nam tử" nghĩa là các thiện nam tử trong dòng dõi. "Chân chánh" nghĩa là với nhân, với lý do. "Tối thượng" nghĩa là cái tối thượng ấy. "Phạm hạnh cứu cánh" nghĩa là quả A-la-hán, là sự chấm dứt của phạm hạnh đạo. Vì mục đích đó mà các thiện nam tử xuất gia. "Ngay trong hiện tại" nghĩa là ngay trong chính thân này. "Tự mình với thắng trí chứng ngộ" nghĩa là tự mình làm cho rõ ràng với trí tuệ, nghĩa là làm cho không còn nương vào người khác. "Chứng đạt và an trú" nghĩa là đạt được, thành tựu và an trú, và trong khi an trú như vậy, vị ấy biết rõ "Sanh đã tận"...v.v...
Atha kho bhagavā tassa tibbacchandataṃ viditvā – ‘‘na kassapo parivāsaṃ arahatī’’ti aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘gaccha bhikkhu kassapaṃ nhāpetvā pabbājetvā ānehī’’ti. So tathā katvā taṃ pabbājetvā bhagavato santikaṃ āgamāsi. Bhagavā taṃ gaṇamajjhe nisīdāpetvā upasampādesi. Tena vuttaṃ – ‘‘alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampada’’nti. Acirūpasampannoti upasampanno hutvā nacirameva. Vūpakaṭṭhoti vatthukāmakilesakāmehi kāyena ceva cittena ca vūpakaṭṭho. Appamattoti kammaṭṭhāne satiṃ avijahanto. Ātāpīti kāyikacetasikasaṅkhātena vīriyātāpena ātāpī. Pahitattoti kāye ca jīvite ca anapekkhatāya pesitacitto vissaṭṭhaattabhāvo. Yassatthāyāti yassa atthāya. Kulaputtāti ācārakulaputtā. Sammadevāti hetunāva kāraṇeneva. Tadanuttaranti taṃ anuttaraṃ. Brahmacariyapariyosānanti maggabrahmacariyassa pariyosānabhūtaṃ arahattaphalaṃ. Tassa hi atthāya kulaputtā pabbajanti. Diṭṭheva dhammeti imasmiṃyeva attabhāve. Sayaṃ abhiññā sacchikatvāti attanāyeva paññāya paccakkhaṃ katvā, aparappaccayaṃ katvāti attho. Upasampajja vihāsīti pāpuṇitvā sampādetvā vihāsi, evaṃ viharanto ca khīṇā jāti…pe… abbhaññāsīti.
Thus, having shown the ground of his reflection, in order to conclude the discourse with the pinnacle of arahatship, it is said, "And the venerable Kassapa became one of the arahats." Herein, "one of" means one. "Arahats" means of the arahats, he became one among the arahats, disciples of the Blessed One; this is the meaning here. Whatever has not been mentioned here and there, that is evident because it has been stated in its respective places.
Thus ends the commentary on the *Mahāsīhanāda Sutta* in the *Sumaṅgalavilāsinī*, the Dīghanikāya commentary.
Như vậy, sau khi trình bày về ভূমི của sự quán xét của vị ấy, để kết thúc bài Pháp với lời kết về A-la-hán, đã nói "Và Tôn giả Kassapa đã trở thành một vị A-la-hán nữa". Ở đây, "một vị nữa" nghĩa là một. "A-la-hán" nghĩa là một trong các vị A-la-hán, ý nghĩa ở đây là vị ấy đã trở thành một trong số các vị A-la-hán đệ tử của Đức Thế Tôn. Còn những gì không được nói đến ở giữa, thì những điều đó đã rõ ràng vì đã được nói đến ở những chỗ kia.
Như vậy là kết thúc phần Chú giải Kinh Mahāsīhanāda (Đại Kinh Sư Tử Hống) trong Sumaṅgalavilāsinī (Tu-maṅ-ga-la-tì-la-tư-ni), Chú giải Trường Bộ Kinh.
Evamassa paccavekkhaṇabhūmiṃ dassetvā arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpetuṃ ‘‘aññataro kho panāyasmā kassapo arahataṃ ahosī’’ti vuttaṃ. Tattha aññataroti eko. Arahatanti arahantānaṃ, bhagavato sāvakānaṃ arahantānaṃ abbhantaro ahosīti ayamettha adhippāyo. Yaṃ yaṃ pana antarantarā na vuttaṃ, taṃ taṃ tattha tattha vuttattā pākaṭamevāti.
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.